Ελάτε να κάνουμε μαζί ένα μικρό τεστ μνήμης. Θα σας δείξουμε πέντε αντικείμενα από μια άλλη εποχή και, αν τα αναγνωρίσετε αμέσως ή αν έχετε προσωπικές ιστορίες μαζί τους, μάλλον δεν χρειάζεται να μας πείτε πόσων ετών είστε.
Δεν πρόκειται για μουσειακά εκθέματα. Για πολλές οικογένειες ήταν απλά πράγματα της καθημερινότητας: τα χρησιμοποιούσαν οι παππούδες, οι γιαγιάδες και, σε αρκετές περιπτώσεις, τα προλάβαμε κι εμείς.
Αυτοσχέδιο ντουλάπι εξωτερικού χώρου για τα πιάτα
Τρώγατε έξω όλη η οικογένεια σαν να μην υπήρχε αύριο. Έλα, όμως, που μετά το τραπέζι υπήρχαν και τα πιάτα.
Πλυντήριο πιάτων; Ας μην αρχίσουμε τα επιστημονικής φαντασίας. Τα πιάτα πλένονταν στο χέρι και στη συνέχεια έμπαιναν σε μια απλή αλλά εξαιρετικά πρακτική κατασκευή με σήτα.
Η σήτα άφηνε τον αέρα να κυκλοφορεί ώστε τα πιάτα να στεγνώνουν, ενώ ταυτόχρονα κρατούσε μακριά μύγες και άλλα έντομα. Κάτι σαν την «έξυπνη συσκευή» της εποχής, μόνο που δεν χρειαζόταν Wi-Fi.
Τι έγινε; Ξυπνούν ήδη μερικές αναμνήσεις;
Το παλιό τσακμάκι
Zippo; Bic; Πολυτέλειες. Σε πολλά παλιά σπίτια και χωριά υπήρχε το γνωστό τσακμάκι, ένα απλό εργαλείο για το άναμμα της φωτιάς.
Η χρήση του ήθελε λίγη τεχνική και αρκετή υπομονή. Η πρώτη προσπάθεια μπορεί να μην έκανε τίποτα, ούτε η δεύτερη, ούτε η τρίτη. Κάπου εκεί εμφανιζόταν ο παππούς, το έπιανε και με μία κίνηση είχε ήδη ανάψει φωτιά.
Για έναν περίεργο λόγο, οι παππούδες γνώριζαν πάντα πώς λειτουργούσαν αυτά τα πράγματα χωρίς οδηγίες χρήσης, βίντεο στο YouTube ή τεχνική υποστήριξη.
Σίδερο με κάρβουνα
Για να το σηκώσεις, σχεδόν έπρεπε να σε λένε Πύρρο Δήμα. Ή, πιο απλά, να είσαι η γιαγιά του σπιτιού, η οποία κατά έναν ανεξήγητο τρόπο μπορούσε να το χειρίζεται επί ώρες.
Πριν τα ηλεκτρικά σίδερα γίνουν συνηθισμένα, υπήρχαν μεταλλικά σίδερα που θερμαίνονταν με πυρακτωμένα κάρβουνα. Τα κάρβουνα τοποθετούνταν στο εσωτερικό τους και η θερμότητα περνούσε στη μεταλλική βάση.
Η ξύλινη λαβή επέτρεπε στον χρήστη να κρατά το σίδερο χωρίς να καίγεται, τουλάχιστον θεωρητικά. Με αυτόν τον τρόπο τα ρούχα έβγαιναν στην εντέλεια χωρίς πρίζες, θερμοστάτες και κουμπιά ατμού.
Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί στις παλιές οικογενειακές φωτογραφίες όλοι εμφανίζονται τόσο καλοσιδερωμένοι.
Λάμπες πετρελαίου
Πριν το ηλεκτρικό φως γίνει δεδομένο παντού, οι λάμπες πετρελαίου και κηροζίνης αποτελούσαν βασικό εξοπλισμό πολλών σπιτιών. Και ακόμη αργότερα, παρέμεναν χρήσιμες όταν υπήρχε διακοπή ρεύματος.
Το δοχείο γέμιζε με καύσιμο και ένα βαμβακερό φιτίλι τραβούσε το υγρό προς τη φλόγα. Με έναν μικρό μηχανισμό μπορούσες να ανεβάσεις ή να χαμηλώσεις το φιτίλι και, μαζί του, την ένταση του φωτός.
Δεν ήταν ακριβώς LED. Μύριζε, κάπνιζε αν δεν ήταν σωστά ρυθμισμένη και το φως της ήταν περιορισμένο. Αλλά όταν γύρω επικρατούσε απόλυτο σκοτάδι, αυτή η μικρή φλόγα έκανε τεράστια διαφορά.
Όποιος έχει διαβάσει βράδυ δίπλα σε τέτοια λάμπα, μάλλον θυμάται ακόμη την ιδιαίτερη μυρωδιά της.
Το παλιό βρυσάκι που ζεσταινόταν στον ήλιο
Μια μεταλλική κατασκευή, νερό στο εσωτερικό και ένα μικρό βρυσάκι στο κάτω μέρος. Σε αυλές και εξωτερικούς χώρους τέτοιου είδους δοχεία χρησίμευαν για το πλύσιμο των χεριών και του προσώπου, για μικροδουλειές και, ανάλογα με την κατασκευή, ακόμη και για ένα πρόχειρο μπάνιο.
Το κόλπο ήταν πανάρχαιο και αποτελεσματικό: άφηνες το μεταλλικό δοχείο στον ήλιο και η θερμοκρασία του νερού ανέβαινε φυσικά.
Βέβαια, αν το άφηνες πολλές ώρες στον καλοκαιρινό ήλιο, πριν ανοίξεις το βρυσάκι χρειαζόταν μια στοιχειώδης δοκιμή. Διαφορετικά το «ζεστό νεράκι» μπορούσε να αποδειχθεί λίγο πιο ζεστό απ’ όσο είχες υπολογίσει.
Χωρίς ηλεκτρικό θερμοσίφωνα, χωρίς χρονοδιακόπτη και χωρίς εφαρμογή στο κινητό. Μόνο μέταλλο, νερό και ήλιος.
Πόσα από αυτά θυμάσαι;
Για κάποιους αυτά τα αντικείμενα μοιάζουν σήμερα παράξενα. Για άλλους όμως ήταν κομμάτι μιας απολύτως φυσιολογικής καθημερινότητας και φέρνουν αμέσως στο μυαλό αυλές, χωριά, καλοκαίρια, παππούδες και γιαγιάδες.
Αν αναγνώρισες και τα πέντε χωρίς να χρειαστείς εξήγηση, το τεστ πέτυχε. Και μάλλον έχεις αρκετές ιστορίες να διηγηθείς σε όσους μεγάλωσαν με Wi-Fi, air fryer και θερμοσίφωνα που ανοίγει από το κινητό.
