Ο αιφνίδιος θάνατος ενός φαινομενικά υγιούς ανθρώπου προκαλεί εύλογα ανησυχία, ιδιαίτερα όταν συμβαίνει σε νεαρή ή μέση ηλικία. Ένας όρος που εμφανίζεται συχνά σε σχετικές συζητήσεις είναι το SADS, δηλαδή το «Σύνδρομο Αιφνίδιου Αρρυθμικού Θανάτου».
Το SADS δεν είναι μια νέα ασθένεια ούτε μια συγκεκριμένη πάθηση που εμφανίστηκε τα τελευταία χρόνια. Είναι ένας ιατρικός όρος που χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις αιφνίδιου θανάτου όπου, ακόμη και μετά από λεπτομερή έλεγχο, δεν μπορεί να εντοπιστεί σαφής αιτία.
Η περίπτωση της Ρούξι Ντουμιτρέσκου και τι γνωρίζουμε
Η πρώην διεθνής αθλήτρια του βόλεϊ Ρούξι Ντουμιτρέσκου έφυγε από τη ζωή τον Μάρτιο του 2024 σε ηλικία 46 ετών. Η είδηση του θανάτου της μεταδόθηκε με αναφορά σε καρδιακή ανακοπή και προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση στον αθλητικό κόσμο.
Δεν υπάρχει όμως δημοσιευμένο επίσημο ιατρικό πόρισμα που να επιβεβαιώνει ότι ο θάνατός της χαρακτηρίστηκε ως SADS. Η καρδιακή ανακοπή περιγράφει τον μηχανισμό κατά τον οποίο η καρδιά σταματά ξαφνικά να αντλεί αποτελεσματικά αίμα, αλλά από μόνη της δεν μας λέει ποια ήταν η υποκείμενη αιτία.
Για αυτό δεν είναι σωστό να συνδέεται αυτομάτως κάθε ξαφνική καρδιακή ανακοπή ενός νεότερου ανθρώπου με το SADS.
Τι ακριβώς είναι το SADS;
Το SADS προέρχεται από τις αγγλικές λέξεις Sudden Arrhythmic Death Syndrome και αποδίδεται ως «Σύνδρομο Αιφνίδιου Αρρυθμικού Θανάτου».
Ο όρος χρησιμοποιείται όταν ένας άνθρωπος πεθαίνει ξαφνικά και απροσδόκητα, συνήθως έπειτα από καρδιακή ανακοπή, αλλά η νεκροψία και οι υπόλοιπες εξετάσεις δεν αποκαλύπτουν μια σαφή αιτία θανάτου. Η καρδιά μπορεί μάλιστα να φαίνεται φυσιολογική ως προς τη δομή της.
Αυτό συμβαίνει επειδή ορισμένες επικίνδυνες διαταραχές επηρεάζουν κυρίως το ηλεκτρικό σύστημα της καρδιάς και όχι απαραίτητα τη δομή της. Μετά τον θάνατο είναι πολύ δυσκολότερο να αποδειχθεί μια αρρυθμία που συνέβη λίγα λεπτά νωρίτερα.
Το SADS δεν εμφανίστηκε μετά την πανδημία
Κατά καιρούς έχουν κυκλοφορήσει στα social media ισχυρισμοί ότι το SADS είναι μια «νέα» κατάσταση που εμφανίστηκε μετά την πανδημία COVID-19 ή μετά την έναρξη των εμβολιασμών.
Αυτό δεν ανταποκρίνεται στα επιστημονικά δεδομένα. Ο ανεξήγητος αιφνίδιος καρδιακός θάνατος με φυσιολογική καρδιά στη νεκροψία μελετάται εδώ και πολλές δεκαετίες, ενώ ο όρος SADS χρησιμοποιείται στην επιστημονική βιβλιογραφία πολύ πριν από την πανδημία.
Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δείχνουν ότι το SADS δημιουργήθηκε από τα εμβόλια κατά της COVID-19. Η ύπαρξη σπάνιων καρδιακών ανεπιθύμητων ενεργειών από ορισμένα εμβόλια είναι διαφορετικό επιστημονικό ζήτημα και δεν πρέπει να συγχέεται με το SADS.
Ποιες παθήσεις μπορεί να κρύβονται πίσω από έναν τέτοιο θάνατο;
Σε ορισμένες περιπτώσεις, πίσω από έναν ανεξήγητο αιφνίδιο θάνατο μπορεί να βρίσκεται μια κληρονομική διαταραχή του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς που δεν είχε προηγουμένως διαγνωστεί.
Μεταξύ των σημαντικότερων καταστάσεων που εξετάζουν οι καρδιολόγοι είναι:
Σύνδρομο μακρού QT (LQTS): Μια διαταραχή κατά την οποία η ηλεκτρική «επαναφόρτιση» της καρδιάς μετά από κάθε παλμό διαρκεί περισσότερο από το φυσιολογικό. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες κοιλιακές αρρυθμίες.
Σύνδρομο Brugada: Μια διαταραχή της ηλεκτρικής λειτουργίας της καρδιάς που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο σοβαρών αρρυθμιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει κληρονομική γενετική αιτία, αλλά δεν εντοπίζεται συγκεκριμένη μετάλλαξη σε όλους τους ασθενείς.
Κατεχολαμινεργική πολυμορφική κοιλιακή ταχυκαρδία (CPVT): Μια σπάνια κληρονομική αρρυθμία που μπορεί να εκδηλωθεί ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης ή συναισθηματικού στρες.
Προοδευτική διαταραχή καρδιακής αγωγιμότητας: Μπορεί να επηρεάζει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδονται τα ηλεκτρικά σήματα στην καρδιά.
Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν πολύ λεπτές μορφές μυοκαρδιοπάθειας, οι οποίες δεν είναι εύκολο να αναγνωριστούν ακόμη και κατά τη νεκροψία.
Τι είναι το σύνδρομο μακρού QT;
Στο σύνδρομο μακρού QT, τα κύτταρα της καρδιάς χρειάζονται περισσότερο χρόνο από το φυσιολογικό για να προετοιμαστούν ηλεκτρικά για τον επόμενο παλμό.
Το πρόβλημα αποτυπώνεται στο ηλεκτροκαρδιογράφημα ως μεγαλύτερο διάστημα μεταξύ των σημείων Q και T, από όπου προέρχεται και η ονομασία του συνδρόμου.
Μπορεί να είναι κληρονομικό, αλλά παράταση του QT μπορεί επίσης να προκληθεί από ορισμένα φάρμακα, διαταραχές ηλεκτρολυτών και άλλες καταστάσεις.
Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν συμπτώματα. Όταν υπάρχουν, μπορεί να εμφανιστούν ανεξήγητες λιποθυμίες, ταχυπαλμίες ή επεισόδια που μοιάζουν με επιληπτικές κρίσεις.
Το βασικό εργαλείο για τη διάγνωση είναι το ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ). Ανάλογα με την περίπτωση μπορεί να χρειαστούν και άλλες εξετάσεις ή γενετικός έλεγχος.
Τι είναι το σύνδρομο Brugada;
Το σύνδρομο Brugada είναι επίσης μια διαταραχή του ηλεκτρικού συστήματος της καρδιάς. Χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένες αλλαγές στο ηλεκτροκαρδιογράφημα και σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες κοιλιακές αρρυθμίες.
Η ακριβής συχνότητά του δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί, όμως εκτιμάται περίπου σε λίγα περιστατικά ανά 10.000 ανθρώπους και είναι συχνότερο στους άνδρες και σε ορισμένους πληθυσμούς της Ασίας.
Πολλοί άνθρωποι με Brugada δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα. Άλλοι μπορεί να έχουν λιποθυμίες, ταχυπαλμίες ή, σπανιότερα, καρδιακή ανακοπή.
Ποια σημάδια χρειάζονται καρδιολογικό έλεγχο;
Οι περισσότεροι άνθρωποι που αισθάνονται περιστασιακά έναν δυνατό καρδιακό παλμό ή ζάλη δεν έχουν κάποια από αυτές τις σπάνιες παθήσεις. Υπάρχουν όμως ορισμένα στοιχεία που αξίζει να συζητούνται με γιατρό.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι επαναλαμβανόμενες ή ανεξήγητες λιποθυμίες, ειδικά όταν συμβαίνουν κατά τη διάρκεια άσκησης, έντονου συναισθήματος ή ξαφνικού φόβου, καθώς και οι έντονες ταχυπαλμίες που συνοδεύονται από ζάλη ή απώλεια αισθήσεων.
Σημαντικό είναι και το οικογενειακό ιστορικό. Ένας ξαφνικός ανεξήγητος θάνατος σε νεαρή ηλικία, επαναλαμβανόμενες περιπτώσεις αιφνίδιου θανάτου στην οικογένεια ή γνωστή κληρονομική αρρυθμία είναι λόγοι για τους οποίους ο γιατρός μπορεί να προτείνει εξειδικευμένο καρδιολογικό ή γενετικό έλεγχο.
Γιατί εξετάζεται και η οικογένεια μετά από ένα περιστατικό SADS;
Όταν ένας αιφνίδιος θάνατος παραμένει ανεξήγητος μετά τη νεκροψία, ο έλεγχος των στενών συγγενών μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντικός. Ορισμένες από τις παθήσεις που σχετίζονται με το SADS είναι κληρονομικές και επομένως μπορεί να υπάρχουν και σε άλλα μέλη της οικογένειας.
Μια ελληνική μελέτη που εξέτασε αιφνίδιους θανάτους νέων ανθρώπων στην Αττική έδειξε ότι η κλινική και γενετική διερεύνηση των οικογενειών μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις να αποκαλύψει κληρονομική καρδιοπάθεια που δεν είχε γίνει εμφανής στη νεκροψία.
Ο έλεγχος μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να περιλαμβάνει ηλεκτροκαρδιογράφημα, υπέρηχο καρδιάς, δοκιμασία κόπωσης, παρατεταμένη καταγραφή του καρδιακού ρυθμού και γενετικές εξετάσεις.
Καρδιακή ανακοπή και SADS δεν είναι το ίδιο πράγμα
Η διάκριση είναι σημαντική. Η καρδιακή ανακοπή είναι το επείγον γεγονός κατά το οποίο η καρδιά παύει ξαφνικά να αντλεί αποτελεσματικά αίμα. Μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες.
Το SADS, αντίθετα, είναι ένας χαρακτηρισμός που μπορεί να δοθεί μετά τον θάνατο όταν δεν έχει βρεθεί επαρκής εξήγηση για την ανακοπή, παρά την κατάλληλη διερεύνηση.
Επομένως, ένας ξαφνικός θάνατος από καρδιακή ανακοπή δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται αυτομάτως ως SADS χωρίς τα απαραίτητα ιατροδικαστικά και καρδιολογικά δεδομένα.
Πηγές:
