Οι περισσότεροι γνωρίζουμε τη ζελατίνη από τα πολύχρωμα ζελέ και άλλα γλυκά. Πρόκειται όμως για μια πρωτεΐνη που προέρχεται από το κολλαγόνο και αποτελείται κυρίως από αμινοξέα.
Τα τελευταία χρόνια η ζελατίνη, το υδρολυμένο κολλαγόνο και τα πεπτίδια κολλαγόνου έχουν μελετηθεί για πιθανές επιδράσεις στις αρθρώσεις, στο δέρμα και σε άλλες λειτουργίες του οργανισμού. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλες οι δημοφιλείς υποσχέσεις γύρω από τη ζελατίνη έχουν αποδειχθεί.
1. Αρθρώσεις και οστεοαρθρίτιδα
Παράγωγα του κολλαγόνου έχουν μελετηθεί σε ανθρώπους με οστεοαρθρίτιδα. Σύγχρονες αναλύσεις κλινικών μελετών δείχνουν ότι ορισμένα συμπληρώματα κολλαγόνου μπορεί να προσφέρουν μικρή έως μέτρια βελτίωση στον πόνο και στη λειτουργικότητα των αρθρώσεων.
Αυτό όμως είναι πολύ διαφορετικό από τον ισχυρισμό ότι η κοινή ζελατίνη ανακουφίζει άμεσα τον πόνο όπως η ασπιρίνη ή η κορτιζόνη. Δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να υποστηρίζουν μια τέτοια σύγκριση.
2. Τι ισχύει για την οστεοπόρωση;
Η ζελατίνη δεν αποτελεί θεραπεία για την οστεοπόρωση. Ορισμένες έρευνες εξετάζουν το υδρολυμένο κολλαγόνο σε σχέση με την υγεία των οστών, αλλά τα δεδομένα δεν δικαιολογούν την υπόσχεση ότι ανακουφίζει άμεσα τα συμπτώματα ή αντιμετωπίζει την πάθηση.
Η οστεοπόρωση χρειάζεται σωστή διάγνωση και, όταν απαιτείται, ιατρική αντιμετώπιση. Η διατροφή, το ασβέστιο, η βιταμίνη D και η άσκηση με φόρτιση αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσέγγισης.
3. Πέψη και στομάχι
Η ζελατίνη περιέχει αμινοξέα όπως γλυκίνη και προλίνη και πέπτεται όπως άλλες πρωτεΐνες. Δεν έχει όμως αποδειχθεί ότι «λειαίνει τα τοιχώματα του στομάχου» ή ότι προσφέρει άμεση ανακούφιση από τη δυσπεψία.
Αν η δυσπεψία είναι συχνή ή επίμονη, χρειάζεται διερεύνηση της αιτίας και όχι αντιμετώπιση αποκλειστικά με κάποιο τρόφιμο.
4. Μπορεί να θεραπεύσει έλκος στομάχου;
Δεν υπάρχουν αξιόπιστα κλινικά στοιχεία ότι η κατανάλωση ζελατίνης επιταχύνει την επούλωση ενός γαστρικού έλκους.
Τα έλκη μπορεί να σχετίζονται με παράγοντες όπως το Helicobacter pylori ή τη χρήση ορισμένων αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και απαιτούν την κατάλληλη ιατρική αντιμετώπιση.
5. Ζελατίνη και νύχια
Υπάρχουν παλιές μελέτες, κυρίως από τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, που εξέτασαν την κατανάλωση ζελατίνης σε ανθρώπους με εύθραυστα νύχια. Τα δεδομένα όμως είναι περιορισμένα και δεν αρκούν για ασφαλή συμπεράσματα.
Δεν υπάρχει τεκμηρίωση ότι αν βουτήξουμε τα νύχια για δύο λεπτά σε νερό με ζελατίνη θα γίνουν πιο δυνατά. Η ευθραυστότητα των νυχιών μπορεί να σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, από συχνή επαφή με νερό και χημικά μέχρι δερματολογικές ή άλλες παθήσεις.
6. Μαλλιά και δέρμα
Το κολλαγόνο αποτελεί σημαντικό δομικό συστατικό του δέρματος. Μελέτες με υδρολυμένο κολλαγόνο έχουν εξετάσει πιθανές επιδράσεις στην ενυδάτωση, στην ελαστικότητα και στην εμφάνιση των ρυτίδων.
Τα αποτελέσματα δεν είναι απόλυτα. Ορισμένες μελέτες βρίσκουν μικρές βελτιώσεις, ενώ νεότερες αναλύσεις επισημαίνουν προβλήματα ποιότητας και πιθανή επίδραση της χρηματοδότησης των μελετών.
Επίσης, όταν τρώμε ζελατίνη ή κολλαγόνο, το σώμα δεν μεταφέρει το κολλαγόνο αυτούσιο στις ρυτίδες. Η πρωτεΐνη διασπάται κατά την πέψη σε πεπτίδια και αμινοξέα, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιούνται από τον οργανισμό.
Για τα μαλλιά δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία ότι μια σπιτική μάσκα ζελατίνης μπορεί να προκαλέσει πραγματική αύξηση της πυκνότητας ή της ανάπτυξής τους. Μπορεί προσωρινά να αλλάξει την αίσθηση ή την εμφάνιση της τρίχας, αλλά αυτό δεν είναι το ίδιο με ενίσχυση της ανάπτυξης από τον θύλακα.
7. Ζελατίνη και ύπνος
Η ζελατίνη είναι σχετικά πλούσια σε γλυκίνη, ένα αμινοξύ που έχει μελετηθεί για πιθανή επίδραση στον ύπνο.
Μικρές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι περίπου 3 γραμμάρια γλυκίνης πριν τον ύπνο μπορεί να βελτιώσουν ορισμένες υποκειμενικές παραμέτρους ύπνου σε συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κατανάλωση ζελατίνης εξασφαλίζει εννέα ώρες συνεχόμενου ύπνου. Δεν υπάρχει επιστημονική βάση για μια τόσο συγκεκριμένη υπόσχεση.
Τι πρέπει να κρατήσουμε για τη ζελατίνη
Η ζελατίνη είναι μια πηγή πρωτεΐνης που προέρχεται από το κολλαγόνο και μπορεί να ενταχθεί κανονικά στη διατροφή. Παράλληλα, ορισμένα παράγωγα κολλαγόνου παρουσιάζουν ενδιαφέρον σε κλινικές έρευνες, κυρίως για τις αρθρώσεις.
Δεν είναι όμως φάρμακο ούτε έχει αποδειχθεί ότι θεραπεύει το έλκος, την οστεοπόρωση, τις ρυτίδες, τα εύθραυστα νύχια ή την αϋπνία.
Το σημαντικό είναι να ξεχωρίζουμε τις ενδιαφέρουσες πρώτες ενδείξεις από τις υπερβολικές υποσχέσεις που συχνά συνοδεύουν ένα τρόφιμο στο διαδίκτυο.
