Πόσο μικρό μπορεί να είναι ένα σπίτι και να παραμένει λειτουργικό; Στο Τόκιο υπάρχουν διαμερίσματα περίπου 9 τετραγωνικών μέτρων που χωρούν κουζίνα, μπάνιο, χώρο εργασίας και πατάρι για ύπνο.
Τα λεγόμενα «three-tatami rooms» έγιναν γνωστά μέσα από τους νέους ενοίκους τους, οι οποίοι επέλεξαν ελάχιστα τετραγωνικά με αντάλλαγμα ένα σύγχρονο σπίτι σε καλή τοποθεσία και σχετικά κοντά στη δουλειά ή στις μετακινήσεις τους.
Μία από αυτούς ήταν η Asumi Fujiwara. Επιστρέφοντας στο μικροσκοπικό διαμέρισμά της μετά τη δουλειά, ακόμη και μια απλή συνεδρία γιόγκα απαιτούσε προσαρμογές.
Το στρωματάκι της χωρούσε ανάμεσα στην κουζίνα, το μπάνιο και τον χώρο εργασίας, αλλά σε ορισμένες στάσεις έπρεπε να μαζεύει τα χέρια της για να μη χτυπήσει στα γύρω αντικείμενα.
«Πρέπει να τροποποιώ τις στάσεις μου, διαφορετικά θα χτυπήσω κάπου», είχε εξηγήσει περιγράφοντας την καθημερινότητα μέσα σε έναν χώρο περίπου 9 τετραγωνικών.
Πώς είναι ένα διαμέρισμα μόλις 9 τετραγωνικών;
Το Τόκιο είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες για τα μικρά διαμερίσματά του. Τα συγκεκριμένα σπίτια όμως πήγαν την αξιοποίηση του διαθέσιμου χώρου ένα βήμα παραπέρα.
Έγιναν γνωστά ως «δωμάτια των τριών τατάμι», επειδή ο βασικός χώρος διαβίωσης αντιστοιχεί περίπου στην επιφάνεια που καταλαμβάνουν τρία παραδοσιακά ιαπωνικά tatami.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρο το διαμέρισμα αποτελείται μόνο από τρία tatami. Η συνολική επιφάνεια των συγκεκριμένων μονάδων είναι περίπου 8,8 έως 9 τετραγωνικά μέτρα και περιλαμβάνει είσοδο, μικρή κουζίνα, μπάνιο και κύριο δωμάτιο.
Το σημαντικότερο σχεδιαστικό τους πλεονέκτημα είναι το ύψος.
Τα ταβάνια φτάνουν περίπου τα 3,5 μέτρα και πάνω από τον κύριο χώρο υπάρχει πατάρι, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για ύπνο.
Έτσι αξιοποιείται όχι μόνο το δάπεδο αλλά και ο κατακόρυφος χώρος.
Η εταιρεία πίσω από τα μικροσκοπικά σπίτια
Η ιαπωνική εταιρεία ακινήτων Spilytus άρχισε να αναπτύσσει τέτοιου τύπου διαμερίσματα από το 2015.
Σύμφωνα με στοιχεία που είχε δώσει η ίδια στο πλαίσιο σχετικού ρεπορτάζ το 2022, περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι ζούσαν τότε σε περίπου 100 κτίρια της εταιρείας.
Παρότι τα διαμερίσματα έχουν περίπου το μισό μέγεθος μιας συνηθισμένης μικρής γκαρσονιέρας στο Τόκιο, ο σχεδιασμός τους επιτρέπει να χωρούν τα βασικά αντικείμενα της καθημερινότητας.
Ανάλογα με τον ένοικο, μπορεί να υπάρχουν ψυγείο, μικρός καναπές, γραφείο, ακόμη και πλυντήριο ρούχων.
Γιατί τα επιλέγουν παρά το μικροσκοπικό μέγεθος;
Το βασικό πλεονέκτημα δεν είναι ο χώρος αλλά η τοποθεσία.
Τέτοια διαμερίσματα έχουν δημιουργηθεί σε περιοχές με καλή πρόσβαση στις συγκοινωνίες και σχετικά κοντά σε δημοφιλείς συνοικίες του Τόκιο.
Για έναν νέο άνθρωπο που περνά πολλές ώρες στη δουλειά, στη σχολή ή έξω με φίλους, ένα μικρό σπίτι κοντά στις καθημερινές του δραστηριότητες μπορεί να είναι πιο πρακτικό από ένα μεγαλύτερο διαμέρισμα πολύ μακρύτερα.
Ο Yugo Kinoshita, φοιτητής που εργαζόταν παράλληλα σε εστιατόριο, είχε περιγράψει το διαμέρισμά του κυρίως ως έναν χώρο όπου μπορούσε να ξεκουραστεί μετά από μια μεγάλη ημέρα.
Παρότι αναγκάστηκε να αποχωριστεί ακόμη και συλλογή παπουτσιών επειδή δεν υπήρχε χώρος για να την αποθηκεύσει, είχε δηλώσει:
«Δεν θα ζούσα πουθενά αλλού».
Ένας τρόπος να φύγουν από το σπίτι των γονιών τους
Για ορισμένους ενοίκους, τα μικροσκοπικά διαμερίσματα προσέφεραν κάτι πολύ σημαντικότερο από επιπλέον τετραγωνικά: ανεξαρτησία.
Η Kana Komatsubara, για παράδειγμα, αναζητούσε ένα σύγχρονο διαμέρισμα που να της επιτρέπει να φύγει από το σπίτι των γονιών της στα προάστια και να βρίσκεται κοντά στη δουλειά της.
Δεν είχε ξεκινήσει την αναζήτησή της θέλοντας απαραίτητα ένα τόσο μικρό σπίτι.
Όπως είχε εξηγήσει:
«Φυσικά, όσο μεγαλύτερο τόσο καλύτερο. Δεν βλάπτει ποτέ να έχεις περισσότερο χώρο. Αυτή όμως ήταν η καλύτερη επιλογή για μένα εκείνη τη στιγμή».
Οι τιμές ήταν χαμηλότερες από άλλες νέες κατοικίες των ίδιων περιοχών
Στο ρεπορτάζ του 2022, τα συγκεκριμένα διαμερίσματα αναφέρονταν με ενοίκια περίπου 340 έως 630 δολάρια τον μήνα, ανάλογα με την περιοχή και το ακίνητο.
Οι τιμές αυτές αποτελούν στοιχείο της συγκεκριμένης περιόδου και δεν πρέπει να θεωρούνται σημερινός τιμοκατάλογος.
Το πλεονέκτημα ήταν ότι ο ένοικος μπορούσε να αποκτήσει σχετικά νέο σπίτι σε περιοχές όπου ένα μεγαλύτερο διαμέρισμα θα κόστιζε περισσότερο.
Η ζωή στα 9 τετραγωνικά απαιτεί συμβιβασμούς
Φυσικά, η ζωή σε τόσο περιορισμένο χώρο έχει σημαντικά μειονεκτήματα.
Ο αποθηκευτικός χώρος είναι ελάχιστος και κάθε καινούργιο αντικείμενο πρέπει ουσιαστικά να δικαιολογεί την παρουσία του.
Η Fujiwara είχε παρατηρήσει ότι το μικρότερο σπίτι την έκανε να σκέφτεται δύο φορές πριν αγοράσει κάτι.
Η Komatsubara, από την άλλη, αναγκαζόταν να πηγαίνει στο σπίτι των γονιών της κάθε φορά που άλλαζε η εποχή, ώστε να ανταλλάσσει τα καλοκαιρινά με τα χειμερινά ρούχα.
Κάποιοι ένοικοι επέλεγαν ακόμη και να μην έχουν πλυντήριο, προτιμώντας να χρησιμοποιήσουν τον πολύτιμο χώρο για αποθήκευση και να πηγαίνουν σε δημόσια πλυντήρια.
Λιγότερα πράγματα, αλλά δικός τους χώρος
Για την Asumi Fujiwara, το μικρό διαμέρισμα αποτέλεσε και μια λύση στην ανάγκη της για προσωπικό χώρο.
Πριν μετακομίσει εκεί, ζούσε σε κοινόχρηστη κατοικία. Όταν χρειάστηκε να εργάζεται περισσότερο από το σπίτι, η έλλειψη ιδιωτικότητας άρχισε να την πιέζει.
Το δικό της διαμέρισμα μπορεί να ήταν πολύ μικρότερο, αλλά ήταν ένας χώρος αποκλειστικά δικός της.
Η ίδια είχε επιλέξει μάλιστα να μην καλεί ούτε τον σύντροφό της στο σπίτι.
«Αυτός ο χώρος είναι για μένα», είχε πει.
Μπορεί πραγματικά να είναι αρκετά 9 τετραγωνικά;
Τα μικροσκοπικά διαμερίσματα του Τόκιο δεν είναι ιδανικά για όλους. Δεν προσφέρουν άνεση για οικογένεια, πολλούς επισκέπτες ή ανθρώπους που χρειάζονται μεγάλο χώρο αποθήκευσης.
Δείχνουν όμως πώς ο έξυπνος σχεδιασμός, το μεγάλο ύψος και ένα πατάρι μπορούν να κάνουν έναν εξαιρετικά περιορισμένο χώρο λειτουργικό για έναν άνθρωπο.
Για τους ενοίκους που τα επέλεξαν, ο συμβιβασμός ήταν ξεκάθαρος: λιγότερα πράγματα και λιγότερα τετραγωνικά, αλλά περισσότερη ανεξαρτησία και καλύτερη πρόσβαση στην πόλη.
