Ένα σπίτι γεμάτο αντικείμενα, ένα τραπέζι που δεν μένει ποτέ τακτοποιημένο και ντουλάπια που ξεχειλίζουν. Πολλές φορές συνηθίζουμε τόσο πολύ την ακαταστασία γύρω μας, ώστε σταματάμε να την παρατηρούμε. Κι όμως, ένας πιο απλός χώρος μπορεί να κάνει την καθημερινότητά μας ευκολότερη και πιο ευχάριστη.
Στην ιαπωνική αισθητική υπάρχει μια αρχή που βασίζεται ακριβώς σε αυτή την ιδέα. Ονομάζεται Kanso και μας καλεί να απομακρύνουμε το περιττό, αφήνοντας χώρο για όσα πραγματικά χρειαζόμαστε και εκτιμούμε. Δεν απαιτεί μεγάλες αλλαγές ή ακριβά έπιπλα, αλλά έναν διαφορετικό τρόπο να βλέπουμε τα πράγματα γύρω μας.
Τι είναι το Kanso και από πού προέρχεται;
Η λέξη Kanso (簡素) σημαίνει απλότητα και λιτότητα. Πρόκειται για μια αρχή της ιαπωνικής αισθητικής, που συνδέεται με την παράδοση του Ζεν και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η ομορφιά στην τέχνη, την αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση.
Η βασική ιδέα είναι ότι ένας χώρος ή ένα αντικείμενο δεν χρειάζεται να έχει πολλές λεπτομέρειες για να είναι όμορφο. Αντίθετα, όταν απομακρύνονται τα περιττά στοιχεία, αυτά που παραμένουν μπορούν να αναδειχθούν καλύτερα.
Φανταστείτε ένα ξύλινο τραπέζι με ένα μόνο βάζο και λίγα λουλούδια. Δεν υπάρχουν πολλά διακοσμητικά ή αντικείμενα που τραβούν την προσοχή. Η απλότητα επιτρέπει να ξεχωρίζουν το σχήμα, τα υλικά και οι μικρές λεπτομέρειες.
Αυτή είναι η ουσία του Kanso. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να αδειάσετε το σπίτι σας, αλλά να αποφύγετε όσα το φορτώνουν χωρίς να εξυπηρετούν κάποια ανάγκη ή να έχουν ιδιαίτερη σημασία για εσάς.
Γιατί η απλότητα μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε καλύτερα;
Όταν επιστρέφετε στο σπίτι μετά από μια κουραστική ημέρα, το περιβάλλον γύρω σας μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο που αισθάνεστε. Ένας χώρος γεμάτος αντικείμενα, εκκρεμότητες και πράγματα που χρειάζονται τακτοποίηση μπορεί να σας υπενθυμίζει συνεχώς δουλειές που δεν έχουν ολοκληρωθεί.
Υπάρχουν επιστημονικές ενδείξεις ότι η αντίληψη που έχουμε για το περιβάλλον του σπιτιού μας συνδέεται με τη διάθεση και το στρες. Για παράδειγμα, μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2010 στο περιοδικό Personality and Social Psychology Bulletin εξέτασε 60 άτομα από ζευγάρια και διαπίστωσε συσχετίσεις ανάμεσα στην περιγραφή του σπιτιού ως ακατάστατου ή γεμάτου εκκρεμότητες και σε ορισμένους δείκτες στρες, ιδιαίτερα στις γυναίκες του δείγματος.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το Kanso έχει αποδειχθεί πως θεραπεύει το άγχος. Δείχνει όμως γιατί ένα πιο οργανωμένο περιβάλλον μπορεί να είναι ευχάριστο για αρκετούς ανθρώπους. Όταν βρίσκετε εύκολα όσα χρειάζεστε και δεν βλέπετε παντού εκκρεμότητες, η καθημερινότητά σας μπορεί να γίνεται πιο απλή.
Πώς να εφαρμόσετε το Kanso στο σπίτι σας
Για να δοκιμάσετε την αρχή του Kanso, δεν χρειάζεται να αλλάξετε διακόσμηση ή να αγοράσετε καινούργια έπιπλα. Μπορείτε να ξεκινήσετε από έναν μικρό χώρο του σπιτιού και να παρατηρήσετε τι πραγματικά χρησιμοποιείτε.
Ξεκινήστε από μία μόνο επιφάνεια
Επιλέξτε το τραπέζι της κουζίνας, ένα κομοδίνο ή ένα ράφι στο σαλόνι. Απομακρύνετε προσωρινά όλα τα αντικείμενα και τοποθετήστε ξανά μόνο εκείνα που χρησιμοποιείτε συχνά ή θέλετε πραγματικά να βρίσκονται εκεί.
Μπορεί να ανακαλύψετε ότι δεν χρειάζεστε πέντε διακοσμητικά στο ίδιο σημείο. Ίσως ένα αγαπημένο αντικείμενο να είναι αρκετό για να κάνει τον χώρο όμορφο, χωρίς να δείχνει φορτωμένος.
Δώστε σε κάθε αντικείμενο μια θέση
Ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα της καθημερινότητας είναι τα πράγματα που αφήνουμε όπου βρούμε. Κλειδιά, λογαριασμοί, φορτιστές και μικροαντικείμενα συγκεντρώνονται σε τραπέζια και πάγκους, δημιουργώντας σταδιακά ακαταστασία.
Η λύση μπορεί να είναι απλή. Ένα συγκεκριμένο σημείο για τα κλειδιά, ένα συρτάρι για τους φορτιστές και ένας χώρος για τα χαρτιά που χρειάζονται προσοχή μπορούν να μειώσουν τον χρόνο που ξοδεύετε ψάχνοντας.
Κρατήστε όσα πραγματικά χρειάζεστε
Η απλότητα δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποχωριστείτε αντικείμενα με συναισθηματική αξία. Μια παλιά φωτογραφία, ένα οικογενειακό κειμήλιο ή ένα δώρο μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία από πολλά καινούργια διακοσμητικά.
Αντί να πετάτε πράγματα βιαστικά, αναρωτηθείτε αν τα χρησιμοποιείτε, αν σας είναι χρήσιμα ή αν θέλετε να τα κρατήσετε για προσωπικούς λόγους. Όσα δεν χρειάζεστε πια μπορείτε να τα δωρίσετε, να τα ανακυκλώσετε ή να τα αποθηκεύσετε κατάλληλα.
Η διαφορά ανάμεσα στο Kanso και τον μινιμαλισμό
Το Kanso συχνά συγκρίνεται με τον μινιμαλισμό, καθώς και οι δύο προσεγγίσεις δίνουν αξία στην απλότητα και στην αποφυγή της υπερβολής. Ωστόσο, δεν πρόκειται για δύο απολύτως ταυτόσημες έννοιες.
Ο σύγχρονος μινιμαλισμός εμφανίζεται σε διάφορες μορφές, από τη διακόσμηση μέχρι τον τρόπο ζωής. Συχνά δίνει έμφαση στη μείωση των αντικειμένων και στη δημιουργία καθαρών, λειτουργικών χώρων.
Το Kanso είναι περισσότερο μια αισθητική αρχή που τονίζει την απλότητα στη μορφή και στην παρουσίαση. Δεν επιβάλλει συγκεκριμένο αριθμό αντικειμένων ούτε απαιτεί ένα σπίτι σχεδόν άδειο.
Ένα δωμάτιο με ξύλινα έπιπλα, αγαπημένα βιβλία και λίγα διακοσμητικά μπορεί να εκφράζει την ιδέα του Kanso, εφόσον τα στοιχεία του συνδυάζονται χωρίς περιττή πολυπλοκότητα.
Το ζητούμενο δεν είναι να μοιάζει το σπίτι με φωτογραφία περιοδικού, αλλά να είναι λειτουργικό και ευχάριστο για τους ανθρώπους που ζουν μέσα σε αυτό.
Μπορείτε να εφαρμόσετε την απλότητα και στην καθημερινότητά σας;
Αν και το Kanso συνδέεται κυρίως με την ιαπωνική αισθητική, η ιδέα της απομάκρυνσης του περιττού μπορεί να αποτελέσει έμπνευση και για άλλες πλευρές της ζωής μας.
Σκεφτείτε για παράδειγμα το καθημερινό σας πρόγραμμα. Υπάρχουν ημέρες που προσπαθείτε να ολοκληρώσετε πολλές δουλειές ταυτόχρονα, χωρίς να αφήνετε ούτε λίγο χρόνο για ξεκούραση. Ίσως κάποιες δραστηριότητες να μπορούν να οργανωθούν διαφορετικά ή να μην είναι τόσο απαραίτητες όσο φαίνονται.
Η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί και στις ψηφιακές σας συνήθειες. Μια αρχική οθόνη κινητού γεμάτη εφαρμογές ή δεκάδες ειδοποιήσεις μπορεί να σας αποσπά συχνά την προσοχή. Αν κρατήσετε πιο εύκολα προσβάσιμες τις εφαρμογές που χρησιμοποιείτε και περιορίσετε τις μη απαραίτητες ειδοποιήσεις, μπορεί να διαχειρίζεστε καλύτερα τον χρόνο σας.
Αυτές είναι σύγχρονες πρακτικές εφαρμογές της γενικότερης ιδέας της απλότητας, όχι παραδοσιακοί κανόνες του Kanso. Ο καθένας μπορεί να τις προσαρμόσει στις δικές του ανάγκες.
Τρία μικρά βήματα για να ξεκινήσετε σήμερα
Αν θέλετε να δοκιμάσετε την απλότητα στην πράξη, δεν χρειάζεται να αφιερώσετε ολόκληρο το Σαββατοκύριακο σε μια γενική εκκαθάριση. Μπορείτε να ξεκινήσετε με τρεις απλές κινήσεις.
- Αφιερώστε 10 λεπτά σε ένα σημείο του σπιτιού. Επιλέξτε έναν χώρο που χρησιμοποιείτε καθημερινά και οργανώστε τον ώστε να βρίσκετε εύκολα όσα χρειάζεστε.
- Απομακρύνετε κάτι που δεν χρησιμοποιείτε. Μπορεί να είναι ένα χαλασμένο αντικείμενο, ένα άχρηστο χαρτί ή κάτι που έχετε ξεχάσει σε ένα συρτάρι.
- Αφήστε λίγο ελεύθερο χώρο. Δεν χρειάζεται να γεμίζετε κάθε ράφι, τραπέζι ή γωνιά με αντικείμενα. Μερικές φορές η απουσία διακόσμησης κάνει όσα υπάρχουν να ξεχωρίζουν περισσότερο.
Το σημαντικό είναι να κάνετε αλλαγές που σας διευκολύνουν και όχι να δημιουργήσετε έναν ακόμη κανόνα που πρέπει να ακολουθείτε αυστηρά. Ένα σπίτι στο οποίο ζουν άνθρωποι θα έχει πάντα πράγματα, δραστηριότητες και στιγμές ακαταστασίας.
Η απλότητα δεν σημαίνει να στερηθείτε όσα αγαπάτε
Ένα συνηθισμένο λάθος είναι να συνδέουμε την απλότητα με την πλήρη απομάκρυνση των προσωπικών αντικειμένων. Όμως το Kanso δεν απαιτεί να εγκαταλείψετε τις συλλογές σας, τα βιβλία σας ή τις φωτογραφίες που σας θυμίζουν αγαπημένους ανθρώπους.
Αντίθετα, μπορείτε να επιλέξετε πώς θα τα παρουσιάσετε ώστε να τους δώσετε τη θέση που αξίζουν. Μια μικρή συλλογή που έχει οργανωθεί με προσοχή μπορεί να δημιουργεί πιο όμορφη εικόνα από πολλά αντικείμενα τοποθετημένα τυχαία σε διαφορετικά σημεία.
Η απλότητα έχει διαφορετικό νόημα για κάθε άνθρωπο. Για κάποιον μπορεί να σημαίνει έναν καθαρό πάγκο κουζίνας, ενώ για κάποιον άλλον ένα ήσυχο δωμάτιο όπου μπορεί να διαβάζει χωρίς περισπασμούς.
Ένας πιο απλός χώρος, μια πιο εύκολη καθημερινότητα
Η ιαπωνική αρχή του Kanso μάς υπενθυμίζει ότι δεν χρειάζεται να προσθέτουμε συνεχώς πράγματα για να κάνουμε το περιβάλλον μας καλύτερο. Μερικές φορές αρκεί να οργανώσουμε όσα ήδη έχουμε και να αφήσουμε στην άκρη όσα δεν μας εξυπηρετούν.
Δεν πρόκειται για μια μαγική μέθοδο που εξαφανίζει το άγχος ή λύνει όλα τα προβλήματα της καθημερινότητας. Μπορεί όμως να γίνει μια χρήσιμη αφορμή για να δημιουργήσουμε χώρους πιο λειτουργικούς, προσωπικούς και ευχάριστους.
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ενδιαφέρουσα πλευρά του Kanso: να ανακαλύπτουμε ότι ορισμένες φορές δεν χρειαζόμαστε περισσότερα πράγματα, αλλά περισσότερο χώρο για να απολαύσουμε αυτά που ήδη έχουμε.
Πηγές:
