Ο συμπλέκτης σε ένα αυτοκίνητο με χειροκίνητο κιβώτιο είναι εξάρτημα φυσιολογικής φθοράς. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι έχει μια συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Δύο ίδια αυτοκίνητα μπορούν να χρειαστούν αλλαγή συμπλέκτη σε εντελώς διαφορετικά χιλιόμετρα, μόνο και μόνο εξαιτίας του τρόπου που οδηγούνται.
Το συνεχές μισοπάτημα, η συγκράτηση του αυτοκινήτου στην ανηφόρα με τον συμπλέκτη και το πόδι που παραμένει πάνω στο πεντάλ είναι από τις συνήθειες που μπορούν να επιταχύνουν σημαντικά τη φθορά.
Τι κάνει πραγματικά ο συμπλέκτης;
Ο συμπλέκτης επιτρέπει να συνδέεται και να αποσυνδέεται προσωρινά ο κινητήρας από το κιβώτιο ταχυτήτων. Όταν πατάς το πεντάλ, διακόπτεται η μετάδοση της ροπής ώστε να μπορείς να αλλάξεις σχέση ή να σταματήσεις χωρίς να σβήσει ο κινητήρας.
Όταν αφήνεις το πεντάλ, ο δίσκος του συμπλέκτη πιέζεται ξανά πάνω στο βολάν και η ισχύς του κινητήρα μεταφέρεται στο κιβώτιο και στους τροχούς.
Το μεγαλύτερο μέρος της φυσιολογικής φθοράς συμβαίνει τη στιγμή της εμπλοκής, όταν υπάρχει σχετική ολίσθηση ανάμεσα στις επιφάνειες τριβής.
Ποια συνήθεια φθείρει περισσότερο τον συμπλέκτη;
Μία από τις χειρότερες συνήθειες είναι το λεγόμενο riding the clutch: να κρατάς δηλαδή το πεντάλ ελαφρώς πατημένο ή τον συμπλέκτη κοντά στο σημείο εμπλοκής ενώ το αυτοκίνητο κινείται.
Τότε ο δίσκος μπορεί να μην έχει εμπλακεί πλήρως και να γλιστρά πάνω στο βολάν. Η συνεχής τριβή παράγει θερμότητα και επιταχύνει τη φθορά.
1. Μην αφήνεις το πόδι πάνω στο πεντάλ
Όταν ολοκληρώσεις την αλλαγή ταχύτητας, βγάλε εντελώς το αριστερό πόδι από το πεντάλ και άφησέ το στο ειδικό στήριγμα, αν υπάρχει.
Ακόμη και μικρή πίεση στο πεντάλ μπορεί σε ορισμένα αυτοκίνητα να αρχίσει να ενεργοποιεί τον μηχανισμό αποσύμπλεξης και να προκαλεί περιττή καταπόνηση.
Το πεντάλ χρησιμοποιείται όταν χρειάζεται αλλαγή σχέσης, εκκίνηση ή στάση. Δεν είναι στήριγμα για το πόδι.
2. Μην κρατάς το αυτοκίνητο στην ανηφόρα με τον συμπλέκτη
Είναι μία από τις πιο επιβαρυντικές πρακτικές.
Ο οδηγός βρίσκει το σημείο εμπλοκής, προσθέτει λίγο γκάζι και κρατά το αυτοκίνητο ακίνητο χωρίς φρένο. Εκείνη τη στιγμή ο συμπλέκτης γλιστρά συνεχώς και μετατρέπει ενέργεια σε θερμότητα.
Χρησιμοποίησε το φρένο ή το χειρόφρενο για να συγκρατήσεις το αυτοκίνητο. Όταν έρθει η στιγμή να ξεκινήσεις, άφησε προοδευτικά τον συμπλέκτη και λύσε το φρένο.
Αν το αυτοκίνητο διαθέτει hill-start assist ή ηλεκτρικό χειρόφρενο με auto hold, χρησιμοποίησέ τα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
3. Στο φανάρι μην περιμένεις με το πόδι συνεχώς στον συμπλέκτη
Υπάρχει μια σημαντική διαφορά: όταν ο συμπλέκτης είναι πατημένος μέχρι κάτω, ο δίσκος δεν γλιστρά όπως όταν βρίσκεται στο σημείο εμπλοκής.
Ωστόσο, ο μηχανισμός αποσύμπλεξης και ιδιαίτερα το ρουλεμάν αποσύμπλεξης παραμένουν φορτισμένα.
Αν η στάση πρόκειται να διαρκέσει, βάλε νεκρά και κράτησε το αυτοκίνητο με το φρένο ή το χειρόφρενο. Λίγο πριν ξεκινήσεις, πάτησε τον συμπλέκτη και βάλε πρώτη.
4. Κάνε ομαλές εκκινήσεις και αλλαγές
Δεν χρειάζεται πολύ γκάζι για κάθε εκκίνηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η διαφορά στις στροφές κινητήρα και κιβωτίου ενώ ο δίσκος γλιστρά, τόσο περισσότερη θερμότητα παράγεται.
Άφηνε το πεντάλ προοδευτικά μέχρι να ολοκληρωθεί η εμπλοκή και στη συνέχεια πάρε εντελώς το πόδι σου από πάνω.
Το ίδιο ισχύει στις αλλαγές ταχυτήτων. Πάτησε τον συμπλέκτη πλήρως, άλλαξε σχέση και άφησέ τον ομαλά χωρίς να τον κρατάς άσκοπα στο ενδιάμεσο σημείο.
5. Χρησιμοποίησε τη σωστή σχέση για την ταχύτητα του αυτοκινήτου
Μια πολύ υψηλή σχέση σε υπερβολικά χαμηλή ταχύτητα μπορεί να κάνει τον κινητήρα να «ζορίζεται», ενώ συνεχείς αχρείαστες αλλαγές και κακοί συγχρονισμοί επιβαρύνουν συνολικά τη μετάδοση.
Χρησιμοποίησε τη σχέση που επιτρέπει στον κινητήρα να λειτουργεί ομαλά και άλλαζε σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και τις συνθήκες οδήγησης.
Τι γίνεται με το βάρος του αυτοκινήτου;
Μεγαλύτερο φορτίο σημαίνει ότι απαιτείται περισσότερη ροπή για να ξεκινήσει το αυτοκίνητο, ιδιαίτερα σε ανηφόρα. Αυτό μπορεί να αυξήσει την καταπόνηση κατά την εκκίνηση.
Δεν χρειάζεται όμως να αποφεύγεις τη φυσιολογική φόρτωση του αυτοκινήτου. Απλώς μην ξεπερνάς το μέγιστο επιτρεπόμενο βάρος που ορίζει ο κατασκευαστής.
Πώς καταλαβαίνεις ότι ο συμπλέκτης γλιστρά;
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι να πατάς το γκάζι, οι στροφές του κινητήρα να ανεβαίνουν αισθητά, αλλά η ταχύτητα του αυτοκινήτου να μην αυξάνεται ανάλογα.
Το φαινόμενο μπορεί να γίνεται περισσότερο εμφανές με μεγάλη σχέση, σε ανηφόρα ή όταν ζητάς έντονη επιτάχυνση.
Αν συμβαίνει συστηματικά, χρειάζεται έλεγχος. Η συνέχιση της οδήγησης με έντονη ολίσθηση μπορεί να προκαλέσει περισσότερη θερμότητα και πρόσθετη φθορά.
Ποια άλλα συμπτώματα χρειάζονται έλεγχο;
Σημάδια που δικαιολογούν έλεγχο σε συνεργείο είναι:
- δυσκολία στην επιλογή σχέσεων,
- πεντάλ που έχει αλλάξει αισθητά αίσθηση ή διαδρομή,
- πεντάλ που κολλά ή δεν επιστρέφει κανονικά,
- θόρυβος όταν πατάς ή αφήνεις τον συμπλέκτη,
- κραδασμοί κατά την εκκίνηση,
- μυρωδιά καμένου υλικού τριβής μετά από έντονη χρήση,
- στροφές που ανεβαίνουν χωρίς ανάλογη επιτάχυνση.
Αυτά τα συμπτώματα δεν αποδεικνύουν πάντα ότι χρειάζεται καινούργιος δίσκος. Πρόβλημα μπορεί να υπάρχει στο ρουλεμάν, στην πλάκα πίεσης, στο υδραυλικό κύκλωμα, στη ντίζα, στο βολάν ή ακόμη και στο κιβώτιο.
Η δυσκολία στις αλλαγές σημαίνει χαλασμένο συμπλέκτη;
Όχι απαραίτητα.
Αν ο συμπλέκτης δεν αποσυμπλέκει πλήρως, μπορεί πράγματι να δυσκολεύει τις αλλαγές. Παρόμοιο σύμπτωμα όμως μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα στο υδραυλικό κύκλωμα, στον μηχανισμό επιλογής σχέσεων ή στο ίδιο το κιβώτιο.
Για αυτό χρειάζεται διάγνωση πριν αποφασιστεί αντικατάσταση.
Πόσα χιλιόμετρα διαρκεί ένας συμπλέκτης;
Δεν υπάρχει αξιόπιστος αριθμός που να ισχύει για όλα τα αυτοκίνητα.
Ένας συμπλέκτης που δουλεύει καθημερινά σε μποτιλιάρισμα, ανηφόρες και συχνές εκκινήσεις μπορεί να φθαρεί πολύ νωρίτερα από εκείνον ενός αυτοκινήτου που κάνει κυρίως ταξίδια σε αυτοκινητόδρομο.
Ο τρόπος οδήγησης επίσης μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά. Ένας σωστά χρησιμοποιημένος συμπλέκτης μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να ξεπεράσει κατά πολύ τα 100.000 χιλιόμετρα, χωρίς αυτό να αποτελεί εγγυημένο όριο ζωής.
Χρειάζεται προληπτική αλλαγή;
Ο συμπλέκτης δεν αλλάζεται γενικά επειδή το αυτοκίνητο έφτασε σε έναν συγκεκριμένο αριθμό χιλιομέτρων.
Εφόσον λειτουργεί σωστά και δεν υπάρχουν συμπτώματα, συνήθως παραμένει σε χρήση. Ακολούθησε πάντως το πρόγραμμα συντήρησης και τις ειδικές οδηγίες του κατασκευαστή του αυτοκινήτου.
Αν το σύστημα λειτουργεί υδραυλικά, το σχετικό υγρό και το κύκλωμα μπορεί επίσης να χρειάζονται συντήρηση σύμφωνα με τις προδιαγραφές του οχήματος.
Πόσο κοστίζει η αλλαγή συμπλέκτη;
Δεν υπάρχει ένα χρήσιμο γενικό ποσό.
Η τιμή εξαρτάται από το μοντέλο, την πρόσβαση στο κιβώτιο, τις εργατοώρες και τα εξαρτήματα που πρέπει να αντικατασταθούν.
Μια εργασία μπορεί να περιλαμβάνει δίσκο, πλατό και ρουλεμάν αποσύμπλεξης. Σε ορισμένα αυτοκίνητα μπορεί να χρειάζεται έλεγχος ή αντικατάσταση και του βολάν, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται βολάν διπλής μάζας.
Γι’ αυτό είναι προτιμότερο να ζητήσεις προσφορά με τον αριθμό πλαισίου του συγκεκριμένου αυτοκινήτου και να γνωρίζεις ακριβώς ποια εξαρτήματα περιλαμβάνονται.
Μπορείς να συνεχίσεις να οδηγείς αν ο συμπλέκτης γλιστρά;
Ένας συμπλέκτης που μόλις αρχίζει να εμφανίζει συμπτώματα μπορεί ακόμη να κινεί το αυτοκίνητο, αλλά δεν είναι καλή ιδέα να αγνοηθεί.
Η ολίσθηση μπορεί να επιδεινωθεί μέχρι το σημείο όπου ο κινητήρας ανεβάζει στροφές αλλά το αυτοκίνητο δεν μπορεί να μεταδώσει επαρκή δύναμη στους τροχούς.
Αν η συμπεριφορά αλλάζει αισθητά ή υπάρχει σοβαρή δυσκολία στις αλλαγές, ολίσθηση ή ασυνήθιστος θόρυβος, κλείσε έλεγχο σε συνεργείο.
Οι τρεις συνήθειες που κάνουν τη μεγαλύτερη διαφορά
Αν θέλεις να θυμάσαι μόνο τα βασικά, είναι αυτά: μην αφήνεις το πόδι πάνω στο πεντάλ όταν δεν το χρησιμοποιείς, μην κρατάς το αυτοκίνητο στην ανηφόρα με μισό συμπλέκτη και κάνε τις εκκινήσεις όσο πιο ομαλά γίνεται.
Ο συμπλέκτης είναι κατασκευασμένος για να φθείρεται σταδιακά, αλλά ο οδηγός επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό το πόσο γρήγορα θα συμβεί αυτό. Η σωστή χρήση μπορεί να μεταφραστεί σε πολλά επιπλέον χιλιόμετρα πριν χρειαστεί αντικατάσταση.
