Έχετε αναρωτηθεί ποτέ τι μπορεί να σκέφτεται ένας άνθρωπος όταν σταυρώνει τα χέρια του, αποφεύγει το βλέμμα σας ή παίζει νευρικά με ένα αντικείμενο; Οι κινήσεις του σώματος αποτελούν μέρος της καθημερινής επικοινωνίας μας και συχνά μεταφέρουν πληροφορίες που δεν εκφράζουμε με λόγια.
Η γλώσσα του σώματος μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις των ανθρώπων γύρω μας. Δεν αποτελεί όμως έναν μυστικό κώδικα που μας επιτρέπει να διαβάζουμε το μυαλό τους. Μια χειρονομία μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές εξηγήσεις, ανάλογα με τις περιστάσεις και τον άνθρωπο που την κάνει.
Ακολουθούν 20 συνηθισμένες κινήσεις του σώματος, οι πιθανές ερμηνείες τους και όσα χρειάζεται να προσέχουμε πριν βγάλουμε συμπεράσματα.
1. Κλείνει τα μάτια ενώ του μιλάτε
Όταν κάποιος κλείνει για λίγα δευτερόλεπτα τα μάτια του στη διάρκεια μιας συζήτησης, μπορεί να προσπαθεί να συγκεντρωθεί, να θυμηθεί κάτι ή να οργανώσει καλύτερα τις σκέψεις του.
Μερικές φορές η κίνηση συνδέεται με κούραση, ενόχληση ή ανάγκη για μια σύντομη παύση.
Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βαριέται ή ότι θέλει να σταματήσει να σας ακούει.
Αν η κίνηση συνοδεύεται από αναστεναγμούς, απότομες απαντήσεις και προσπάθεια να ολοκληρώσει τη συζήτηση, μπορεί να υπάρχει δυσφορία. Αντίθετα, όταν ο συνομιλητής συνεχίζει να συμμετέχει ενεργά, το κλείσιμο των ματιών μπορεί απλώς να τον βοηθά να συγκεντρώνεται.
2. Καλύπτει το στόμα του με το χέρι
Η κάλυψη του στόματος είναι μια κίνηση που συναντάμε συχνά όταν κάποιος γελά, εκπλήσσεται ή αισθάνεται αμηχανία.
Μπορεί επίσης να εμφανιστεί όταν προσπαθεί να συγκρατήσει μια αντίδραση ή όταν σκέφτεται προσεκτικά τι θα πει.
Σε ορισμένους ανθρώπους πρόκειται απλώς για μια παλιά συνήθεια.
Παρότι στα δημοφιλή βιβλία γλώσσας του σώματος παρουσιάζεται συχνά ως ένδειξη ψέματος, δεν υπάρχουν αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία ότι το κάλυμμα του στόματος αποδεικνύει πως κάποιος προσπαθεί να μας εξαπατήσει.
3. Δαγκώνει τον σκελετό των γυαλιών του
Κάποιοι άνθρωποι συνηθίζουν να δαγκώνουν τον σκελετό των γυαλιών τους, ένα στυλό ή κάποιο άλλο αντικείμενο όταν σκέφτονται.
Τέτοιες επαναλαμβανόμενες κινήσεις μπορεί να εμφανίζονται σε στιγμές συγκέντρωσης, αμηχανίας ή νευρικότητας.
Ωστόσο, δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος ψυχολογικός λόγος που εξηγεί τη συμπεριφορά σε όλες τις περιπτώσεις.
Μερικές φορές η κίνηση βοηθά απλώς τον άνθρωπο να απασχολεί τα χέρια ή το στόμα του όσο επεξεργάζεται πληροφορίες.
4. Στηρίζει το πηγούνι στα χέρια και στρέφει το πρόσωπό του προς εσάς
Η συγκεκριμένη στάση μπορεί να δίνει την εντύπωση ότι κάποιος παρακολουθεί προσεκτικά τον συνομιλητή του.
Σε μια ευχάριστη κοινωνική συνάντηση, όταν συνδυάζεται με χαμόγελο και ενεργή συμμετοχή στη συζήτηση, ενδέχεται να αποτελεί ένδειξη θετικής διάθεσης.
Δεν είναι, όμως, απόδειξη ερωτικής έλξης.
Κάποιος μπορεί να στηρίζει το πρόσωπό του στα χέρια επειδή κουράστηκε ή απλώς επειδή αυτή η στάση τον βολεύει.
Η πραγματική διάθεση φαίνεται καλύτερα μέσα από τη συνολική συμπεριφορά και την επικοινωνία.
5. Τρίβει ή αγγίζει το πηγούνι του
Το άγγιγμα του πηγουνιού εμφανίζεται συχνά σε εικόνες ανθρώπων που σκέφτονται ή προσπαθούν να πάρουν μια απόφαση.
Πράγματι, ορισμένοι άνθρωποι κάνουν αυτή την κίνηση όταν εξετάζουν διαφορετικές επιλογές.
Ωστόσο, μπορεί να πρόκειται και για μια εντελώς ασυνείδητη συνήθεια, χωρίς ιδιαίτερο συναισθηματικό περιεχόμενο.
Αν θέλετε να καταλάβετε αν ο συνομιλητής σας προβληματίζεται, είναι πιο χρήσιμο να προσέξετε όσα λέει και αν ζητά περισσότερες πληροφορίες, παρά να βασιστείτε αποκλειστικά στη συγκεκριμένη χειρονομία.
6. Σταυρώνει τα χέρια μπροστά στο στήθος
Τα σταυρωμένα χέρια αποτελούν ίσως ένα από τα πιο παρεξηγημένα σημάδια της γλώσσας του σώματος.
Συχνά ερμηνεύονται ως αμυντική στάση ή ως ένδειξη ότι κάποιος δεν συμφωνεί με όσα ακούει.
Σε ορισμένες περιστάσεις, πράγματι, μπορεί να συνδέονται με επιφυλακτικότητα ή δυσφορία.
Όμως υπάρχουν πολλές άλλες εξηγήσεις. Ο άνθρωπος μπορεί να κρυώνει, να ξεκουράζει τα χέρια του ή να αισθάνεται απλώς πιο άνετα σε αυτή τη στάση.
Δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι κάποιος είναι αρνητικός απέναντί μας μόνο και μόνο επειδή έχει σταυρωμένα τα χέρια.
7. Ισιώνει τα ρούχα του και προσέχει την εμφάνισή του
Όταν θέλουμε να κάνουμε καλή εντύπωση, συχνά δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή στην εμφάνισή μας.
Μπορεί να ισιώσουμε το πουκάμισό μας, να φτιάξουμε τα μαλλιά μας ή να αλλάξουμε ελαφρώς τη στάση του σώματός μας.
Αυτές οι κινήσεις μπορεί να εμφανιστούν σε ένα ραντεβού, σε μια επαγγελματική συνάντηση ή σε οποιαδήποτε περίσταση θεωρούμε σημαντική.
Δεν αποτελούν αποκλειστικά ένδειξη φλερτ και δεν χαρακτηρίζουν μόνο τις γυναίκες ή μόνο τους άντρες.
Η επιθυμία να παρουσιαστούμε προσεγμένοι είναι μια συνηθισμένη κοινωνική συμπεριφορά.
8. Γέρνει το σώμα του προς τα εμπρός
Όταν κάποιος γέρνει προς τον συνομιλητή του, μπορεί να δείχνει ότι παρακολουθεί με ενδιαφέρον όσα ακούει.
Η κίνηση μπορεί επίσης να τον βοηθά να ακούσει καλύτερα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει θόρυβος.
Σε μια συζήτηση όπου και οι δύο άνθρωποι συμμετέχουν ενεργά, η ελαφριά κλίση προς τα εμπρός μπορεί να αποτελεί μέρος μιας θετικής αλληλεπίδρασης.
Ωστόσο, δεν σημαίνει πάντοτε συμπάθεια ή ερωτικό ενδιαφέρον.
Η απόσταση ανάμεσα στους συνομιλητές, η ένταση της φωνής και οι προσωπικές συνήθειες επηρεάζουν σημαντικά αυτή τη στάση.
9. Γέρνει προς τα πίσω στην καρέκλα του
Αν κάποιος απομακρύνεται ελαφρώς από τον συνομιλητή του, μπορεί να χρειάζεται περισσότερο προσωπικό χώρο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η στάση συνδέεται με δυσφορία ή επιθυμία να μειώσει την ένταση της επαφής.
Σε άλλες, όμως, δείχνει ακριβώς το αντίθετο: ότι αισθάνεται άνετα και χαλαρώνει.
Ένας άνθρωπος που γέρνει πίσω ενώ χαμογελά και συμμετέχει στη συζήτηση πιθανόν να έχει διαφορετική διάθεση από κάποιον που απομακρύνεται απότομα και διακόπτει την επικοινωνία.
Το πλαίσιο είναι καθοριστικό.
10. Μεταφέρει το βάρος του σώματος από τις φτέρνες στα δάχτυλα
Ορισμένοι άνθρωποι μεταφέρουν επανειλημμένα το βάρος του σώματός τους από το ένα σημείο του πέλματος στο άλλο όταν στέκονται όρθιοι.
Η κίνηση μπορεί να εμφανίζεται σε στιγμές ανυπομονησίας, ενθουσιασμού ή νευρικότητας.
Μπορεί όμως να οφείλεται και σε καθαρά σωματικούς λόγους, όπως η κούραση από την παρατεταμένη ορθοστασία.
Αν κάποιος περιμένει στην ουρά και κινείται συνεχώς, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι αγχωμένος. Ίσως προσπαθεί απλώς να ξεκουράσει τα πόδια του.
11. Τρίβει τις παλάμες του μεταξύ τους
Το τρίψιμο των χεριών μπορεί να συνοδεύει την προσμονή για κάτι ευχάριστο.
Ένας άνθρωπος που ετοιμάζεται να ανακοινώσει καλά νέα ή να ξεκινήσει μια δραστηριότητα που τον ενθουσιάζει μπορεί να κάνει αυτή την κίνηση.
Όμως το ίδιο μπορεί να συμβεί όταν κρυώνει ή αισθάνεται νευρικότητα.
Δεν υπάρχει κάποιος ασφαλής τρόπος να διακρίνουμε την αιτία μόνο από την κίνηση των χεριών.
Αντί να προσπαθούμε να αποκρυπτογραφήσουμε κάθε χειρονομία, αξίζει να παρατηρούμε το ύφος και το περιεχόμενο της συζήτησης.
12. Κάνει χειραψία χρησιμοποιώντας και τα δύο χέρια
Μερικοί άνθρωποι συνηθίζουν να πιάνουν το χέρι του συνομιλητή τους με τις δύο παλάμες κατά τη χειραψία.
Η κίνηση μπορεί να εκφράζει θερμότητα, ενθουσιασμό ή μια προσπάθεια να δημιουργηθεί μεγαλύτερη οικειότητα.
Σε μια ήδη στενή σχέση μπορεί να θεωρείται ευχάριστη και φιλική.
Όταν όμως γίνεται ανάμεσα σε ανθρώπους που μόλις γνωρίστηκαν, ενδέχεται να προκαλέσει αμηχανία ή να θεωρηθεί υπερβολικά προσωπική.
Η χειραψία δεν αποδεικνύει ότι ένας άνθρωπος είναι ειλικρινής ή αξιόπιστος.
13. Κάνει χειραψία με την παλάμη στραμμένη προς τα πάνω
Η θέση της παλάμης στη χειραψία έχει συνδεθεί σε ορισμένα δημοφιλή βιβλία με την πρόθεση συνεργασίας, την υποχωρητικότητα ή την ανάγκη για αποδοχή.
Αυτές οι ερμηνείες, όμως, δεν αποτελούν καθολικούς επιστημονικούς κανόνες.
Η γωνία της παλάμης μπορεί να επηρεάζεται από τη διαφορά ύψους, τη θέση των χεριών ή τον τρόπο με τον οποίο πλησιάζουν δύο άνθρωποι.
Το πόσο άνετη είναι μια χειραψία εξαρτάται περισσότερο από την αμοιβαία ανταπόκριση και τις κοινωνικές συνήθειες των συμμετεχόντων.
14. Κάνει χειραψία με την παλάμη στραμμένη προς τα κάτω
Μια χειραψία στην οποία το χέρι του ενός βρίσκεται πάνω από το χέρι του άλλου μπορεί μερικές φορές να δίνει την εντύπωση μεγαλύτερου ελέγχου.
Δεν σημαίνει όμως ότι ο συγκεκριμένος άνθρωπος έχει αυταρχικό χαρακτήρα ή επιθυμεί να επιβληθεί.
Πολλοί δεν συνειδητοποιούν καν τη γωνία με την οποία προσφέρουν το χέρι τους.
Οι πολιτισμικές συνήθειες, η αμηχανία και οι συνθήκες της συνάντησης επηρεάζουν τη μορφή της χειραψίας.
Για να εκτιμήσουμε τη συμπεριφορά ενός ανθρώπου, είναι προτιμότερο να δούμε πώς μας αντιμετωπίζει συνολικά και όχι πώς τοποθέτησε την παλάμη του για λίγα δευτερόλεπτα.
15. Αγγίζει το χέρι ή το μπράτσο σας ενώ σας χαιρετά
Το άγγιγμα αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο της μη λεκτικής επικοινωνίας.
Ένα ελαφρύ άγγιγμα στο μπράτσο μπορεί να εκφράζει οικειότητα, συμπαράσταση ή ενθουσιασμό.
Ωστόσο, η σημασία του εξαρτάται από τη σχέση των ανθρώπων και από το αν η σωματική επαφή είναι ευπρόσδεκτη.
Κάποιοι αισθάνονται άνετα με τις χειρονομίες τρυφερότητας, ενώ άλλοι προτιμούν μεγαλύτερη προσωπική απόσταση.
Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι κάποιος αναζητά συντροφιά ή ερωτική σχέση απλώς επειδή συνηθίζει να αγγίζει τους συνομιλητές του.
Ο σεβασμός των προσωπικών ορίων είναι σημαντικότερος από οποιαδήποτε ερμηνεία της γλώσσας του σώματος.
16. Φτιάχνει συνεχώς τη γραβάτα ή τον γιακά του
Μια συνηθισμένη κίνηση σε επίσημες συναντήσεις είναι να ισιώνουμε τη γραβάτα, τον γιακά ή κάποιο άλλο μέρος των ρούχων μας.
Μπορεί να θέλουμε να δείχνουμε περισσότερο περιποιημένοι ή να αισθανόμαστε ότι κάτι δεν κάθεται σωστά.
Η κίνηση εμφανίζεται επίσης σε στιγμές αμηχανίας, ειδικά όταν δίνουμε μεγάλη σημασία στην εντύπωση που προκαλούμε.
Δεν αποδεικνύει, όμως, ότι κάποιος λέει ψέματα ούτε ότι αισθάνεται ερωτική έλξη.
Για να κατανοήσουμε τη διάθεσή του χρειάζονται περισσότερα στοιχεία από μια απλή διόρθωση των ρούχων.
17. Αφαιρεί ανύπαρκτες τρίχες ή χνούδια από τα ρούχα του
Ίσως έχετε παρατηρήσει ανθρώπους να καθαρίζουν επανειλημμένα ένα σημείο του σακακιού ή της μπλούζας τους, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάτι εμφανές.
Μερικές φορές τέτοιες κινήσεις εμφανίζονται όταν αισθανόμαστε αμηχανία ή δεν ξέρουμε πού να στρέψουμε την προσοχή μας.
Σε άλλες περιπτώσεις είναι απλώς μια συνήθεια περιποίησης της εμφάνισης.
Δεν υπάρχει επιστημονική βάση για το συμπέρασμα ότι όποιος αφαιρεί ανύπαρκτα χνούδια διαφωνεί κρυφά με τον συνομιλητή του.
Αν μας ενδιαφέρει η άποψή του, ο πιο αξιόπιστος τρόπος είναι να του ζητήσουμε να την εκφράσει.
18. Ακουμπά τα πόδια του πάνω στο γραφείο
Η στάση με τα πόδια πάνω στο γραφείο μπορεί να δίνει την εντύπωση ενός ανθρώπου που αισθάνεται πολύ άνετα στον χώρο του.
Σε ένα ιδιωτικό περιβάλλον ίσως αποτελεί μια συνηθισμένη στάση χαλάρωσης.
Σε μια επαγγελματική συνάντηση, όμως, μπορεί να θεωρηθεί αγενής ή ακατάλληλη, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει αντίστοιχη οικειότητα μεταξύ των συμμετεχόντων.
Η κοινωνική ερμηνεία της στάσης εξαρτάται από το περιβάλλον και τους άγραφους κανόνες συμπεριφοράς.
Δεν μπορούμε να συμπεράνουμε την προσωπικότητα ενός ανθρώπου μόνο από τον τρόπο που κάθεται.
19. Κάθεται ανάποδα στην καρέκλα
Ορισμένοι άνθρωποι προτιμούν να κάθονται σε μια καρέκλα με το στήθος στραμμένο προς την πλάτη της.
Η στάση αυτή εμφανίζεται συχνά σε ανεπίσημες συζητήσεις, σε στιγμές χαλάρωσης ή σε περιβάλλοντα όπου οι κοινωνικοί κανόνες είναι πιο ελεύθεροι.
Σε ορισμένες περιστάσεις μπορεί να δημιουργεί εντύπωση αυτοπεποίθησης ή άνεσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι επιθετικός, κυριαρχικός ή ότι προσπαθεί να επιβληθεί.
Η προτίμηση για μια συγκεκριμένη στάση σώματος επηρεάζεται και από απλούς παράγοντες, όπως η άνεση και η κατασκευή της καρέκλας.
20. Παίζει με το παπούτσι του ενώ κάθεται
Το κούνημα του ποδιού ή το παιχνίδι με το παπούτσι μπορεί να είναι μια εντελώς ασυνείδητη συνήθεια.
Κάποιοι άνθρωποι το κάνουν όταν είναι χαλαροί, άλλοι όταν βαριούνται και άλλοι όταν νιώθουν ένταση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επαναλαμβανόμενη κίνηση μπορεί να βοηθά τον άνθρωπο να διατηρεί την προσοχή του.
Δεν αποτελεί αξιόπιστη ένδειξη ερωτικού ενδιαφέροντος και δεν περιορίζεται σε κάποιο συγκεκριμένο φύλο.
Όπως συμβαίνει με πολλές κινήσεις του σώματος, η πραγματική σημασία εξαρτάται από τον άνθρωπο και τις συνθήκες στις οποίες εμφανίζεται.
Μπορούμε πραγματικά να καταλάβουμε αν κάποιος λέει ψέματα από το σώμα του;
Μια από τις πιο διαδεδομένες αντιλήψεις είναι ότι οι άνθρωποι που λένε ψέματα προδίδονται από συγκεκριμένες κινήσεις.
Η αποφυγή της οπτικής επαφής, το άγγιγμα του προσώπου και η νευρικότητα παρουσιάζονται συχνά ως χαρακτηριστικά σημάδια εξαπάτησης.
Ωστόσο, οι επιστημονικές έρευνες δεν υποστηρίζουν τόσο απλές ερμηνείες.
Το 2019, οι ερευνητές Aldert Vrij, Maria Hartwig και Pär Anders Granhag δημοσίευσαν μια ανασκόπηση στο επιστημονικό περιοδικό Annual Review of Psychology, εξετάζοντας τη σχέση ανάμεσα στη μη λεκτική συμπεριφορά και στο ψέμα.
Το συμπέρασμά τους ήταν ότι οι περισσότερες μη λεκτικές ενδείξεις εξαπάτησης είναι αδύναμες και αναξιόπιστες.
Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι νευρικός επειδή φοβάται ότι δεν θα τον πιστέψουν, ακόμη κι όταν λέει την αλήθεια.
Αντίστοιχα, κάποιος που ψεύδεται μπορεί να δείχνει απολύτως ήρεμος.
Δεν υπάρχει μία κίνηση, έκφραση ή στάση σώματος που να αποδεικνύει από μόνη της ότι κάποιος λέει ψέματα.
Ο μύθος ότι το 55% της επικοινωνίας γίνεται με τη γλώσσα του σώματος
Σε πολλά βιβλία και άρθρα αναφέρεται ότι το 55% της επικοινωνίας προέρχεται από τη γλώσσα του σώματος, το 38% από τον τόνο της φωνής και μόλις το 7% από τις λέξεις.
Οι αριθμοί αυτοί προέρχονται από έρευνες του ψυχολόγου Albert Mehrabian τη δεκαετία του 1960.
Ωστόσο, οι συγκεκριμένες μελέτες αφορούσαν περιορισμένες περιπτώσεις στις οποίες οι άνθρωποι προσπαθούσαν να ερμηνεύσουν συναισθήματα και στάσεις όταν τα λεκτικά και μη λεκτικά μηνύματα δεν συμφωνούσαν.
Δεν εξέταζαν το σύνολο της ανθρώπινης επικοινωνίας.
Επομένως, δεν είναι επιστημονικά σωστό να ισχυριζόμαστε ότι οι λέξεις μεταφέρουν μόνο το 7% των πληροφοριών μιας συζήτησης.
Η γλώσσα του σώματος είναι σημαντική, αλλά τα λόγια, ο τόνος της φωνής, οι περιστάσεις και η σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους λειτουργούν συνδυαστικά.
Πώς να καταλαβαίνουμε καλύτερα τη γλώσσα του σώματος
Η σύγχρονη ψυχολογία αντιμετωπίζει τη μη λεκτική επικοινωνία ως ένα σύνθετο πεδίο, στο οποίο συμμετέχουν οι εκφράσεις του προσώπου, οι χειρονομίες, η στάση του σώματος, η απόσταση μεταξύ των ανθρώπων και πολλά ακόμη στοιχεία.
Μια επιστημονική ανασκόπηση των Judith Hall, Terrence Horgan και Nora Murphy, που δημοσιεύτηκε το 2019, ανέδειξε τη σημασία τόσο των μη λεκτικών σημάτων όσο και της ικανότητάς μας να τα ερμηνεύουμε σωστά.
Για να αποφεύγουμε λανθασμένα συμπεράσματα, αξίζει να θυμόμαστε ορισμένες βασικές αρχές:
- Παρατηρούμε το συνολικό πλαίσιο: Η ίδια κίνηση μπορεί να σημαίνει διαφορετικά πράγματα σε μια επαγγελματική συνάντηση και σε μια φιλική συζήτηση.
- Δεν βασιζόμαστε σε μία μόνο χειρονομία: Μια μεμονωμένη κίνηση δεν αρκεί για να συμπεράνουμε τι αισθάνεται κάποιος.
- Λαμβάνουμε υπόψη τις προσωπικές διαφορές: Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές συνήθειες, τρόπους έκφρασης και αισθητηριακές ή κινητικές ανάγκες.
- Σεβόμαστε τις πολιτισμικές διαφορές: Το βλέμμα, η προσωπική απόσταση και οι χειρονομίες μπορεί να ερμηνεύονται διαφορετικά από κοινωνία σε κοινωνία.
- Δίνουμε σημασία στα λόγια: Η σαφής επικοινωνία είναι πιο αξιόπιστη από την προσπάθεια να μαντέψουμε τις σκέψεις ενός άλλου ανθρώπου.
Η γλώσσα του σώματος δεν διαβάζει σκέψεις, αλλά μπορεί να βελτιώσει την επικοινωνία μας
Οι κινήσεις που κάνουμε καθημερινά μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο μας αντιλαμβάνονται οι άλλοι.
Ένα χαμόγελο, μια φιλική στάση ή μια προσεκτική έκφραση μπορεί να συμβάλουν στη δημιουργία μιας πιο ευχάριστης επικοινωνίας.
Ωστόσο, καμία χειρονομία δεν αποτελεί απόλυτη απόδειξη για τον χαρακτήρα, τις προθέσεις ή τα συναισθήματα ενός ανθρώπου.
Το σημαντικό είναι να χρησιμοποιούμε τη γλώσσα του σώματος ως μία ακόμη πηγή πληροφοριών και όχι ως εργαλείο βιαστικής αξιολόγησης των άλλων.
Για να γνωρίσουμε πραγματικά έναν άνθρωπο, δεν αρκεί να παρατηρούμε πώς κινεί τα χέρια ή πώς κάθεται. Χρειάζεται να ακούμε όσα λέει, να κατανοούμε τις συνθήκες στις οποίες βρίσκεται και να του δίνουμε την ευκαιρία να εκφραστεί.
Πηγές
- Annual Review of Psychology – Nonverbal Communication (2019). Επιστημονική ανασκόπηση των Judith A. Hall, Terrence G. Horgan και Nora A. Murphy για τη μη λεκτική επικοινωνία και την ερμηνεία των συμπεριφορών.
- Annual Review of Psychology – Reading Lies: Nonverbal Communication and Deception (2019). Ανασκόπηση των Aldert Vrij, Maria Hartwig και Pär Anders Granhag σχετικά με την περιορισμένη αξιοπιστία της γλώσσας του σώματος στην ανίχνευση ψεύδους.
- Nature Reviews Psychology – Gesture Links Language and Cognition for Spoken and Signed Languages (2023). Επιστημονική μελέτη για τη σχέση χειρονομιών, γλώσσας και ανθρώπινης σκέψης.
- Wiley – Nonverbal Communication across Cultures (2017). Ανασκόπηση των πολιτισμικών διαφορών στη μη λεκτική επικοινωνία.
- University of Minnesota Libraries – The Power of Nonverbal Communication. Εκπαιδευτικό πανεπιστημιακό υλικό που εξηγεί, μεταξύ άλλων, γιατί ο κανόνας 7%-38%-55% του Mehrabian δεν εφαρμόζεται σε κάθε μορφή επικοινωνίας.
