Ο χυμός παντζαριού έχει γίνει δημοφιλής επειδή είναι πλούσιος σε φυσικά νιτρικά, τα οποία ο οργανισμός μπορεί να μετατρέψει σε μονοξείδιο του αζώτου. Η ουσία αυτή συμμετέχει στη χαλάρωση των αιμοφόρων αγγείων και γι’ αυτό έχει μελετηθεί ιδιαίτερα σε σχέση με την αρτηριακή πίεση.
Από εκεί όμως μέχρι τον ισχυρισμό ότι τα παντζάρια αποτελούν «φυσική θεραπεία» για τη στυτική δυσλειτουργία υπάρχει μεγάλη απόσταση. Τα δεδομένα δείχνουν μια πιθανή μικρή επίδραση στη συστολική αρτηριακή πίεση, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί ότι ο χυμός παντζαριού θεραπεύει ή βελτιώνει άμεσα τη στυτική δυσλειτουργία.
Γιατί τα παντζάρια επηρεάζουν τα αιμοφόρα αγγεία;
Τα παντζάρια περιέχουν αρκετά ανόργανα νιτρικά. Μετά την κατανάλωσή τους, μέρος των νιτρικών μετατρέπεται μέσω του οργανισμού σε νιτρώδη και στη συνέχεια σε μονοξείδιο του αζώτου.
Το μονοξείδιο του αζώτου συμμετέχει στη ρύθμιση του αγγειακού τόνου. Με απλά λόγια, βοηθά τα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων να χαλαρώνουν, γεγονός που μπορεί να διευκολύνει τη ροή του αίματος και να επηρεάσει την αρτηριακή πίεση.
Αυτός είναι και ο κύριος λόγος για τον οποίο ο χυμός παντζαριού έχει προσελκύσει τόσο μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον.
Τι περιέχουν διατροφικά τα παντζάρια;
Εκτός από τα νιτρικά, τα παντζάρια περιέχουν φυτικές ίνες, φυλλικό οξύ, κάλιο και χαρακτηριστικές φυτικές χρωστικές που ονομάζονται βεταλαΐνες.
| Θρεπτικό συστατικό | Περίπου ανά 100 g ωμού παντζαριού |
|---|---|
| Ενέργεια | 43 kcal |
| Υδατάνθρακες | 9,6 g |
| Πρωτεΐνη | 1,6 g |
| Λίπος | 0,2 g |
| Φυτικές ίνες | 2,8 g |
Ο χυμός έχει διαφορετική διατροφική συμπεριφορά από ολόκληρο το λαχανικό. Κατά την παρασκευή του χυμού χάνεται μεγάλο μέρος των φυτικών ινών, ενώ τα νιτρικά και τα φυσικά σάκχαρα καταναλώνονται σε πιο συμπυκνωμένη μορφή.
Μπορεί ο χυμός παντζαριού να μειώσει την αρτηριακή πίεση;
Εδώ υπάρχουν τα πιο ενδιαφέροντα επιστημονικά δεδομένα.
Τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες και μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι ο χυμός παντζαριού πλούσιος σε νιτρικά μπορεί να προκαλέσει μια μικρή μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα σε άτομα με υπέρταση.
Σε πρόσφατη μετα-ανάλυση κλινικών δοκιμών σε ανθρώπους με υπέρταση, η μέση μείωση της συστολικής πίεσης στο ιατρείο ήταν περίπου 5 mmHg σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που θα πιει χυμό παντζαριού θα δει την ίδια αλλαγή. Η επίδραση διαφέρει σημαντικά μεταξύ των μελετών και δεν υπήρξε αντίστοιχα σταθερή μείωση στη διαστολική ή στην 24ωρη αρτηριακή πίεση.
Μπορεί να αντικαταστήσει τα φάρμακα για την πίεση;
Όχι. Τα παντζάρια μπορούν να αποτελούν μέρος μιας υγιεινής διατροφής, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο της θεραπείας για την υπέρταση.
Η υψηλή αρτηριακή πίεση συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα, αλλά μακροπρόθεσμα αυξάνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιοπάθειας, νεφρικής νόσου και άλλων προβλημάτων.
Όποιος παίρνει αντιυπερτασικά φάρμακα δεν πρέπει να τα μειώσει ή να τα σταματήσει επειδή ξεκίνησε να πίνει χυμό παντζαριού.
Υπάρχει συγκεκριμένη ποσότητα χυμού που πρέπει να πίνουμε;
Δεν υπάρχει μία καθολικά αποδεκτή «θεραπευτική δόση» χυμού παντζαριού.
Οι κλινικές μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει διαφορετικές ποσότητες χυμού και, σημαντικότερο, διαφορετικές συγκεντρώσεις νιτρικών. Γι’ αυτό δύο χυμοί ίδιου όγκου μπορεί να μην παρέχουν καθόλου την ίδια ποσότητα νιτρικών.
Δεν είναι επομένως σωστό να λέμε ότι όλοι πρέπει να πίνουν 250 ή 500 ml την ημέρα για να μειώσουν την πίεσή τους.
Τι σχέση έχει το μονοξείδιο του αζώτου με τη στύση;
Εδώ βρίσκεται η αιτία της σύγχυσης γύρω από τα παντζάρια.
Η φυσιολογική στύση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη ροή του αίματος στο πέος. Το μονοξείδιο του αζώτου συμμετέχει στη διαδικασία χαλάρωσης των λείων μυϊκών ινών και της διαστολής των αγγείων που επιτρέπει την αυξημένη αιμάτωση.
Επειδή τα διατροφικά νιτρικά μπορούν να αυξήσουν τη διαθεσιμότητα μονοξειδίου του αζώτου, δημιουργήθηκε η υπόθεση ότι τα παντζάρια θα μπορούσαν να βοηθούν και τη στύση.
Η υπόθεση είναι βιολογικά ενδιαφέρουσα. Δεν είναι όμως το ίδιο πράγμα με κλινική απόδειξη.
Έχει αποδειχθεί ότι ο χυμός παντζαριού βελτιώνει τη στύση;
Όχι με τα δεδομένα που έχουμε σήμερα.
Δεν υπάρχουν επαρκείς κλινικές δοκιμές σε άνδρες με στυτική δυσλειτουργία που να δείχνουν ότι η κατανάλωση χυμού παντζαριού βελτιώνει αξιόπιστα την ικανότητα επίτευξης ή διατήρησης στύσης.
Δεν είναι επομένως σωστό να αποκαλείται «φυσική θεραπεία για τη στυτική δυσλειτουργία».
Το γεγονός ότι ένα τρόφιμο επηρεάζει έναν μηχανισμό που συμμετέχει στη στύση δεν σημαίνει αυτόματα ότι θεραπεύει τη στυτική δυσλειτουργία. Το ίδιο πρόβλημα μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες.
Γιατί η στυτική δυσλειτουργία δεν είναι μόνο θέμα κυκλοφορίας;
Η στυτική δυσλειτουργία μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα στα αιμοφόρα αγγεία, αλλά δεν είναι η μοναδική πιθανή αιτία.
Μπορεί να επηρεάζεται από:
- υπέρταση και καρδιαγγειακή νόσο,
- διαβήτη,
- υψηλή χοληστερόλη,
- παχυσαρκία,
- κάπνισμα,
- ορμονικές διαταραχές,
- νευρολογικά προβλήματα,
- ορισμένα φάρμακα,
- άγχος, κατάθλιψη ή άλλους ψυχολογικούς παράγοντες.
Σε αρκετούς άνδρες συνυπάρχουν περισσότεροι από ένας παράγοντες.
Γιατί η επίμονη στυτική δυσλειτουργία αξίζει ιατρικό έλεγχο;
Η στυτική δυσλειτουργία δεν είναι πάντα ένα απομονωμένο σεξουαλικό πρόβλημα. Ιδιαίτερα όταν εμφανίζεται χωρίς προφανή αιτία, μπορεί να σχετίζεται με την κατάσταση των αγγείων και την καρδιαγγειακή υγεία.
Υπέρταση, διαβήτης, δυσλιπιδαιμία και καρδιαγγειακή νόσος εμφανίζονται συχνότερα σε άνδρες με στυτική δυσλειτουργία.
Για τον λόγο αυτό, μια επίμονη αλλαγή στη στύση είναι καλό να συζητείται με γιατρό αντί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με τρόφιμα ή συμπληρώματα.
Τι μπορεί πραγματικά να βοηθήσει;
Όταν υπάρχουν τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου, η βελτίωση της γενικής καρδιαγγειακής υγείας μπορεί να βοηθήσει και τη στυτική λειτουργία.
Χρήσιμες αλλαγές μπορεί να περιλαμβάνουν:
- τακτική σωματική δραστηριότητα,
- διακοπή καπνίσματος,
- διαχείριση του σωματικού βάρους όταν χρειάζεται,
- καλή ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης,
- καλή ρύθμιση του σακχάρου και της χοληστερόλης,
- ισορροπημένη διατροφή με λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ξηρούς καρπούς και ψάρια.
Όταν χρειάζεται ειδική θεραπεία για στυτική δυσλειτουργία, η επιλογή εξαρτάται από την αιτία, τα υπόλοιπα προβλήματα υγείας και τα φάρμακα που λαμβάνει ο άνδρας.
Τι πρέπει να γνωρίζεις πριν πίνεις συχνά χυμό παντζαριού;
Για τους περισσότερους ανθρώπους τα παντζάρια μπορούν να αποτελούν φυσιολογικό μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πολύ μεγάλες καθημερινές ποσότητες χυμού είναι απαραίτητα καλύτερες.
Επειδή μπορεί να επηρεάσουν την πίεση, άτομα που έχουν ήδη χαμηλή αρτηριακή πίεση ή λαμβάνουν φάρμακα που τη μειώνουν καλό είναι να αποφεύγουν την υπερβολή και να συζητούν σημαντικές αλλαγές στη διατροφή τους με τον γιατρό τους.
Η κατανάλωση παντζαριών μπορεί επίσης να χρωματίσει προσωρινά τα ούρα ή τα κόπρανα κόκκινα ή ροζ. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται beeturia και συνήθως είναι ακίνδυνο.
Παντζάρι ή χυμός παντζαριού;
Δεν χρειάζεται να πίνει κάποιος χυμό για να εντάξει τα παντζάρια στη διατροφή του.
Μπορούν να καταναλωθούν ψητά, βραστά ή σε σαλάτες. Το ολόκληρο λαχανικό έχει το πλεονέκτημα ότι διατηρεί τις φυτικές ίνες του, κάτι που ο χυμός δεν προσφέρει στον ίδιο βαθμό.
Ο χυμός χρησιμοποιείται συχνότερα στις μελέτες επειδή επιτρέπει στους ερευνητές να χορηγούν πιο ελεγχόμενες ποσότητες νιτρικών και όχι επειδή αποτελεί απαραίτητα καλύτερη επιλογή για όλους.
Τι κρατάμε τελικά για πίεση και στύση;
Τα παντζάρια είναι ένα θρεπτικό λαχανικό και τα νιτρικά που περιέχουν έχουν πραγματική επίδραση στο αγγειακό σύστημα.
Υπάρχουν αρκετές κλινικές μελέτες που δείχνουν ότι ο χυμός παντζαριού μπορεί να προκαλεί μια μικρή μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης σε ορισμένους ανθρώπους, ιδιαίτερα σε άτομα με υπέρταση.
Για τη στυτική δυσλειτουργία όμως η εικόνα είναι διαφορετική. Ο μηχανισμός μέσω του μονοξειδίου του αζώτου δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα θεωρητική σύνδεση, αλλά δεν υπάρχει σήμερα επαρκής κλινική απόδειξη ότι ο χυμός παντζαριού βελτιώνει ή θεραπεύει τη στυτική δυσλειτουργία.
Έτσι, τα παντζάρια μπορούν να έχουν θέση σε μια υγιεινή διατροφή. Δεν πρέπει όμως να παρουσιάζονται ως υποκατάστατο της ιατρικής αξιολόγησης ή της θεραπείας για την υπέρταση ή τη στυτική δυσλειτουργία.
Σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενικές πληροφορίες υγείας και δεν αντικαθιστά εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή.
