Η αλλαγή σε μεγαλύτερες ζάντες ή διαφορετική διάσταση ελαστικών είναι συνηθισμένη, είτε για εμφάνιση είτε για διαφορετική αίσθηση στην οδήγηση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορείς απλώς να βάλεις έναν μεγαλύτερο τροχό επειδή χωράει στον θόλο.
Το κρίσιμο σημείο είναι να παραμείνουν σωστά η συνολική διάμετρος και η περιφέρεια κύλισης, ο δείκτης φορτίου, ο δείκτης ταχύτητας, το πλάτος της ζάντας και η απόσταση από ανάρτηση και αμάξωμα. Η ασφαλέστερη επιλογή είναι πάντα μια διάσταση που έχει εγκριθεί για το συγκεκριμένο μοντέλο.
Τι σημαίνει πραγματικά «μεγαλύτερα ελαστικά»;
Υπάρχουν δύο πολύ διαφορετικά πράγματα που συχνά μπερδεύονται.
Το πρώτο είναι η τοποθέτηση μεγαλύτερης ζάντας, για παράδειγμα από 16 σε 17 ίντσες, μαζί με ελαστικό χαμηλότερου προφίλ ώστε η συνολική εξωτερική διάμετρος του τροχού να παραμένει σχεδόν ίδια.
Αυτό ονομάζεται συχνά plus sizing.
Το δεύτερο είναι να αυξηθεί πραγματικά η συνολική διάμετρος του τροχού. Αυτή η αλλαγή μπορεί να επηρεάσει πολύ περισσότερο το αυτοκίνητο και δεν πρέπει να γίνεται χωρίς έλεγχο συμβατότητας.
Τι σημαίνουν οι αριθμοί 195/65 R15;
Η σήμανση ενός ελαστικού περιγράφει τα βασικά του χαρακτηριστικά.
- 195: το ονομαστικό πλάτος του ελαστικού σε χιλιοστά.
- 65: το ύψος του πλευρού ως ποσοστό του πλάτους.
- R: ακτινωτή κατασκευή, δηλαδή radial.
- 15: τη διάμετρο της ζάντας σε ίντσες.
Μετά από αυτά συνήθως εμφανίζονται και ο δείκτης φορτίου και ο δείκτης ταχύτητας, οι οποίοι είναι εξίσου σημαντικοί με τη διάσταση.
Μπορείς να βάλεις μεγαλύτερη ζάντα χωρίς να μεγαλώσει ο τροχός;
Ναι. Αυτό είναι ακριβώς το σκεπτικό του σωστού plus sizing.
Όσο μεγαλώνει η διάμετρος της ζάντας, μειώνεται το ύψος του πλευρού του ελαστικού ώστε η συνολική διάμετρος να παραμένει κοντά στην εργοστασιακή.
Για παράδειγμα, ένα αυτοκίνητο μπορεί από το εργοστάσιο να διατίθεται με:
- 16άρα ζάντα και ελαστικό με υψηλότερο προφίλ,
- 17άρα ζάντα με χαμηλότερο προφίλ,
- 18άρα ζάντα με ακόμη χαμηλότερο προφίλ.
Παρότι η ζάντα μεγαλώνει, η συνολική εξωτερική διάμετρος των τροχών μπορεί να παραμένει πολύ κοντά.
Γιατί είναι τόσο σημαντική η συνολική διάμετρος;
Το αυτοκίνητο έχει σχεδιαστεί γύρω από συγκεκριμένη περιφέρεια κύλισης.
Αν αυτή αλλάξει σημαντικά, μπορεί να επηρεαστούν:
- η ένδειξη του ταχύμετρου,
- η ένδειξη του οδομέτρου,
- η τελική σχέση μετάδοσης,
- η επιτάχυνση,
- το ABS,
- το traction control,
- το ESP ή σύστημα ευστάθειας.
Για αυτό το σωστό plus sizing προσπαθεί να κρατήσει την περιφέρεια κύλισης όσο γίνεται πιο κοντά στην εργοστασιακή.
Τι συμβαίνει στο ταχύμετρο αν ο τροχός μεγαλώσει;
Αν αυξηθεί πραγματικά η εξωτερική διάμετρος, ο τροχός διανύει μεγαλύτερη απόσταση σε κάθε περιστροφή.
Αυτό σημαίνει ότι το αυτοκίνητο μπορεί να κινείται γρηγορότερα από όσο αντιστοιχεί στην ένδειξη που έχει υπολογιστεί για τον εργοστασιακό τροχό.
Δεν υπάρχει όμως ένας σταθερός κανόνας όπως «θα δείχνει 95 αντί για 100». Η πραγματική απόκλιση εξαρτάται από την ακριβή διαφορά στην περιφέρεια.
Ισχύει ο κανόνας του 3%;
Το ±3% χρησιμοποιείται συχνά ως τεχνικός εμπειρικός κανόνας για την περιφέρεια ή τη διάμετρο ενός εναλλακτικού συνδυασμού τροχού και ελαστικού.
Δεν αποτελεί όμως αυτόματη νομική ή εργοστασιακή έγκριση.
Η Continental, για παράδειγμα, αναφέρει ότι μεταβολή της περιφέρειας κύλισης εντός περίπου ±3% συχνά δεν απαιτεί προσαρμογή των σχετικών συστημάτων. Παράλληλα όμως συστήνει να ελέγχεται πάντα η καταλληλότητα της διάστασης με τον κατασκευαστή του αυτοκινήτου.
Άρα μια διάσταση μπορεί να βρίσκεται μαθηματικά μέσα στο 3% και παρ’ όλα αυτά να μην είναι κατάλληλη λόγω πλάτους, offset, φορτίου ή διαθέσιμου χώρου.
Μπορώ να βάλω 1 ή 2 ίντσες μεγαλύτερο ελαστικό;
Αν εννοείς τη ζάντα, μπορεί να είναι απολύτως φυσιολογικό εφόσον χρησιμοποιείται αντίστοιχα χαμηλότερο προφίλ και η νέα διάσταση είναι εγκεκριμένη.
Αν όμως εννοείς ότι θα αυξηθεί η συνολική διάμετρος του τροχού κατά μία ή δύο ολόκληρες ίντσες, η μεταβολή είναι μεγάλη και μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα.
Δεν υπάρχει επομένως γενικός κανόνας ότι «μέχρι δύο ίντσες είναι ασφαλές».
Τα πιο φαρδιά ελαστικά έχουν πάντα καλύτερη πρόσφυση;
Όχι.
Η πρόσφυση εξαρτάται από πολλούς παράγοντες:
- τη γόμα,
- τη σχεδίαση του πέλματος,
- τη θερμοκρασία,
- την πίεση,
- το φορτίο,
- το οδόστρωμα,
- τη βροχή ή το χιόνι.
Ένα φαρδύτερο ελαστικό μπορεί σε ορισμένες συνθήκες να προσφέρει καλύτερη συμπεριφορά σε στεγνό δρόμο, αλλά δεν σημαίνει ότι θα είναι πάντα καλύτερο.
Σε πολύ βρεγμένο δρόμο ή χιόνι, για παράδειγμα, το μεγαλύτερο πλάτος δεν αποτελεί απαραίτητα πλεονέκτημα.
Μεγαλύτερη ζάντα σημαίνει καλύτερο φρενάρισμα;
Όχι από μόνη της.
Η απόσταση πέδησης εξαρτάται κυρίως από το ίδιο το ελαστικό, την πρόσφυση, το σύστημα πέδησης, την ανάρτηση και το οδόστρωμα.
Ένα χαμηλότερο προφίλ μπορεί να αλλάξει την απόκριση στο τιμόνι και την αίσθηση του αυτοκινήτου, αλλά δεν υπάρχει ένας γενικός κανόνας ότι μεγαλύτερες ζάντες μειώνουν το φρενάρισμα κατά κάποιο συγκεκριμένο ποσοστό.
Πώς επηρεάζεται η άνεση;
Όταν αυξάνεται η ζάντα και μειώνεται το προφίλ, υπάρχει λιγότερο ελαστικό ανάμεσα στη ζάντα και το οδόστρωμα.
Αυτό συνήθως σημαίνει:
- πιο άμεση απόκριση στο τιμόνι,
- λιγότερη παραμόρφωση του πλευρού,
- πιο σκληρή αίσθηση στις λακκούβες,
- μεγαλύτερη πιθανότητα ζημιάς σε ελαστικό ή ζάντα από δυνατή πρόσκρουση.
Άρα μια μεγαλύτερη ζάντα μπορεί να δείχνει πιο σπορ, αλλά συχνά μειώνει την άνεση.
Μπορεί να αυξηθεί η κατανάλωση;
Μπορεί, αλλά όχι επειδή κάθε μεγαλύτερη διάμετρος αυξάνει αυτόματα την κατανάλωση κατά ένα συγκεκριμένο ποσοστό.
Παράγοντες που μπορούν να την επηρεάσουν είναι:
- μεγαλύτερο βάρος ζάντας και ελαστικού,
- μεγαλύτερο πλάτος πέλματος,
- διαφορετική αντίσταση κύλισης,
- αλλαγή της συνολικής διαμέτρου,
- διαφορετικές αεροδυναμικές απώλειες.
Δύο διαφορετικά ελαστικά ίδιου μεγέθους μπορούν ακόμη και μεταξύ τους να έχουν σημαντικά διαφορετική αντίσταση κύλισης.
Μπορούν οι βαρύτεροι τροχοί να επηρεάσουν φρένα και ανάρτηση;
Ναι, αν ο νέος συνδυασμός είναι σημαντικά βαρύτερος.
Ο τροχός αποτελεί μη αναρτώμενη και περιστρεφόμενη μάζα. Μεγαλύτερο βάρος μπορεί να επηρεάσει:
- την επιτάχυνση,
- την απόκριση της ανάρτησης,
- την πέδηση,
- την καταπόνηση ρουλεμάν και εξαρτημάτων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μεγαλύτερη ζάντα θα προκαλέσει βλάβη. Ένας ελαφρύς και σωστά μελετημένος εργοστασιακός συνδυασμός μπορεί να λειτουργεί χωρίς πρόβλημα.
Τι πρέπει να ελέγξεις στη ζάντα;
Δεν αρκεί να έχει τη σωστή διάμετρο.
Πρέπει να είναι συμβατά:
- το πλάτος της ζάντας,
- το offset ή ET,
- η διάμετρος κέντρου,
- το PCD και οι οπές μπουλονιών,
- η ικανότητα φορτίου,
- ο χώρος γύρω από φρένα, ανάρτηση και θόλους.
Λανθασμένο offset μπορεί να μετακινήσει τον τροχό πολύ προς τα μέσα ή προς τα έξω και να προκαλέσει επαφή με ανάρτηση ή αμάξωμα.
Τι είναι ο δείκτης φορτίου;
Ο αριθμός που βρίσκεται μετά τη διάσταση του ελαστικού δείχνει τη μέγιστη ικανότητα φορτίου.
Το νέο ελαστικό πρέπει να πληροί τις απαιτήσεις του οχήματος. Δεν επιλέγουμε μικρότερο δείκτη φορτίου μόνο και μόνο επειδή η διάσταση χωράει στη ζάντα.
Τι είναι ο δείκτης ταχύτητας;
Το γράμμα δίπλα στον δείκτη φορτίου δείχνει την ταχύτητα για την οποία έχει πιστοποιηθεί το ελαστικό υπό τις προβλεπόμενες συνθήκες.
Η ETRTO συστήνει τα ελαστικά αντικατάστασης να έχουν κατάλληλο δείκτη φορτίου και ταχύτητας σύμφωνα με τις απαιτήσεις του αυτοκινήτου, με τις ειδικές εξαιρέσεις που ισχύουν για ορισμένα χειμερινά ελαστικά.
Τι γίνεται με ABS, ESP και traction control;
Αυτά τα συστήματα χρησιμοποιούν πληροφορίες από την ταχύτητα περιστροφής των τροχών.
Μεγάλη αλλαγή στην περιφέρεια κύλισης μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν ή υπολογίζουν την ταχύτητα του οχήματος.
Αυτός είναι ακόμη ένας λόγος που μια αλλαγή μεγέθους δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με το αν «χωράει».
Τι γίνεται σε τετρακίνητο αυτοκίνητο;
Εδώ χρειάζεται ακόμη μεγαλύτερη προσοχή.
Σε AWD ή 4×4 πρέπει να τηρούνται οι απαιτήσεις του κατασκευαστή για τις διαστάσεις και την περιφέρεια κύλισης των ελαστικών στους διαφορετικούς άξονες.
Ακόμη και σημαντικές διαφορές στη φθορά μεταξύ ελαστικών μπορούν σε ορισμένα συστήματα τετρακίνησης να δημιουργήσουν ανεπιθύμητη καταπόνηση.
Μην τοποθετείς αυθαίρετα διαφορετική διάμετρο μπροστά και πίσω αν το αυτοκίνητο δεν έχει σχεδιαστεί εργοστασιακά για staggered fitment.
Μπορεί μεγαλύτερο ελαστικό να βελτιώσει το off-road;
Η πραγματική αύξηση της συνολικής διαμέτρου μπορεί να αυξήσει την απόσταση από το έδαφος και να βοηθήσει σε συγκεκριμένες off-road εφαρμογές.
Αλλά μπορεί ταυτόχρονα να αλλάξει τη σχέση μετάδοσης, την ένδειξη ταχύτητας, την επιτάχυνση και τον διαθέσιμο χώρο στους θόλους.
Σε σοβαρές μετατροπές 4×4 μπορεί να χρειάζονται αλλαγές σε ανάρτηση, σχέσεις μετάδοσης ή άλλα συστήματα. Δεν είναι μια απλή αλλαγή ελαστικών.
Τι ισχύει για τις εγκεκριμένες διαστάσεις;
Η πιο ασφαλής επιλογή είναι μία από τις διαστάσεις που έχει εγκρίνει ο κατασκευαστής για τη συγκεκριμένη έκδοση του αυτοκινήτου.
Αυτές μπορούν να αναγράφονται:
- στο εγχειρίδιο,
- στην πινακίδα ελαστικών του αυτοκινήτου,
- σε στοιχεία έγκρισης του συγκεκριμένου μοντέλου,
- στην τεχνική τεκμηρίωση του κατασκευαστή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι τα ελαστικά αντικατάστασης πρέπει να αντιστοιχούν στις εγκεκριμένες διαστάσεις του οχήματος, εκτός αν υπάρχει έγκριση για εναλλακτικό συνδυασμό.
Αρκεί ένας online υπολογιστής ελαστικών;
Όχι. Ένας calculator μπορεί να υπολογίσει:
- τη συνολική διάμετρο,
- την περιφέρεια,
- την ποσοστιαία απόκλιση,
- την πιθανή μεταβολή στην ένδειξη ταχύτητας.
Δεν μπορεί όμως μόνος του να επιβεβαιώσει ότι το ελαστικό είναι νόμιμο και ασφαλές για το συγκεκριμένο αυτοκίνητο.
Δεν γνωρίζει πάντα το offset, τον διαθέσιμο χώρο, το πλάτος ζάντας, την ικανότητα φορτίου, το TPMS ή τις εγκεκριμένες εναλλακτικές του κατασκευαστή.
Τι πρέπει να ελέγξεις πριν αγοράσεις;
Πριν παραγγείλεις μεγαλύτερες ζάντες ή διαφορετικά ελαστικά, έλεγξε:
- αν η διάσταση είναι εγκεκριμένη για το αυτοκίνητο,
- τη συνολική διάμετρο και περιφέρεια κύλισης,
- το σωστό πλάτος και offset της ζάντας,
- τον δείκτη φορτίου,
- τον δείκτη ταχύτητας,
- αν υπάρχει επαρκής χώρος σε θόλους, φρένα και ανάρτηση,
- τη συμβατότητα με TPMS, ABS και ESP.
Τελικά, αξίζει μια μεγαλύτερη διάσταση;
Μια μεγαλύτερη ζάντα με σωστά επιλεγμένο χαμηλότερο προφίλ μπορεί να αλλάξει την εμφάνιση και την απόκριση του αυτοκινήτου χωρίς μεγάλη μεταβολή στην εξωτερική διάμετρο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι «όσο μεγαλύτερο τόσο καλύτερο». Μπορεί να χάσεις άνεση, να αυξήσεις το βάρος του τροχού ή να κάνεις το ελαστικό πιο ευάλωτο σε λακκούβες.
Η σωστή λύση δεν είναι να βρεις τη μεγαλύτερη διάσταση που χωράει. Είναι να χρησιμοποιήσεις έναν συνδυασμό που είναι εγκεκριμένος, συμβατός και κατάλληλος για το συγκεκριμένο αυτοκίνητο και τον τρόπο που το οδηγείς.
