Δουλεύετε καθημερινά, αναλαμβάνετε ευθύνες, προσπαθείτε να είστε συνεπείς και κάνετε ό,τι μπορείτε για να αποδώσετε στη δουλειά σας. Κι όμως, όταν έρχεται η ώρα μιας προαγωγής ή μιας αύξησης, βλέπετε μερικές φορές άλλους συναδέλφους να προχωρούν πιο γρήγορα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Μήπως η σκληρή δουλειά δεν είναι τελικά αρκετή για να αναγνωριστεί η αξία σας;
Από μικροί ακούμε ότι αν εργαζόμαστε σκληρά και κάνουμε σωστά τη δουλειά μας, κάποια στιγμή θα ανταμειφθούμε. Στην πραγματικότητα, όμως, η επαγγελματική εξέλιξη δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την προσπάθεια ή τις ικανότητές μας. Ο Jeffrey Pfeffer, καθηγητής οργανωσιακής συμπεριφοράς στο Πανεπιστήμιο Stanford, εξηγεί ότι η αναγνώριση, οι επαγγελματικές σχέσεις και η ικανότητα να διεκδικούμε ευκαιρίες παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Γιατί η σκληρή δουλειά δεν αρκεί πάντα για μια προαγωγή;
Ένας από τους πιο διαδεδομένους μύθους στον επαγγελματικό κόσμο είναι ότι η καλή δουλειά θα αναγνωριστεί αυτόματα. Πολλοί εργαζόμενοι πιστεύουν πως αν παραμένουν συγκεντρωμένοι στα καθήκοντά τους και αποφεύγουν να μιλούν για τα επιτεύγματά τους, οι προϊστάμενοι θα παρατηρήσουν από μόνοι τους την αξία τους. Αυτό όμως δεν συμβαίνει πάντοτε.
Ο Jeffrey Pfeffer, μέσα από την έρευνα και τα βιβλία του για την οργανωσιακή ισχύ, υποστηρίζει ότι η επαγγελματική απόδοση δεν αποτελεί τον μοναδικό παράγοντα που καθορίζει την εξέλιξη ενός εργαζομένου. Οι σχέσεις μέσα στην εταιρεία, η ικανότητα επικοινωνίας και η επαγγελματική επιρροή μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσετε να εργάζεστε με συνέπεια. Σημαίνει ότι, εκτός από το να κάνετε καλά τη δουλειά σας, χρειάζεται να βρίσκετε τρόπους ώστε οι κατάλληλοι άνθρωποι να γνωρίζουν τη συνεισφορά σας. Μια εξαιρετική προσπάθεια μπορεί να περάσει απαρατήρητη όταν τα αποτελέσματά της δεν επικοινωνούνται με σαφήνεια.
Η σημασία του να κάνετε τη δουλειά σας ορατή
Φανταστείτε δύο εργαζομένους που έχουν παρόμοιες δεξιότητες και πετυχαίνουν εξίσου καλά αποτελέσματα. Ο πρώτος ολοκληρώνει τις υποχρεώσεις του χωρίς να συζητά ιδιαίτερα για όσα καταφέρνει. Ο δεύτερος, εκτός από τη δουλειά του, παρουσιάζει τα αποτελέσματά του στις συναντήσεις, ενημερώνει τους συνεργάτες του και δείχνει ενδιαφέρον για νέες ευθύνες.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ποιος μπορεί να γίνει πιο εύκολα αντιληπτός από τη διοίκηση. Όταν έρθει η στιγμή να ανατεθεί ένα σημαντικό έργο, οι προϊστάμενοι είναι πιθανό να σκεφτούν ανθρώπους των οποίων τις ικανότητες και τη συνεισφορά γνωρίζουν ήδη. Αυτό δεν εγγυάται προαγωγή, αλλά μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες να σας εξετάσουν για μια νέα ευκαιρία.
Η επαγγελματική προβολή δεν χρειάζεται να είναι επιθετική ή υπερβολική. Μπορεί να σημαίνει απλώς ότι εξηγείτε τι ολοκληρώσατε, ποια προβλήματα λύσατε και πώς η δουλειά σας βοήθησε την ομάδα. Το ζητούμενο δεν είναι να εντυπωσιάσετε με μεγάλα λόγια, αλλά να παρουσιάζετε με ειλικρίνεια την αξία της προσπάθειάς σας.
Δεν χρειάζεται να είστε εξωστρεφείς για να ξεχωρίσετε
Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να μιλήσουν για τον εαυτό τους, ιδιαίτερα όταν είναι εσωστρεφείς ή δεν αισθάνονται άνετα σε μεγάλες επαγγελματικές συναντήσεις. Μπορεί να έχουν εξαιρετικές ιδέες, αλλά να διστάζουν να τις παρουσιάσουν επειδή φοβούνται μήπως φανούν υπερβολικοί ή αλαζόνες. Αυτή η στάση είναι κατανοητή, αλλά ενδέχεται να περιορίσει την αναγνώριση της συνεισφοράς τους.
Ο Pfeffer έχει επισημάνει ότι η ανάπτυξη επαγγελματικής επιρροής δεν απαιτεί απαραίτητα να αλλάξουμε την προσωπικότητά μας. Αυτό που μπορούμε να αλλάξουμε είναι ορισμένες συμπεριφορές που μας βοηθούν να γίνουμε περισσότερο αποτελεσματικοί στην επικοινωνία. Μια ερώτηση σε μια συνάντηση, μια τεκμηριωμένη πρόταση ή μια συζήτηση με τον προϊστάμενο για την πορεία μας μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο πρώτο βήμα.
Αν δεν σας αρέσει να μιλάτε μπροστά σε πολλούς ανθρώπους, μπορείτε να επικοινωνείτε γραπτώς ή να προγραμματίζετε σύντομες προσωπικές συζητήσεις. Το σημαντικό είναι να μη θεωρείτε ότι η επαγγελματική σας αξία πρέπει να παραμένει αόρατη μόνο και μόνο επειδή προτιμάτε να εργάζεστε αθόρυβα.
Οι επαγγελματικές σχέσεις μπορούν να ανοίξουν νέες ευκαιρίες
Ένα ακόμη στοιχείο που συχνά υποτιμάται είναι η δημιουργία επαγγελματικών σχέσεων, γνωστή και ως networking. Δεν αφορά μόνο τις γνωριμίες που γίνονται σε συνέδρια ή επαγγελματικές εκδηλώσεις, αλλά και τις καθημερινές σχέσεις με συναδέλφους, προϊσταμένους και ανθρώπους από άλλα τμήματα μιας εταιρείας. Μέσα από αυτές τις επαφές μπορούμε να ανταλλάσσουμε γνώσεις, να μαθαίνουμε για νέες ευκαιρίες και να συνεργαζόμαστε πιο αποτελεσματικά.
Σύμφωνα με τις θέσεις του Pfeffer, η ικανότητα ανάπτυξης σχέσεων αποτελεί σημαντικό μέρος της επαγγελματικής επιρροής. Ένας εργαζόμενος που γνωρίζει ανθρώπους από διαφορετικές ομάδες έχει συχνά καλύτερη εικόνα για τις ανάγκες του οργανισμού και μπορεί να συμμετέχει ευκολότερα σε νέες πρωτοβουλίες. Παράλληλα, οι καλές συνεργασίες μπορούν να ενισχύσουν τη φήμη του ως αξιόπιστου επαγγελματία.
Δεν χρειάζεται να γνωρίζετε εκατοντάδες ανθρώπους ή να επιδιώκετε κάθε συζήτηση με κάποιο συγκεκριμένο όφελος. Μια ουσιαστική επαγγελματική σχέση βασίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στον σεβασμό. Μερικές φορές, μια απλή συζήτηση με έναν συνάδελφο από άλλο τμήμα μπορεί να σας βοηθήσει να ανακαλύψετε μια δυνατότητα εξέλιξης που δεν γνωρίζατε ότι υπήρχε.
Η αναγνώριση των άλλων χτίζει εμπιστοσύνη
Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε την προσπάθεια των συναδέλφων μας αποτελεί σημαντικό στοιχείο μιας καλής επαγγελματικής σχέσης. Ένας ειλικρινής καλός λόγος, μια συγκεκριμένη αναφορά σε κάτι που κάποιος έκανε καλά ή ένα απλό ευχαριστώ μπορούν να ενισχύσουν το κλίμα συνεργασίας. Οι άνθρωποι συνήθως εκτιμούν όταν η δουλειά τους αντιμετωπίζεται με σεβασμό.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κολακεύετε συνεχώς τους προϊσταμένους σας ή να συμφωνείτε μαζί τους για να αποκτήσετε την εύνοιά τους. Η υπερβολική κολακεία μπορεί να δημιουργήσει δυσπιστία, ιδιαίτερα όταν δεν φαίνεται ειλικρινής. Είναι προτιμότερο να αναγνωρίζετε συγκεκριμένες πράξεις και επιτεύγματα, χωρίς να υπερβάλλετε ή να περιμένετε υποχρεωτικά κάποιο αντάλλαγμα.
Για παράδειγμα, αν ένας συνάδελφος βοήθησε την ομάδα να αντιμετωπίσει ένα δύσκολο πρόβλημα, μπορείτε να αναφέρετε δημόσια τη συμβολή του. Μια τέτοια στάση δείχνει επαγγελματισμό και διάθεση συνεργασίας, δύο χαρακτηριστικά που μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης.
Πόσο σημαντική είναι η εμφάνιση στην επαγγελματική εξέλιξη;
Η εμφάνιση και ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζουμε τον εαυτό μας επηρεάζουν συχνά την πρώτη εντύπωση που σχηματίζουν οι άλλοι. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας καλοντυμένος άνθρωπος είναι απαραίτητα πιο ικανός ή ότι η επαγγελματική αξία πρέπει να κρίνεται από τα ρούχα. Σημαίνει, όμως, ότι το περιβάλλον εργασίας έχει ορισμένες προσδοκίες σχετικά με την παρουσία και την επικοινωνία.
Ο Pfeffer έχει ασχοληθεί με τον ρόλο της εικόνας, της αυτοπεποίθησης και της συμπεριφοράς στη δημιουργία επαγγελματικής επιρροής. Στην πράξη, μια προσεγμένη εμφάνιση που ταιριάζει στον χώρο εργασίας μπορεί να βοηθήσει στην παρουσίαση μιας επαγγελματικής εικόνας. Το τι θεωρείται κατάλληλο διαφέρει σημαντικά ανάμεσα σε ένα γραφείο, ένα εργοστάσιο, ένα κατάστημα ή έναν χώρο παροχής υπηρεσιών.
Το σημαντικότερο είναι να αισθάνεστε άνετα, να τηρείτε τους κανόνες του επαγγελματικού σας περιβάλλοντος και να μην προσπαθείτε να υποδυθείτε κάποιον άλλον. Η εμφάνιση μπορεί να επηρεάζει τις εντυπώσεις, αλλά δεν υποκαθιστά τις πραγματικές δεξιότητες, τις γνώσεις και την ποιότητα της δουλειάς σας.
Γιατί ορισμένοι καλοί εργαζόμενοι παραμένουν στάσιμοι;
Υπάρχουν εργαζόμενοι που προσφέρουν σταθερά ποιοτική δουλειά για πολλά χρόνια, χωρίς να βλέπουν αντίστοιχη εξέλιξη στον μισθό ή στις αρμοδιότητές τους. Μερικές φορές αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχουν εκφράσει ξεκάθαρα την επιθυμία τους για επαγγελματική ανάπτυξη. Άλλες φορές, οι προϊστάμενοι μπορεί να μη γνωρίζουν πλήρως τα αποτελέσματα που έχουν πετύχει ή τις δεξιότητες που διαθέτουν.
Ωστόσο, η στασιμότητα δεν οφείλεται πάντα στη συμπεριφορά του εργαζομένου. Μια εταιρεία μπορεί να μην έχει διαθέσιμες θέσεις, να αντιμετωπίζει οικονομικούς περιορισμούς ή να εφαρμόζει ένα αδιαφανές σύστημα αξιολόγησης. Επιπλέον, προκαταλήψεις και άνιση μεταχείριση μπορούν να επηρεάσουν τις επαγγελματικές ευκαιρίες, ανεξάρτητα από την αξία ενός ανθρώπου.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αξιολογείτε όχι μόνο τη δική σας στάση, αλλά και το εργασιακό περιβάλλον στο οποίο βρίσκεστε. Αν προσπαθείτε συστηματικά, επικοινωνείτε τα αποτελέσματά σας και διεκδικείτε εξέλιξη χωρίς να υπάρχει ανταπόκριση, ίσως χρειάζεται να εξετάσετε και διαφορετικές επαγγελματικές επιλογές.
Πώς να ζητήσετε προαγωγή ή αύξηση με σωστό τρόπο
Πολλοί εργαζόμενοι περιμένουν από τον προϊστάμενό τους να ξεκινήσει πρώτος τη συζήτηση για μια αύξηση ή μια προαγωγή. Ωστόσο, δεν υπάρχει λόγος να θεωρείτε ότι η επιθυμία σας για εξέλιξη είναι αυτονόητη. Μια οργανωμένη συζήτηση μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε ποιες δυνατότητες υπάρχουν και τι περιμένει η εταιρεία από εσάς.
Πριν από τη συνάντηση, συγκεντρώστε συγκεκριμένα παραδείγματα της συνεισφοράς σας. Μπορεί να πρόκειται για ένα έργο που ολοκληρώσατε, ένα πρόβλημα που λύσατε, μια διαδικασία που βελτιώσατε ή μια νέα ευθύνη που αναλάβατε. Όσο πιο σαφή είναι τα αποτελέσματά σας, τόσο ευκολότερο είναι να παρουσιάσετε την αξία της δουλειάς σας χωρίς υπερβολές.
Μπορείτε επίσης να ρωτήσετε ποιες δεξιότητες χρειάζεται να αναπτύξετε και ποια κριτήρια χρησιμοποιούνται για την επόμενη βαθμίδα ευθύνης. Αν δεν υπάρχει άμεσα διαθέσιμη ευκαιρία, ζητήστε να συμφωνήσετε σε συγκεκριμένους στόχους και σε μια μελλοντική επανεξέταση. Έτσι, η συζήτηση γίνεται πιο ουσιαστική και δεν περιορίζεται σε μια γενική υπόσχεση.
Έξι απλές κινήσεις για να αναγνωρίζεται περισσότερο η δουλειά σας
Δεν χρειάζεται να αλλάξετε απότομα τον τρόπο με τον οποίο εργάζεστε για να βελτιώσετε την επαγγελματική σας παρουσία. Μικρές, σταθερές συνήθειες μπορούν να κάνουν πιο ξεκάθαρες τις δυνατότητές σας και να ενισχύσουν τη συνεργασία με τους ανθρώπους γύρω σας.
- Μιλήστε όταν έχετε κάτι ουσιαστικό να προσθέσετε: Μοιραστείτε μια ιδέα, κάντε μια χρήσιμη ερώτηση ή παρουσιάστε μια πιθανή λύση σε μια επαγγελματική συνάντηση.
- Επικοινωνήστε τα αποτελέσματά σας: Ενημερώνετε με σαφήνεια για τις εργασίες που ολοκληρώνετε και για τη συμβολή τους στους στόχους της ομάδας.
- Αναλάβετε πρωτοβουλίες: Δείξτε ενδιαφέρον για νέα έργα που ταιριάζουν στις δυνατότητές σας, χωρίς να αναλαμβάνετε περισσότερα από όσα μπορείτε να διαχειριστείτε.
- Ζητήστε ανατροφοδότηση: Συζητήστε με τον προϊστάμενό σας ποιες δεξιότητες μπορείτε να αναπτύξετε και πώς αξιολογείται η απόδοσή σας.
- Καλλιεργήστε επαγγελματικές σχέσεις: Γνωρίστε καλύτερα τους συναδέλφους σας, συνεργαστείτε με άλλες ομάδες και προσφέρετε βοήθεια όταν μπορείτε.
- Αναγνωρίστε τη συνεισφορά των άλλων: Ένας συγκεκριμένος και ειλικρινής καλός λόγος μπορεί να ενισχύσει τον σεβασμό και την εμπιστοσύνη στην ομάδα.
Οι συνήθειες αυτές δεν αποτελούν εγγύηση επαγγελματικής επιτυχίας, αλλά μπορούν να ενισχύσουν την αναγνώριση και τη δυνατότητά σας να διεκδικείτε νέες ευκαιρίες. Το σημαντικό είναι να τις εφαρμόζετε με τρόπο που ταιριάζει στην προσωπικότητά σας και στις πραγματικές συνθήκες της εργασίας σας.
Η επαγγελματική εξέλιξη δεν είναι μόνο θέμα αυτοπροβολής
Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να παρουσιάζετε με αυτοπεποίθηση τη δουλειά σας και στο να προσπαθείτε συνεχώς να εντυπωσιάσετε τους άλλους. Η ουσιαστική επαγγελματική προβολή βασίζεται σε πραγματικά αποτελέσματα, ειλικρινή επικοινωνία και σταθερή συνεργασία. Δεν απαιτεί να υποτιμάτε συναδέλφους, να υπερβάλλετε για τις επιτυχίες σας ή να διεκδικείτε αναγνώριση για δουλειά που δεν κάνατε.
Εξίσου σημαντικό είναι να μη μετατρέψετε την προσπάθεια για εξέλιξη σε μια συνεχή υποχρέωση να εργάζεστε περισσότερο. Η ανάληψη νέων πρωτοβουλιών πρέπει να συνοδεύεται από ρεαλιστική διαχείριση χρόνου και σαφή όρια. Η επαγγελματική ανάπτυξη έχει μεγαλύτερη αξία όταν μπορεί να συνδυαστεί με μια βιώσιμη καθημερινότητα και προσωπική ισορροπία.
Η σκληρή δουλειά είναι η βάση, αλλά χρειάζεται και αναγνώριση
Η προσπάθεια, η συνέπεια και οι επαγγελματικές δεξιότητες εξακολουθούν να αποτελούν βασικά στοιχεία μιας επιτυχημένης καριέρας. Δεν είναι όμως πάντοτε αρκετά για να εξασφαλίσουν μια προαγωγή ή μια αύξηση. Όπως επισημαίνει ο Jeffrey Pfeffer, η δημιουργία σχέσεων, η ανάπτυξη επιρροής και η ικανότητα να παρουσιάζουμε την αξία μας μπορούν να επηρεάσουν την επαγγελματική μας πορεία.
Αν αισθάνεστε ότι εργάζεστε σκληρά χωρίς να αναγνωρίζεται η προσπάθειά σας, αξίζει να εξετάσετε πώς επικοινωνείτε τα αποτελέσματά σας και ποιες ευκαιρίες υπάρχουν στο περιβάλλον σας. Ίσως χρειάζεται να συζητήσετε πιο ξεκάθαρα τους στόχους σας, να αναπτύξετε νέες επαγγελματικές σχέσεις ή να διεκδικήσετε διαφορετικές αρμοδιότητες.
Το σημαντικό είναι να μη θεωρείτε ότι η καλή δουλειά και η επαγγελματική προβολή είναι αντίθετα πράγματα. Μπορείτε να παραμένετε εργατικοί, συνεπείς και συνεργάσιμοι, ενώ παράλληλα φροντίζετε να αναγνωρίζεται η συνεισφορά σας. Γιατί η πραγματική επαγγελματική εξέλιξη δεν αφορά μόνο όσα καταφέρνετε, αλλά και τις ευκαιρίες που δημιουργείτε ώστε οι προσπάθειές σας να αποκτήσουν μεγαλύτερη αξία.
Πηγές
Stanford Graduate School of Business – Jeffrey Pfeffer: How to Lean In to Power
Stanford Graduate School of Business – Power: Why Some People Have It and Others Don’t
Academy of Management – What It Takes to Be a Powerful Leader
