Η εκπαίδευση ενός σκύλου δεν χρειάζεται να αποτελείται μόνο από επαναλαμβανόμενες εντολές και λιχουδιές. Για πολλούς σκύλους, το παιχνίδι μπορεί να γίνει μια πολύτιμη ανταμοιβή που κάνει τη διαδικασία πιο ενδιαφέρουσα και βοηθά στην εκμάθηση νέων συμπεριφορών.
Δεν είναι όμως το ίδιο αποτελεσματικό για κάθε σκύλο ούτε αποτελεί λύση για κάθε πρόβλημα συμπεριφοράς. Το σημαντικό είναι να ανακαλύψετε τι πραγματικά κινητοποιεί τον δικό σας σκύλο και να χρησιμοποιείτε το παιχνίδι με σωστό τρόπο, στο πλαίσιο εκπαίδευσης που βασίζεται στην ανταμοιβή.
Γιατί το παιχνίδι μπορεί να γίνει εργαλείο εκπαίδευσης;
Στη θετική ενίσχυση, μια συμπεριφορά που ακολουθείται από κάτι ευχάριστο είναι πιθανότερο να επαναληφθεί στο μέλλον. Η ανταμοιβή δεν χρειάζεται να είναι πάντα φαγητό. Για έναν σκύλο που λατρεύει την μπάλα, το tug ή κάποιο άλλο παιχνίδι, λίγα δευτερόλεπτα παιχνιδιού μπορούν να έχουν μεγάλη αξία.
Έτσι, μπορείτε για παράδειγμα να ζητήσετε «κάτσε» και, μόλις ο σκύλος καθίσει, να ξεκινήσετε το αγαπημένο του παιχνίδι. Με τον χρόνο μαθαίνει ότι η συγκεκριμένη συμπεριφορά οδηγεί σε κάτι που απολαμβάνει.
Δεν είναι όλοι οι σκύλοι ίδιοι
Το παιχνίδι δεν έχει την ίδια αξία για κάθε ζώο. Κάποιος σκύλος μπορεί να κάνει σχεδόν τα πάντα για μια μπάλα, ενώ ένας άλλος ενδιαφέρεται περισσότερο για φαγητό, μυρωδιές ή την ευκαιρία να εξερευνήσει.
Αν ο σκύλος σας δεν ενθουσιάζεται με ένα συγκεκριμένο παιχνίδι, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι δύσκολος στην εκπαίδευση. Απλώς χρειάζεται να βρείτε ποια ανταμοιβή λειτουργεί καλύτερα για εκείνον.
Πώς χρησιμοποιείται το παιχνίδι ως ανταμοιβή;
Η χρονική στιγμή έχει μεγάλη σημασία. Πρώτα ζητάτε τη συμπεριφορά, ο σκύλος την εκτελεί και αμέσως μετά ακολουθεί η ανταμοιβή.
Για παράδειγμα:
- ζητήστε «κάτσε»,
- περιμένετε να καθίσει,
- επιβραβεύστε αμέσως,
- παίξτε για λίγα δευτερόλεπτα με το αγαπημένο του παιχνίδι.
Με αυτόν τον τρόπο το παιχνίδι δεν λειτουργεί ως τυχαία διασκέδαση, αλλά ως συνέπεια της συμπεριφοράς που θέλετε να ενισχύσετε.
Ποια παιχνίδια μπορούν να συνδυαστούν με εκπαίδευση;
Μπάλα και παιχνίδια επαναφοράς
Αν ο σκύλος απολαμβάνει το fetch, μπορείτε να εξασκήσετε δεξιότητες όπως «έλα», «φέρε» και «δώσε». Μην θεωρείτε όμως δεδομένο ότι ένας σκύλος που πιάνει την μπάλα γνωρίζει αυτομάτως και να την επιστρέφει. Αυτές οι συμπεριφορές μπορούν να διδαχθούν ξεχωριστά.
Οι συνεδρίες καλό είναι να παραμένουν σύντομες, ειδικά όταν υπάρχουν πολλά σπριντ, άλματα και απότομες αλλαγές κατεύθυνσης.
Tug με σχοινί ή άλλο κατάλληλο παιχνίδι
Το tug μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ανταμοιβή και να αποτελέσει ευχάριστο διαδραστικό παιχνίδι. Παράλληλα μπορείτε να εξασκείτε δεξιότητες όπως «πάρε», «δώσε» και ένα μικρό διάλειμμα πριν ξαναρχίσει το παιχνίδι.
Το παιχνίδι πρέπει να γίνεται με κατάλληλο αντικείμενο και χωρίς βίαιες κινήσεις που μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό. Αν ο σκύλος γίνεται υπερβολικά διεγερμένος ή δεν μπορεί να επανέλθει σε ήρεμη κατάσταση, μειώστε την ένταση και τη διάρκεια.
Παιχνίδια αναζήτησης και όσφρησης
Δεν χρειάζεται κάθε παιχνίδι να βασίζεται στο τρέξιμο. Μπορείτε να κρύψετε τροφή ή ένα αγαπημένο αντικείμενο και να αφήσετε τον σκύλο να το εντοπίσει χρησιμοποιώντας την όσφρησή του.
Τέτοιες δραστηριότητες προσφέρουν νοητική απασχόληση και μπορούν να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες τις ημέρες που η έντονη σωματική δραστηριότητα δεν είναι εφικτή.
Puzzle toys
Παιχνίδια στα οποία ο σκύλος πρέπει να μετακινήσει μέρη, να ψάξει ή να βρει τρόπο να αποκτήσει την τροφή μπορούν επίσης να προσφέρουν νοητική διέγερση.
Ξεκινήστε με εύκολες προκλήσεις. Αν ένα puzzle είναι υπερβολικά δύσκολο και ο σκύλος απογοητεύεται, δεν επιτυγχάνει τον στόχο του.
Μπορεί το παιχνίδι να βοηθήσει στο άγχος;
Σε έναν σκύλο που αισθάνεται άνετα, το παιχνίδι μπορεί να αποτελεί ευχάριστη δραστηριότητα και να χρησιμοποιηθεί για τη δημιουργία θετικών εμπειριών. Δεν πρέπει όμως να παρουσιάζεται ως θεραπεία για το άγχος.
Ένας πολύ φοβισμένος σκύλος μπορεί να μην ενδιαφέρεται καθόλου για παιχνίδι. Το να προσπαθήσετε να τον αναγκάσετε να παίξει μπροστά σε κάτι που τον τρομάζει δεν λύνει το πρόβλημα.
Η αντιμετώπιση σοβαρού φόβου ή άγχους μπορεί να χρειάζεται οργανωμένο πρόγραμμα τροποποίησης συμπεριφοράς, αλλαγές στο περιβάλλον και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κτηνιατρική υποστήριξη.
Το παιχνίδι δεν είναι θεραπεία για επιθετική συμπεριφορά
Είναι λάθος να αντιμετωπίζουμε την επιθετικότητα ως «ενέργεια που πρέπει να εκτονωθεί». Το γρύλισμα, οι επιθέσεις ή τα δαγκώματα μπορεί να σχετίζονται με φόβο, προστασία πόρων, πόνο, προηγούμενες εμπειρίες ή διαφορετικά προβλήματα συμπεριφοράς.
Σε έναν σκύλο που εμφανίζει επιθετική συμπεριφορά, το παιχνίδι μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο εφόσον αποτελεί μέρος ενός ασφαλούς και κατάλληλου προγράμματος. Δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση από κτηνίατρο ή εξειδικευμένο επαγγελματία συμπεριφοράς.
Παιχνίδι και κοινωνικοποίηση δεν είναι το ίδιο πράγμα
Ένας σκύλος δεν χρειάζεται να παίζει με κάθε άνθρωπο ή κάθε σκύλο που συναντά για να θεωρείται σωστά κοινωνικοποιημένος. Ο στόχος είναι να μπορεί να βρίσκεται σε διαφορετικά περιβάλλοντα και να αισθάνεται όσο γίνεται ασφαλής και άνετος.
Αν φοβάται άλλους σκύλους ή ανθρώπους, το να τον τοποθετήσετε απευθείας σε ένα έντονο ομαδικό παιχνίδι μπορεί να αυξήσει την πίεση που αισθάνεται.
Οι νέες εμπειρίες πρέπει να παρουσιάζονται σταδιακά, σε απόσταση και ένταση που μπορεί να διαχειριστεί ο σκύλος, και να συνδέονται με θετικές εμπειρίες.
Πώς να συνδυάσετε εντολές και παιχνίδι;
Μερικές απλές ασκήσεις είναι αρκετές:
- «Κάτσε» πριν από την έναρξη του παιχνιδιού: όταν καθίσει, αρχίζει η διασκέδαση.
- «Δώσε» στο tug ή στην μπάλα: όταν αφήσει το αντικείμενο, το παιχνίδι μπορεί να ξαναρχίσει.
- «Έλα»: όταν επιστρέψει σε εσάς, ακολουθεί σύντομο αγαπημένο παιχνίδι.
- «Μείνε»: ξεκινήστε με πολύ μικρή διάρκεια και χρησιμοποιήστε το παιχνίδι ως ανταμοιβή όταν ολοκληρωθεί η άσκηση.
Δεν χρειάζεται να απαιτείτε πολλές διαφορετικές συμπεριφορές πριν από κάθε παιχνίδι. Ο στόχος είναι να διατηρείται η διαδικασία σαφής και ευχάριστη.
Πώς να βρείτε το σωστό παιχνίδι για τον δικό σας σκύλο;
Παρατηρήστε ποια δραστηριότητα επιλέγει από μόνος του. Κάποιοι σκύλοι αγαπούν να κυνηγούν μια μπάλα, άλλοι να τραβούν ένα σχοινί και άλλοι να ψάχνουν με τη μύτη τους.
Λάβετε επίσης υπόψη:
- την ηλικία,
- το μέγεθος,
- τη φυσική κατάσταση,
- την υγεία των δοντιών και των αρθρώσεων,
- το επίπεδο ενθουσιασμού που προκαλεί το παιχνίδι,
- αν το παιχνίδι μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια.
Το αντικείμενο πρέπει να έχει κατάλληλο μέγεθος ώστε να μην καταπίνεται και να ελέγχεται τακτικά για φθορές. Παιχνίδια που έχουν αρχίσει να διαλύονται ή από τα οποία αποσπώνται κομμάτια πρέπει να αντικαθίστανται.
Πότε το παιχνίδι δεν είναι η κατάλληλη ανταμοιβή;
Αν ο σκύλος είναι φοβισμένος, εξαντλημένος, πονά ή βρίσκεται σε τόσο μεγάλη διέγερση ώστε να μην μπορεί να συγκεντρωθεί, το έντονο παιχνίδι μπορεί να μην είναι η σωστή επιλογή εκείνη τη στιγμή.
Το ίδιο ισχύει όταν ένα συγκεκριμένο παιχνίδι αυξάνει τόσο πολύ τον ενθουσιασμό ώστε ο σκύλος δυσκολεύεται να ακούσει οποιοδήποτε σήμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορείτε να χρησιμοποιήσετε διαφορετική ανταμοιβή ή πιο ήρεμη δραστηριότητα.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι το παιχνίδι καλύτερο από τις λιχουδιές;
Όχι γενικά. Η καλύτερη ανταμοιβή είναι αυτή που έχει μεγαλύτερη αξία για τον συγκεκριμένο σκύλο στη συγκεκριμένη στιγμή. Μερικές φορές θα είναι φαγητό και άλλες φορές παιχνίδι, εξερεύνηση ή κάτι διαφορετικό.
Μπορώ να χρησιμοποιώ το tug στην εκπαίδευση;
Ναι, εφόσον ο σκύλος το απολαμβάνει και το παιχνίδι γίνεται με ασφάλεια. Μπορεί μάλιστα να χρησιμοποιηθεί για την εξάσκηση συμπεριφορών όπως «πάρε» και «δώσε».
Το παιχνίδι μειώνει την υπερκινητικότητα;
Η κατάλληλη σωματική και νοητική δραστηριότητα μπορεί να βοηθήσει έναν ενεργητικό σκύλο να καλύψει τις ανάγκες του. Δεν πρέπει όμως κάθε ανησυχία να χαρακτηρίζεται «υπερκινητικότητα» ούτε η λύση να είναι ατελείωτη έντονη άσκηση. Χρειάζονται επίσης ξεκούραση και δυνατότητα χαλάρωσης.
Τι γίνεται αν ο σκύλος δεν ενδιαφέρεται για παιχνίδια;
Δεν υπάρχει πρόβλημα. Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τροφή ή άλλες δραστηριότητες που απολαμβάνει. Η εκπαίδευση με ανταμοιβές δεν απαιτεί να αγαπούν όλοι οι σκύλοι την μπάλα ή το tug.
Το παιχνίδι μπορεί να μετατρέψει πολλές εκπαιδευτικές ασκήσεις σε κάτι που ο σκύλος πραγματικά θέλει να επαναλάβει. Η αξία του όμως βρίσκεται ακριβώς στο ότι λειτουργεί ως ανταμοιβή για τον συγκεκριμένο σκύλο και όχι στο ότι αποτελεί μια «μαγική» λύση για κάθε συμπεριφορά. Όταν συνδυάζεται με σωστό timing, θετική ενίσχυση και σεβασμό στα όρια του ζώου, μπορεί να γίνει ένα ιδιαίτερα χρήσιμο μέρος της καθημερινής εκπαίδευσης.
