Ιππότες, ιθαγενείς Αμερικανοί και οικοδόμοι ήταν ανάμεσα στις πρώτες μικρές φιγούρες που παρουσιάστηκαν στην Έκθεση Παιχνιδιών της Νυρεμβέργης το 1974. Είχαν ύψος μόλις 7,5 εκατοστά, απλό χαμογελαστό πρόσωπο και ένα χαρακτηριστικό που παραμένει ίδιο μέχρι σήμερα: δεν είχαν μύτη.
Εκείνη τη στιγμή δύσκολα θα μπορούσε κανείς να φανταστεί ότι αυτές οι λιτές πλαστικές φιγούρες θα εξελίσσονταν σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα παιχνίδια στον κόσμο. Η ιστορία των Playmobil, όμως, είχε αρχίσει πολύ πριν από το 1974.
Η ιστορία ξεκινά σχεδόν έναν αιώνα νωρίτερα
Οι ρίζες της εταιρείας πίσω από τα Playmobil φτάνουν στο 1876, όταν ο Andreas Brandstätter ίδρυσε μια οικογενειακή επιχείρηση στη Βαυαρία.
Στις αρχές του 20ού αιώνα, υπό τον Georg Brandstätter, η εταιρεία παρήγαγε μεταξύ άλλων μεταλλικά εξαρτήματα και κλειδαριές για κασετίνες και φέρετρα. Από τη δεκαετία του 1920 άρχισε να επεκτείνεται στην παραγωγή μεταλλικών προϊόντων και παιχνιδιών.
Ο Horst Brandstätter αλλάζει την πορεία της εταιρείας
Ο Horst Brandstätter μπήκε στην οικογενειακή επιχείρηση σε νεαρή ηλικία και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη μετάβασή της από τα μεταλλικά προϊόντα στα πλαστικά παιχνίδια.
Παρακολουθώντας τις αλλαγές στην αγορά, αναζητούσε προϊόντα που θα μπορούσαν να κατασκευάζονται πιο αποδοτικά και να απευθύνονται σε μεγαλύτερο κοινό.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 έδωσε στον σχεδιαστή Hans Beck την αποστολή να αναπτύξει ένα νέο παιχνίδι που θα χρησιμοποιούσε λιγότερο πλαστικό και θα απαιτούσε μικρότερο χώρο στην παραγωγή, στην αποθήκευση και στα καταστήματα.
Η πετρελαϊκή κρίση έκανε την ιδέα ακόμη πιο σημαντική
Όταν ξέσπασε η πετρελαϊκή κρίση του 1973-74, το κόστος των πλαστικών πρώτων υλών αυξήθηκε απότομα.
Ένα μικρό παιχνίδι που χρειαζόταν σχετικά λίγο πλαστικό ήταν πλέον ακόμη πιο ελκυστικό από επιχειρηματική άποψη.
Ο Hans Beck άρχισε να εξελίσσει μια φιγούρα που θα μπορούσε να αποτελέσει το κέντρο ενός ολόκληρου κόσμου παιχνιδιού, αντί να είναι απλώς ένα μικρό αξεσουάρ μέσα σε ένα μεγαλύτερο σετ.
Γιατί τα Playmobil έχουν ύψος 7,5 εκατοστά;
Ο Beck κατέληξε σε μια φιγούρα ύψους περίπου 7,5 εκατοστών, σε κλίμακα περίπου 1:24.
Το μέγεθος δεν επιλέχθηκε τυχαία. Ήταν αρκετά μικρό ώστε να καταναλώνεται περιορισμένη ποσότητα πλαστικού, αλλά ταυτόχρονα αρκετά μεγάλο ώστε ένα παιδί να μπορεί να το κρατά και να το χειρίζεται εύκολα.
Οι φιγούρες μπορούσαν να κάθονται, να στέκονται όρθιες και να κρατούν αντικείμενα. Η απλότητά τους άφηνε επίσης χώρο στα παιδιά να δημιουργούν τις δικές τους ιστορίες αντί το παιχνίδι να τους επιβάλλει έναν συγκεκριμένο τρόπο χρήσης.
Γιατί τα Playmobil δεν έχουν μύτη;
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία του σχεδιασμού τους είναι το απλό πρόσωπο: δύο μάτια, χαμόγελο και καθόλου μύτη.
Στις δοκιμές που έκανε ο Hans Beck με παιδιά, μια πρώιμη εκδοχή της φιγούρας είχε μύτη. Σύμφωνα με μεταγενέστερες αφηγήσεις για τον σχεδιασμό των Playmobil, τα παιδιά σχολίασαν ότι το πρόσωπο έμοιαζε με κλόουν.
Ο Beck αποφάσισε έτσι να αφαιρέσει τη μύτη και να κρατήσει το πρόσωπο όσο το δυνατόν πιο απλό.
Η επιλογή αποδείχθηκε ιδιαίτερα επιτυχημένη. Η ουδέτερη έκφραση επιτρέπει στο ίδιο ανθρωπάκι να μπορεί, μέσα στη φαντασία ενός παιδιού, να είναι χαρούμενο, θυμωμένο, φοβισμένο ή γενναίο χωρίς να χρειάζεται διαφορετική έκφραση προσώπου.
Η πρώτη παρουσίαση στη Νυρεμβέργη
Οι πρώτες φιγούρες Playmobil παρουσιάστηκαν επίσημα τον Φεβρουάριο του 1974 στη Διεθνή Έκθεση Παιχνιδιών της Νυρεμβέργης.
Οι αρχικές σειρές περιλάμβαναν ιππότες, ιθαγενείς Αμερικανούς και οικοδόμους, ενώ στα πρώτα χρόνια προστέθηκαν άλογα και πολλά ακόμη αξεσουάρ.
Η υποδοχή δεν ήταν αμέσως εντυπωσιακή. Στην αρχή αρκετοί έμποροι αντιμετώπισαν επιφυλακτικά το νέο παιχνίδι, όμως μέσα στους επόμενους μήνες οι παραγγελίες άρχισαν να αυξάνονται γρήγορα.
Το μυστικό ήταν ότι η ιστορία δεν ήταν έτοιμη
Σε αντίθεση με παιχνίδια που είχαν μία συγκεκριμένη χρήση, τα Playmobil λειτουργούσαν ως βάση για ατελείωτες ιστορίες.
Ένας ιππότης μπορούσε να γίνει ήρωας ή αντίπαλος, ένας εργάτης μπορούσε να χτίζει ολόκληρες πόλεις και διαφορετικά σετ μπορούσαν να συνδυαστούν μεταξύ τους.
Αυτό το ανοιχτό παιχνίδι ρόλων αποτέλεσε ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της φιλοσοφίας του Hans Beck.
Από τρεις μικρές φιγούρες σε δισεκατομμύρια Playmobil
Τα χρόνια που ακολούθησαν, οι θεματικοί κόσμοι πολλαπλασιάστηκαν. Ιππότες, πειρατές, πυροσβέστες, αστυνομικοί, οικογένειες, φάρμες, διαστημόπλοια και δεκάδες άλλες σειρές μπήκαν στα παιδικά δωμάτια.
Στην 50ή επέτειο των Playmobil το 2024, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι από το 1974 είχαν κατασκευαστεί περισσότερες από 3,8 δισεκατομμύρια φιγούρες και ότι τα προϊόντα της διατίθενται σε περίπου 100 χώρες.
Η βασική φιγούρα, πάντως, παραμένει εντυπωσιακά κοντά στην αρχική ιδέα: μικρή, απλή, χαμογελαστή και χωρίς μύτη.
Ο άνθρωπος πίσω από την επιχειρηματική επιτυχία
Ο Horst Brandstätter παρέμεινε στενά συνδεδεμένος με την εταιρεία για δεκαετίες και είδε το Playmobil να εξελίσσεται σε διεθνές εμπορικό σήμα.
Πέθανε στις 3 Ιουνίου 2015 σε ηλικία 81 ετών. Μετά τον θάνατό του, ο όμιλος συνέχισε τη λειτουργία του μέσω εταιρικού ιδρύματος.
Πίσω από την τεράστια επιτυχία, όμως, παρέμεινε μια εξαιρετικά απλή ιδέα: ένα μικρό ανθρωπάκι που αφήνει το παιδί να αποφασίσει ποιος είναι και ποια ιστορία θα ζήσει.
Ακολουθεί ντοκιμαντέρ για την ιστορία των Playmobil:
