Τα παιδιά κληρονομούν περισσότερα γονίδια από τη μητέρα τους; Οι επιστήμονες εξηγούν το γιατί
Έχετε ποτέ αναρωτηθεί γιατί κάποιο παιδί μοιάζει «φτυστό» στη μαμά του και όχι τόσο στον μπαμπά; Ή γιατί κάποιες ασθένειες φαίνεται να μεταδίδονται πιο εύκολα από τη μητέρα; Οι επιστήμονες λένε πως υπάρχει λόγος – και μάλιστα πολύ πιο βαθύς από ό,τι νομίζουμε. Σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, τα παιδιά κληρονομούν περισσότερα γονίδια από τη μητέρα τους παρά από τον πατέρα τους. Ακούγεται παράξενο; Για πάμε να το εξηγήσουμε με απλά λόγια.
Η μαγεία των μιτοχονδρίων: Το δώρο της μητέρας
Όλα ξεκινούν από τα μιτοχόνδρια – αυτά τα μικρά «εργοστάσια ενέργειας» που υπάρχουν σε κάθε κύτταρο του σώματός μας. Τα μιτοχόνδρια έχουν το δικό τους DNA, που ονομάζεται μιτοχονδριακό DNA, και αυτό το DNA το παίρνουμε αποκλειστικά από τη μητέρα μας. Με άλλα λόγια, κάθε κύτταρο στο σώμα σας φέρει ένα μικρό κομμάτι της μαμάς σας – κάτι που δεν προέρχεται ποτέ από τον πατέρα σας.
Αυτό σημαίνει ότι πολλές από τις λειτουργίες που σχετίζονται με την ενέργεια, τον μεταβολισμό, ακόμα και κάποιες ασθένειες, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη γενετική πληροφορία που μεταδίδει η μητέρα.
Γιατί το DNA της μητέρας “μιλάει” πιο δυνατά
Αν και τα παιδιά παίρνουν το μισό DNA από τη μητέρα και το άλλο μισό από τον πατέρα, οι επιστήμονες παρατήρησαν πως το DNA της μητέρας «εκφράζεται» περισσότερο. Δηλαδή, τα γονίδια της μητέρας είναι πιο ενεργά ή πιο επιδραστικά σε πολλές λειτουργίες του σώματος.
Αυτό έχει να κάνει με έναν μηχανισμό που ονομάζεται «γονιδιακή αποτύπωση». Με απλά λόγια, κάποια γονίδια ενεργοποιούνται μόνο όταν προέρχονται από τη μητέρα, ενώ τα αντίστοιχα από τον πατέρα παραμένουν “σιωπηλά”. Έτσι, το γενετικό αποτύπωμα της μητέρας αφήνει ισχυρότερο στίγμα.
Οι έρευνες που το αποδεικνύουν
Πολλές επιστημονικές ομάδες, όπως του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον, έχουν μελετήσει ποντίκια και ανθρώπους για να δουν πώς λειτουργεί αυτή η ανισορροπία. Διαπίστωσαν πως τα γονίδια που προέρχονται από τη μητέρα παίζουν πιο καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου και της καρδιάς.
Μάλιστα, οι ερευνητές εντόπισαν ότι ακόμη και η συμπεριφορά ή η συναισθηματική σταθερότητα μπορεί να επηρεάζεται περισσότερο από τη μητέρα. Δεν είναι τυχαίο που λέμε «έχει τον χαρακτήρα της μαμάς του»!
Η επίδραση στην εμφάνιση και την υγεία
Η εμφάνιση, φυσικά, είναι ένα μείγμα και των δύο. Ωστόσο, η μητέρα επηρεάζει περισσότερο σε λεπτομέρειες που σχετίζονται με το μεταβολισμό, τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη μακροζωία. Από την άλλη, ο πατέρας “χαρίζει” συχνά χαρακτηριστικά όπως το ύψος, τη μυϊκή δομή ή ακόμα και το σχήμα του προσώπου.
Όμως τα γονίδια που σχετίζονται με το πώς λειτουργεί το σώμα μας εσωτερικά – π.χ. πώς καίμε ενέργεια ή πώς αντιδρά το ανοσοποιητικό μας – είναι πιο έντονα επηρεασμένα από τη μητέρα.
Τι σημαίνει αυτό για την καθημερινή ζωή
Μπορεί να μην αλλάζει κάτι πρακτικά, αλλά αυτή η γνώση εξηγεί πολλά. Για παράδειγμα, κάποιες κληρονομικές ασθένειες περνούν μόνο από τη μητέρα στο παιδί, όπως ορισμένες μορφές μυϊκής δυστροφίας ή μεταβολικές διαταραχές.
Επίσης, κατανοώντας ότι η μητέρα «μεταφέρει» πιο ισχυρή γενετική επίδραση, οι επιστήμονες μπορούν να μελετήσουν καλύτερα την πρόληψη και τη θεραπεία αυτών των παθήσεων.
Μήπως τελικά η μητέρα μας καθορίζει περισσότερα από όσα νομίζουμε;
Η φράση «τα παιδιά κληρονομούν περισσότερα γονίδια από τη μητέρα τους παρά από τον πατέρα τους» δεν σημαίνει ότι ο ρόλος του πατέρα είναι μικρότερος. Αντίθετα, ο πατέρας συμβάλλει καθοριστικά σε πολλά χαρακτηριστικά – αλλά η βιολογική “φωνή” της μητέρας ακούγεται λίγο πιο δυνατά.
Και αν το σκεφτείτε, αυτό έχει και μια όμορφη πλευρά. Από τη στιγμή που γεννιόμαστε, κουβαλάμε μέσα μας ένα κομμάτι της μητέρας μας, όχι μόνο στην καρδιά, αλλά και σε κάθε κύτταρο του σώματός μας.
Η επιστήμη ρίχνει φως στη σχέση μητέρας – παιδιού
Η επιστήμη, μέσα από αυτές τις ανακαλύψεις, επιβεβαιώνει κάτι που πάντα νιώθαμε: ο δεσμός μητέρας και παιδιού είναι μοναδικός, και δεν είναι μόνο συναισθηματικός. Είναι κυριολεκτικά γραμμένος στο DNA μας.
Οπότε, την επόμενη φορά που θα ακούσετε κάποιον να λέει «είναι ίδιος η μαμά του», να ξέρετε ότι δεν είναι μόνο θέμα εμφάνισης – είναι και επιστημονικό γεγονός!
Τελική σκέψη
Η φύση έχει τον δικό της τρόπο να κρατάει ισορροπία. Παρόλο που οι μητέρες μεταδίδουν περισσότερα ενεργά γονίδια, και οι δύο γονείς παίζουν ανεκτίμητο ρόλο στη δημιουργία μιας νέας ζωής. Όμως, σύμφωνα με την επιστήμη, υπάρχει κάτι το μαγικό στο πώς η μητέρα «χαράζει» τον γενετικό μας χάρτη λίγο πιο έντονα.
