Μπορεί ένας σκύλος να καταλάβει πότε ένας άνθρωπος δεν είναι αξιόπιστος; Πολλοί ιδιοκτήτες πιστεύουν ότι ο τετράποδος φίλος τους έχει ένα ιδιαίτερο ένστικτο που τον βοηθά να ξεχωρίζει τους ανθρώπους. Μια επιστημονική έρευνα από την Ιαπωνία έδειξε κάτι πραγματικά ενδιαφέρον.
Οι σκύλοι φαίνεται πως μπορούν να θυμούνται όταν κάποιος τους δίνει λανθασμένες πληροφορίες και να αλλάζουν τη συμπεριφορά τους απέναντί του. Μάλιστα, σε ένα πείραμα, αρκούσε μια παραπλανητική υπόδειξη για να γίνουν πιο επιφυλακτικοί.
Το πείραμα που έδειξε πόσο παρατηρητικοί είναι οι σκύλοι
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από την ερευνήτρια Akiko Takaoka και τους συνεργάτες της στο Πανεπιστήμιο του Κιότο στην Ιαπωνία. Δημοσιεύτηκε το 2015 στο επιστημονικό περιοδικό Animal Cognition.
Οι επιστήμονες ήθελαν να εξετάσουν αν οι σκύλοι ακολουθούν αυτόματα τις ανθρώπινες υποδείξεις ή αν μπορούν να αξιολογούν πόσο αξιόπιστες είναι, με βάση όσα έχουν προηγουμένως ζήσει.
Για να το διαπιστώσουν, χρησιμοποίησαν ένα απλό πείραμα με δοχεία, κρυμμένη τροφή και ανθρώπους που έδειχναν στους σκύλους πού να κατευθυνθούν.
Τι συνέβη όταν ένας άνθρωπος παραπλάνησε τους σκύλους;
Το πείραμα χωρίστηκε σε τρεις διαδοχικές φάσεις και τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.
Πρώτη φάση: Ο άνθρωπος έδειχνε σωστά την τροφή
Οι ερευνητές τοποθέτησαν τροφή σε ένα από δύο δοχεία. Στη συνέχεια, ένας άνθρωπος έδειχνε στον σκύλο το δοχείο που περιείχε την τροφή.
Οι περισσότεροι σκύλοι ακολουθούσαν την υπόδειξη και κατευθύνονταν στο σωστό σημείο. Αυτό ήταν αναμενόμενο, καθώς οι σκύλοι είναι ιδιαίτερα ικανοί στο να καταλαβαίνουν ανθρώπινες χειρονομίες, όπως το δείξιμο με το χέρι.
Δεύτερη φάση: Η υπόδειξη ήταν παραπλανητική
Στη συνέχεια, οι σκύλοι είχαν την ευκαιρία να δουν ποιο από τα δύο δοχεία περιείχε τροφή.
Αυτή τη φορά, όμως, ο ίδιος άνθρωπος έδειχνε το άδειο δοχείο. Έτσι, οι σκύλοι διαπίστωναν ότι η πληροφορία που τους έδινε δεν ήταν σωστή.
Το ενδιαφέρον ήταν τι θα συνέβαινε όταν ο άνθρωπος προσπαθούσε ξανά να τους καθοδηγήσει.
Τρίτη φάση: Οι σκύλοι δεν τον εμπιστεύονταν όπως πριν
Στο τελευταίο στάδιο, ο ερευνητής επέστρεψε στη σωστή υπόδειξη, δείχνοντας ξανά το δοχείο που περιείχε τροφή.
Ωστόσο, οι σκύλοι ήταν πλέον πολύ λιγότερο πρόθυμοι να ακολουθήσουν το χέρι του σε σχέση με την πρώτη φάση.
Η προηγούμενη εμπειρία τους είχε επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνονταν στις πληροφορίες του συγκεκριμένου ανθρώπου.
Τι έγινε όταν εμφανίστηκε ένας καινούργιος άνθρωπος;
Οι επιστήμονες προχώρησαν και σε δεύτερο πείραμα, προκειμένου να εξετάσουν αν οι σκύλοι είχαν απλώς κουραστεί ή είχαν χάσει το ενδιαφέρον τους για τη διαδικασία.
Αφού προηγουμένως είχαν δεχτεί την παραπλανητική υπόδειξη, ένας διαφορετικός άνθρωπος ανέλαβε να τους δείξει πού βρισκόταν η τροφή.
Αυτή τη φορά, οι σκύλοι ανταποκρίθηκαν και πάλι στις ανθρώπινες χειρονομίες.
Το αποτέλεσμα υποστήριξε την άποψη ότι δεν είχαν σταματήσει γενικά να εμπιστεύονται τους ανθρώπους. Αντίθετα, είχαν προσαρμόσει τη συμπεριφορά τους με βάση την προηγούμενη εμπειρία τους με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Μπορούν λοιπόν οι σκύλοι να αναγνωρίζουν έναν κακό άνθρωπο;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Η συγκεκριμένη έρευνα δεν απέδειξε ότι οι σκύλοι διαθέτουν κάποια μυστηριώδη ικανότητα να αναγνωρίζουν τον χαρακτήρα, την εντιμότητα ή τις πραγματικές προθέσεις ενός ανθρώπου.
Αυτό που έδειξε είναι ότι μπορούν, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, να χρησιμοποιούν προηγούμενες εμπειρίες για να αξιολογούν την αξιοπιστία των πληροφοριών που τους δίνει κάποιος.
Ένας άνθρωπος που έδωσε λανθασμένη υπόδειξη σε ένα πείραμα δεν είναι απαραίτητα κακός ή ανέντιμος. Ούτε σημαίνει ότι ένας σκύλος που αποφεύγει κάποιον έχει εντοπίσει κάτι αρνητικό στον χαρακτήρα του.
Η επιφυλακτικότητα ενός σκύλου μπορεί να συνδέεται με πολλούς παράγοντες, όπως οι προηγούμενες εμπειρίες του, η κοινωνικοποίησή του, ο φόβος ή ο τρόπος με τον οποίο τον πλησιάζει ένα άτομο.
Οι σκύλοι μπορούν επίσης να αναγνωρίζουν ανθρώπινα συναισθήματα
Η ικανότητα των σκύλων να παρατηρούν τους ανθρώπους δεν περιορίζεται στις χειρονομίες.
Σε άλλη μελέτη, που δημοσιεύτηκε το 2016 στο περιοδικό Biology Letters, ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι σκύλοι μπορούσαν να συνδυάζουν πληροφορίες από ανθρώπινες εκφράσεις προσώπου και φωνές για να ξεχωρίζουν θετικά και αρνητικά συναισθηματικά ερεθίσματα.
Για παράδειγμα, μπορούσαν να αντιστοιχίζουν μια χαρούμενη έκφραση με έναν ευχάριστο τόνο φωνής και μια θυμωμένη έκφραση με έναν αρνητικό τόνο.
Αυτό βοηθά να εξηγήσουμε γιατί οι σκύλοι συχνά αντιδρούν διαφορετικά όταν τους μιλάμε χαρούμενα, όταν είμαστε θυμωμένοι ή όταν αλλάζει η συμπεριφορά μας.
Μπορούν οι σκύλοι να ζηλεύουν;
Μια ακόμη ενδιαφέρουσα πλευρά της συμπεριφοράς τους είναι ότι μερικές φορές αντιδρούν όταν βλέπουν τον άνθρωπό τους να δείχνει προσοχή σε κάποιο άλλο ζώο.
Έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2014 στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE διαπίστωσε ότι σκύλοι εκδήλωναν περισσότερες συμπεριφορές που έμοιαζαν με ζήλια όταν οι ιδιοκτήτες τους έδειχναν τρυφερότητα σε ένα ομοίωμα σκύλου, σε σύγκριση με αντικείμενα που δεν έμοιαζαν με ζώα.
Ωστόσο, τα επιστημονικά ευρήματα δεν είναι ομόφωνα. Μεταγενέστερες έρευνες δεν κατέγραψαν πάντα τις ίδιες αντιδράσεις. Επομένως, δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα αν οι σκύλοι βιώνουν τη ζήλια με τον ίδιο τρόπο που τη βιώνουν οι άνθρωποι.
Τι μας μαθαίνουν τελικά οι σκύλοι για τη σχέση τους με τους ανθρώπους;
Οι σκύλοι ζουν δίπλα μας εδώ και χιλιάδες χρόνια και έχουν αναπτύξει αξιοσημείωτη ικανότητα να ανταποκρίνονται σε ανθρώπινα κοινωνικά σήματα.
Παρακολουθούν τις κινήσεις μας, αντιλαμβάνονται αλλαγές στη συμπεριφορά μας και μπορούν να μαθαίνουν από τις καθημερινές τους εμπειρίες.
Η ιαπωνική μελέτη δείχνει ότι δεν ακολουθούν απαραίτητα κάθε ανθρώπινη υπόδειξη χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους όσα έχουν προηγηθεί.
Ίσως λοιπόν το πιο ενδιαφέρον δεν είναι ότι οι σκύλοι μπορούν να ξεχωρίζουν τους «καλούς» από τους «κακούς» ανθρώπους, αλλά ότι προσέχουν πολύ περισσότερο τη συμπεριφορά μας απ’ όσο συχνά φανταζόμαστε.
Επιστημονικές πηγές:
- Animal Cognition – Do dogs follow behavioral cues from an unreliable human? Η αρχική μελέτη της Akiko Takaoka και των συνεργατών της.
- What’s the point? Domestic dogs’ sensitivity to the accuracy of human informants Επιστημονική έρευνα για το πώς οι σκύλοι αξιολογούν ανθρώπινες υποδείξεις.
- Biology Letters – Dogs recognize dog and human emotions Μελέτη για την αναγνώριση συναισθηματικών εκφράσεων.
- PLOS ONE – Jealousy in Dogs Έρευνα για συμπεριφορές που συνδέονται με τη ζήλια στους σκύλους.
