Πολλοί ιδιοκτήτες σκύλων έχουν παρατηρήσει ότι ο τετράποδος φίλος τους συμπεριφέρεται διαφορετικά σε κάθε άνθρωπο. Κάποιους τους πλησιάζει με ενθουσιασμό, ενώ απέναντι σε άλλους κρατά τις αποστάσεις του. Μπορούν όμως οι σκύλοι να καταλάβουν ποιον αξίζει να εμπιστευτούν;
Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι οι σκύλοι είναι ιδιαίτερα παρατηρητικοί και μπορούν να αξιοποιούν τις προηγούμενες εμπειρίες τους για να αξιολογούν τη συμπεριφορά των ανθρώπων. Μάλιστα, ένα πείραμα στην Ιαπωνία έδειξε ότι μπορούν να αλλάξουν τη στάση τους απέναντι σε κάποιον που τους έχει δώσει λανθασμένες πληροφορίες.
Η επιστημονική έρευνα που αποκάλυψε μια ιδιαίτερη ικανότητα των σκύλων
Το 2015, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Κιότο στην Ιαπωνία δημοσίευσαν στο επιστημονικό περιοδικό «Animal Cognition» μια ενδιαφέρουσα μελέτη για την εμπιστοσύνη των σκύλων στους ανθρώπους.
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Akiko Takaoka, θέλησε να εξετάσει αν ένας σκύλος συνεχίζει να ακολουθεί τις οδηγίες κάποιου που του έχει δώσει προηγουμένως λανθασμένες πληροφορίες.
Οι επιστήμονες γνώριζαν ήδη ότι οι σκύλοι μπορούν να κατανοούν ανθρώπινες χειρονομίες, όπως όταν κάποιος δείχνει με το δάχτυλό του ένα αντικείμενο.
Το ερώτημα ήταν αν ακολουθούν αυτές τις υποδείξεις αυτόματα ή αν μπορούν να αξιολογήσουν πόσο αξιόπιστος είναι ο άνθρωπος που τις δίνει.
Το πείραμα με τους 34 σκύλους και τα δοχεία φαγητού
Στη μελέτη συμμετείχαν 34 σκύλοι, οι οποίοι δοκιμάστηκαν σε μια σειρά από πειράματα με δοχεία, τροφή και ανθρώπινες χειρονομίες.
Οι ερευνητές οργάνωσαν το πείραμα σε τρία διαδοχικά στάδια, ώστε να παρατηρήσουν πώς θα άλλαζε η συμπεριφορά των ζώων.
Πρώτο στάδιο: Ο άνθρωπος δείχνει το σωστό δοχείο
Αρχικά, ένας ερευνητής έδειξε στους σκύλους ένα δοχείο που περιείχε τροφή.
Οι περισσότεροι σκύλοι ακολούθησαν την υπόδειξή του και πλησίασαν το δοχείο, όπου βρήκαν την ανταμοιβή που περίμεναν.
Η συμπεριφορά αυτή επιβεβαίωσε ότι οι σκύλοι μπορούν να χρησιμοποιούν τις ανθρώπινες χειρονομίες για να εντοπίζουν κάτι που τους ενδιαφέρει.
Δεύτερο στάδιο: Η υπόδειξη οδηγεί σε άδειο δοχείο
Στη συνέχεια, ο ίδιος άνθρωπος έδειξε ένα δοχείο που δεν περιείχε τροφή, ενώ οι σκύλοι είχαν τη δυνατότητα να γνωρίζουν ότι ήταν άδειο.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές δημιούργησαν μια κατάσταση στην οποία η ανθρώπινη υπόδειξη αποδείχθηκε αναξιόπιστη.
Το ενδιαφέρον ήταν να διαπιστώσουν αν οι σκύλοι θα θυμούνταν αυτή την εμπειρία όταν θα έβλεπαν ξανά τον ίδιο άνθρωπο.
Τρίτο στάδιο: Οι σκύλοι αλλάζουν τη συμπεριφορά τους
Στο τελευταίο στάδιο, ο ερευνητής έδειξε ξανά ένα δοχείο που περιείχε τροφή, όπως ακριβώς στην αρχή.
Αυτή τη φορά, όμως, σημαντικά λιγότεροι σκύλοι ακολούθησαν την υπόδειξή του.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα ζώα είχαν αλλάξει τη συμπεριφορά τους μετά την προηγούμενη λανθασμένη πληροφορία.
Όταν σε ένα δεύτερο πείραμα εμφανίστηκε ένας νέος άνθρωπος, οι σκύλοι ανταποκρίθηκαν ξανά στις υποδείξεις του.
Το εύρημα δείχνει ότι οι σκύλοι μπορούν να αξιοποιούν την προηγούμενη εμπειρία τους για να αποφασίζουν αν θα ακολουθήσουν τις οδηγίες ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.
Οι σκύλοι παρατηρούν και πώς συμπεριφερόμαστε στους ιδιοκτήτες τους
Μια δεύτερη επιστημονική μελέτη, επίσης από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κιότο, εξέτασε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον: αν οι σκύλοι επηρεάζονται από τον τρόπο που ένας άγνωστος άνθρωπος συμπεριφέρεται στον ιδιοκτήτη τους.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε το 2015 στο επιστημονικό περιοδικό «Animal Behaviour» και περιλάμβανε 54 σκύλους.
Στο πείραμα, ο ιδιοκτήτης προσπαθούσε να ανοίξει ένα διαφανές δοχείο και στη συνέχεια ζητούσε βοήθεια από έναν άνθρωπο που καθόταν δίπλα του.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο άνθρωπος βοηθούσε. Σε άλλες, αρνούνταν να βοηθήσει και γύριζε την πλάτη του.
Υπήρχε επίσης μια τρίτη περίπτωση, στην οποία ο άνθρωπος γύριζε το σώμα του χωρίς να έχει προηγηθεί κάποιο αίτημα βοήθειας.
Τι συνέβη όταν πρόσφεραν λιχουδιές στους σκύλους;
Μετά από κάθε αλληλεπίδραση, ο άνθρωπος που είχε συμμετάσχει στο περιστατικό και ένα δεύτερο, ουδέτερο πρόσωπο πρόσφεραν ταυτόχρονα λιχουδιές στον σκύλο.
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι οι σκύλοι έτειναν να αποφεύγουν το άτομο που είχε αρνηθεί να βοηθήσει τον ιδιοκτήτη τους.
Αντίθετα, όταν ο άνθρωπος είχε βοηθήσει ή είχε απλώς γυρίσει το σώμα του χωρίς να του ζητηθεί βοήθεια, οι σκύλοι δεν έδειξαν κάποια σαφή προτίμηση.
Αυτό το αποτέλεσμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή η συμπεριφορά του άγνωστου ανθρώπου δεν αφορούσε άμεσα τον ίδιο τον σκύλο.
Οι επιστήμονες θεώρησαν ότι τα ευρήματα προσφέρουν ενδείξεις πως οι σκύλοι μπορούν να αξιολογούν ορισμένες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις παρατηρώντας τους ανθρώπους.
Μπορούν πραγματικά οι σκύλοι να καταλάβουν έναν κακό άνθρωπο;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση. Παρότι οι παραπάνω έρευνες είναι ενδιαφέρουσες, δεν αποδεικνύουν ότι οι σκύλοι μπορούν να αναγνωρίζουν αν ένας άνθρωπος έχει καλό ή κακό χαρακτήρα.
Αυτό που δείχνουν είναι ότι μπορούν, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να αξιοποιούν πληροφορίες από τις πράξεις και τις χειρονομίες των ανθρώπων.
Ένας σκύλος μπορεί να μάθει ότι κάποιος δεν του δίνει αξιόπιστες υποδείξεις ή να αντιδράσει διαφορετικά όταν παρατηρεί μια αρνητική συμπεριφορά απέναντι στον ιδιοκτήτη του.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορεί να γνωρίζει τις πραγματικές προθέσεις ενός αγνώστου ή να προβλέπει αν θα συμπεριφερθεί άσχημα στο μέλλον.
Επιπλέον, νεότερες μελέτες έχουν παρουσιάσει πιο σύνθετα αποτελέσματα, δείχνοντας ότι η κοινωνική αξιολόγηση των ανθρώπων από τους σκύλους μπορεί να επηρεάζεται από το είδος της δοκιμασίας και τη σχέση τους με τον ιδιοκτήτη.
Γιατί ένας σκύλος μπορεί να μη συμπαθεί κάποιον;
Αν ο σκύλος σας αποφεύγει έναν άνθρωπο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει αντιληφθεί κάτι κακό στον χαρακτήρα του.
Η συμπεριφορά του μπορεί να επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως:
- Προηγούμενες εμπειρίες: Μπορεί να έχει συνδέσει κάποια χαρακτηριστικά με μια δυσάρεστη κατάσταση.
- Γλώσσα του σώματος: Απότομες κινήσεις, έντονη προσέγγιση ή επίμονο κοίταγμα μπορεί να τον κάνουν να αισθανθεί άβολα.
- Άγνωστες μυρωδιές: Ορισμένες οσμές μπορεί να του προκαλέσουν ενδιαφέρον ή επιφυλακτικότητα.
- Έλλειψη εξοικείωσης: Ένας σκύλος που δεν έχει συνηθίσει διαφορετικούς ανθρώπους μπορεί να είναι πιο επιφυλακτικός.
- Φόβος ή άγχος: Η κατάσταση στην οποία βρίσκεται μπορεί να επηρεάζει τις αντιδράσεις του.
Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να κρίνουμε τους φίλους ή τους γνωστούς μας αποκλειστικά από το αν τους πλησιάζει ο σκύλος μας.
Εκείνο που έχει σημασία είναι να σεβόμαστε τα σημάδια δυσφορίας του ζώου και να μην το πιέζουμε να έρθει σε επαφή με ανθρώπους όταν δείχνει φοβισμένο.
Τι αποκαλύπτουν αυτές οι έρευνες για την εξυπνάδα των σκύλων;
Τα επιστημονικά ευρήματα προσθέτουν ακόμη ένα ενδιαφέρον στοιχείο σε όσα γνωρίζουμε για τη συμπεριφορά των σκύλων.
Οι τετράποδοι σύντροφοί μας δεν αντιδρούν πάντα μηχανικά στις ανθρώπινες εντολές. Μπορούν να μαθαίνουν από την εμπειρία τους, να αναγνωρίζουν οικείες συμπεριφορές και να προσαρμόζουν τις αντιδράσεις τους.
Η μακρά συνύπαρξή τους με τον άνθρωπο έχει συμβάλει στην ανάπτυξη ιδιαίτερων ικανοτήτων επικοινωνίας, οι οποίες εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο επιστημονικής έρευνας.
Επομένως, την επόμενη φορά που ο σκύλος σας θα δείξει ιδιαίτερη επιφυλακτικότητα απέναντι σε κάποιον, αξίζει να παρατηρήσετε τι ακριβώς συμβαίνει γύρω του.
Ίσως να έχει επηρεαστεί από κάποια προηγούμενη εμπειρία ή από τη συμπεριφορά του ανθρώπου εκείνη τη στιγμή.
Οι σκύλοι δεν έχουν αποδειχθεί αλάνθαστοι κριτές του ανθρώπινου χαρακτήρα. Έχουν όμως μια αξιοσημείωτη ικανότητα να παρατηρούν, να μαθαίνουν και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα με όσα βιώνουν.
Πηγές:
- Animal Cognition (2015) – Do dogs follow behavioral cues from an unreliable human?
- Kyoto University – Dogs avoid people who behave negatively to their owners
- Animal Behaviour (2015) – Dogs avoid people who behave negatively to their owner
- Animals (2023) – Impact of the Dog–Human Bond on Canine Social Evaluation
