Το να μεγαλώνετε ένα παιδί σημαίνει ότι καθημερινά χρειάζεται να παίρνετε μικρές και μεγάλες αποφάσεις. Πότε πρέπει να πείτε «όχι»; Πώς θα αντιδράσετε όταν το παιδί θυμώνει; Και πώς μπορείτε να είστε σταθεροί χωρίς να γίνεστε υπερβολικά αυστηροί;
Τα υγιή όρια στα παιδιά δεν έχουν στόχο να επιβάλλουν τον φόβο ή την απόλυτη υπακοή. Βοηθούν τα παιδιά να καταλάβουν τι περιμένουμε από εκείνα, να αναπτύξουν υπευθυνότητα και να νιώθουν ασφάλεια μέσα στην οικογένεια. Το σημαντικό είναι ο τρόπος με τον οποίο τα εφαρμόζουμε.

Μιλήστε στο παιδί με ηρεμία και ξεκάθαρα λόγια
Πόσες φορές έχετε πει «Κάνε αυτό γιατί το λέω εγώ»; Όταν η καθημερινότητα είναι πιεστική, είναι εύκολο να καταφύγετε σε μια τέτοια απάντηση. Όμως τα παιδιά συνεργάζονται ευκολότερα όταν καταλαβαίνουν τι ακριβώς περιμένουμε από εκείνα.
Αντί για μια γενική εντολή όπως «Να είσαι καλό παιδί», δοκιμάστε κάτι συγκεκριμένο: «Μίλα πιο σιγά, γιατί ο αδελφός σου κοιμάται» ή «Βάλε τα παιχνίδια στο κουτί για να μπορούμε να περπατάμε με ασφάλεια στο δωμάτιο».
Δεν χρειάζονται μεγάλες εξηγήσεις κάθε φορά. Μια σύντομη, ήρεμη οδηγία, κατάλληλη για την ηλικία του παιδιού, είναι συχνά πιο αποτελεσματική από τις επαναλαμβανόμενες παρατηρήσεις.
Μην περιμένετε περισσότερα από όσα μπορεί να κάνει στην ηλικία του
Ένα παιδί τεσσάρων ετών δεν έχει τις ίδιες ικανότητες οργάνωσης και αυτοελέγχου με ένα παιδί δέκα ετών. Γι’ αυτό, οι απαιτήσεις πρέπει να προσαρμόζονται στην ηλικία και στο αναπτυξιακό του επίπεδο.
Αντί να του πείτε «Καθάρισε όλο το δωμάτιό σου», μπορείτε να ξεκινήσετε με κάτι απλό: «Βάλε πρώτα τα τουβλάκια στο κουτί». Όταν ολοκληρώσει αυτή την εργασία, προχωρήστε στην επόμενη.
Με αυτόν τον τρόπο το παιδί εξασκείται στην ανάληψη μικρών ευθυνών, χωρίς να απογοητεύεται από απαιτήσεις που δυσκολεύεται να εκπληρώσει.
Αναγνωρίστε τα συναισθήματά του χωρίς να καταργείτε τα όρια
Φανταστείτε ότι το παιδί σας βλέπει την αγαπημένη του εκπομπή και έρχεται η ώρα να κλείσει η τηλεόραση. Είναι πιθανό να θυμώσει, να κλάψει ή να ζητήσει λίγο περισσότερο χρόνο.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι προσπαθεί να σας χειραγωγήσει. Μπορεί απλώς να δυσκολεύεται να διαχειριστεί την απογοήτευσή του.
Μπορείτε να πείτε: «Καταλαβαίνω ότι θέλεις να συνεχίσεις να βλέπεις. Είναι δύσκολο να σταματάς κάτι που σου αρέσει. Όμως τώρα είναι ώρα για ύπνο».
Το να αποδέχεστε το συναίσθημα του παιδιού δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδέχεστε κάθε συμπεριφορά του. Μπορείτε να κατανοείτε τον θυμό του και ταυτόχρονα να διατηρείτε ένα λογικό όριο.

Διδάξτε με το παράδειγμά σας, όχι μόνο με συμβουλές
Τα παιδιά παρατηρούν καθημερινά πώς συμπεριφέρονται οι ενήλικες γύρω τους. Προσέχουν πώς μιλάτε όταν θυμώνετε, πώς αντιμετωπίζετε μια διαφωνία και αν τηρείτε τις υποσχέσεις σας.
Αν θέλετε να μάθουν να ζητούν συγγνώμη, δείξτε τους ότι μπορείτε να παραδεχτείτε και τα δικά σας λάθη. Αν θέλετε να μιλούν με σεβασμό, προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε τον ίδιο τρόπο επικοινωνίας απέναντί τους.
Δεν χρειάζεται να είστε τέλειοι γονείς. Ακόμη και όταν χάσετε την ψυχραιμία σας, μπορείτε να επανορθώσετε: «Πριν σου μίλησα απότομα. Δεν ήταν σωστό. Ας προσπαθήσουμε ξανά».
Κρατήστε σταθερούς τους κανόνες, αλλά αποφύγετε την ακαμψία
Όταν ένας κανόνας αλλάζει συνεχώς χωρίς εξήγηση, το παιδί δυσκολεύεται να καταλάβει τι ισχύει. Η συνέπεια βοηθά να δημιουργηθεί μια καθημερινότητα με μεγαλύτερη προβλεψιμότητα.
Αν έχετε συμφωνήσει ότι η τηλεόραση κλείνει πριν από το βραδινό, προσπαθήστε να τηρείτε αυτή τη συμφωνία. Αν το παιδί διαμαρτυρηθεί, μπορείτε να αναγνωρίσετε την απογοήτευσή του χωρίς να αλλάξετε αμέσως τον κανόνα.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα όρια δεν αλλάζουν ποτέ. Μια ιδιαίτερη περίσταση, μια πραγματική ανάγκη ή το γεγονός ότι το παιδί μεγαλώνει μπορεί να δικαιολογούν μια προσαρμογή.
Η σταθερότητα έχει μεγαλύτερη αξία όταν οι κανόνες είναι λογικοί, ξεκάθαροι και εξηγούνται με τρόπο που το παιδί μπορεί να καταλάβει.
Δώστε μικρές επιλογές για να καλλιεργήσετε την υπευθυνότητα
Τα παιδιά έχουν ανάγκη να νιώθουν ότι αποκτούν σταδιακά μεγαλύτερη ανεξαρτησία. Ένας τρόπος να το πετύχετε είναι να τους προσφέρετε περιορισμένες επιλογές μέσα στα όρια που έχετε ήδη θέσει.
Για παράδειγμα, αντί να ξεκινήσετε μια διαφωνία για το ντύσιμο, μπορείτε να ρωτήσετε: «Θέλεις να φορέσεις την μπλε ή την κόκκινη μπλούζα;».
Το παιδί δεν αποφασίζει αν θα ντυθεί, αλλά έχει τη δυνατότητα να επιλέξει ανάμεσα σε δύο κατάλληλες λύσεις. Έτσι εξασκείται στη λήψη αποφάσεων και αναλαμβάνει μικρές ευθύνες που ταιριάζουν στην ηλικία του.

Παρατηρήστε και αναγνωρίστε όταν το παιδί συνεργάζεται
Πολλές φορές οι γονείς δίνουν μεγαλύτερη προσοχή στις στιγμές που το παιδί δεν ακούει, παρά σε εκείνες που συνεργάζεται. Όμως η αναγνώριση μιας θετικής συμπεριφοράς μπορεί να βοηθήσει στην επανάληψή της.
Αν το παιδί μαζέψει τα παιχνίδια του, αντί για ένα γενικό «Μπράβο», μπορείτε να πείτε: «Μου άρεσε που έβαλες τα παιχνίδια στη θέση τους χωρίς να χρειαστεί να σου το θυμίσω».
Η συγκεκριμένη επιβράβευση το βοηθά να καταλάβει ποια συμπεριφορά ήταν χρήσιμη. Δεν χρειάζονται συνεχώς δώρα ή ανταλλάγματα. Η προσοχή, η ενθάρρυνση και η αναγνώριση της προσπάθειας έχουν τη δική τους αξία.
Δείξτε στο παιδί ότι η αγάπη σας δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά του
Ένα παιδί μπορεί να θυμώσει όταν ακούσει «όχι», να κλάψει ή να διαφωνήσει έντονα. Δεν είναι απαραίτητο να του αρέσουν όλα τα όρια για να είναι αυτά χρήσιμα.
Εκείνο που έχει σημασία είναι να μη συνδέετε την αγάπη σας με την υπακοή του. Αποφύγετε φράσεις όπως «Αν δεν με ακούσεις, δεν θα σε αγαπάω» ή «Με απογοητεύεις όταν κάνεις έτσι».
Προτιμήστε να ξεχωρίζετε το παιδί από τη συμπεριφορά: «Σε αγαπάω, αλλά δεν μπορώ να σε αφήσω να χτυπάς τον αδελφό σου». Με αυτόν τον τρόπο το όριο παραμένει ξεκάθαρο, χωρίς να χρησιμοποιείται η συναισθηματική απόρριψη ως μέσο πειθαρχίας.
Γιατί τα υγιή όρια βοηθούν τα παιδιά να γίνουν πιο υπεύθυνα
Τα όρια δεν υπάρχουν μόνο για να λειτουργεί πιο ήρεμα η οικογένεια. Δίνουν στα παιδιά ευκαιρίες να εξασκήσουν την υπομονή, τη συνεργασία, τον αυτοέλεγχο και την ικανότητα να σέβονται τις ανάγκες των άλλων.
Αυτές οι δεξιότητες δεν αναπτύσσονται από τη μια μέρα στην άλλη. Χρειάζονται χρόνο, επανάληψη, κατάλληλες προσδοκίες και υποστήριξη από τους ενήλικες.
Το σημαντικό δεν είναι να μεγαλώσετε ένα παιδί που δεν διαφωνεί ποτέ μαζί σας, αλλά ένα παιδί που σταδιακά μαθαίνει να παίρνει αποφάσεις, να αναλαμβάνει ευθύνες και να καταλαβαίνει τις συνέπειες των πράξεών του.
Και αυτό μπορεί να ξεκινήσει από κάτι πολύ απλό: ένα ήρεμο «όχι», μια ξεκάθαρη εξήγηση και τη σιγουριά ότι η αγάπη σας παραμένει σταθερή, ακόμη κι όταν διαφωνείτε.
Πηγές: CDC – Tips for Giving Directions · CDC – Tips for Creating Rules · CDC – Positive Parenting Tips for Preschoolers












