Όταν το γήρας σε βρίσκει χωρίς παιδιά
Αν σας έχει περάσει ποτέ από το μυαλό η σκέψη «τι θα κάνω όταν γεράσω και είμαι μόνος;», να ξέρετε πως δεν είστε καθόλου οι μόνοι. Σήμερα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι μεγαλώνουν χωρίς παιδιά και αυτό δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα που πολλοί δεν είχαν φανταστεί.
Σε κάποιους αυτή η ιδέα φέρνει άγχος, σε άλλους μια αίσθηση ελευθερίας, και για πολλούς απλώς μια σειρά από πρακτικές ανησυχίες. Το θέμα όμως είναι υπαρκτό, διογκώνεται, και πλέον συζητιέται ανοικτά.
Ο πρωταρχικός φόβος: να γεράσεις πραγματικά μόνος
Μια γυναίκα που παρακολουθούσε μια συνάντηση της οργάνωσης Ageing Without Children (Awoc) το είπε πολύ ωμά: «Φοβάμαι ότι θα πεθάνω στο σπίτι και δεν θα με βρει κανείς για χρόνια».
Όσο σκληρό κι αν ακούγεται, είναι μια αγωνία που πολλοί άνθρωποι χωρίς οικογένεια κουβαλούν.
Κάποιοι το αντιμετωπίζουν με χιούμορ, κάποιοι με πρακτικές λύσεις — όπως μια κυρία που φοράει ήδη βραχιόλι με τα στοιχεία της και του δικηγόρου που θα αναλάβει τα πάντα όταν εκείνη δεν μπορεί.
Μια κοινότητα για όσους μεγαλώνουν χωρίς παιδιά
Η Awoc δημιουργήθηκε στη Βρετανία για να δώσει φωνή και στήριξη σε αυτό το αυξανόμενο, αλλά συχνά «αόρατο», κομμάτι του πληθυσμού.
Οι στόχοι της είναι τρεις:
• να φέρει κοντά ανθρώπους που μεγαλώνουν χωρίς παιδιά
• να δώσει πρακτικές πληροφορίες για την τρίτη ηλικία
• να πιέσει την πολιτεία να λάβει σοβαρά υπόψη αυτή την ομάδα στα σχέδια υγείας και κοινωνικής φροντίδας
Στις ομάδες συμμετέχουν άνθρωποι που δεν έκαναν παιδιά είτε από επιλογή είτε λόγω ατυχών συνθηκών. Ανάμεσά τους και όσοι έχασαν τα παιδιά τους, όσοι έχουν αποξενωθεί ή όσοι τα παιδιά τους δεν μπορούν να προσφέρουν φροντίδα.
Ένα θέμα που εξακολουθεί να βαραίνει περισσότερο τις γυναίκες
Αν και το ζήτημα αφορά όλους, οι περισσότερες φωνές στις συναντήσεις είναι γυναικείες. Δεν είναι τυχαίο.
Ακόμα και σήμερα, η κοινωνία τείνει να συνδέει την οικογένεια, τη φροντίδα και τη μητρότητα αποκλειστικά με τις γυναίκες.
Οι στατιστικές δείχνουν και κάτι ακόμα: το ποσοστό των γυναικών που δεν απέκτησαν ποτέ παιδιά αυξάνεται σταθερά. Μέχρι το 2032, η Βρετανία θα έχει 80% περισσότερους ηλικιωμένους που είναι μόνοι ή χωρίς παιδιά.
Το μεγάλο άγχος: η άνοια και οι αποφάσεις
Για πολλούς, ο μεγαλύτερος φόβος δεν είναι η μοναξιά — είναι η ανικανότητα.
Τι γίνεται αν κάποιος αναπτύξει άνοια;
Ποιος θα πάρει τις κρίσιμες αποφάσεις;
Ποιος θα προστατέψει τον άνθρωπο που δεν έχει παιδιά να τον στηρίξουν;
Αυτές οι απορίες δεν είναι θεωρητικές. Είναι υπαρκτές, καθημερινές, και αυξάνουν όσο μεγαλώνει το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν χωρίς οικογενειακή «ασπίδα».
Το στίγμα της επιλογής να μην κάνεις παιδιά
Η συνιδρύτρια του κινήματος We Are Childfree, Ζόε Νομπλ, μιλά συχνά για το πώς η κοινωνία εξακολουθεί να στιγματίζει όσους δεν επιλέγουν την τεκνοποίηση.
Πολλές από τις αναρτήσεις της πλατφόρμας της διαγράφονται στα social media επειδή αγγίζουν ευαίσθητα θέματα γύρω από την αναπαραγωγή.
Για εκείνη, όμως, το πιο σημαντικό είναι να νιώθουν οι άνθρωποι ότι δεν είναι μόνοι.
Το μεγαλύτερο ταμπού: το γήρας και ο θάνατος
Η καλλιτέχνις Σάρα Λόιντ πιστεύει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο η έλλειψη παιδιών.
Το θέμα είναι ότι, γενικά, δεν θέλουμε να μιλάμε για το γήρας.
Ούτε για τον θάνατο.
Ούτε για το ότι κάποια στιγμή θα χρειαστούμε φροντίδα.
«Όλοι ξέρουμε ότι θα γεράσουμε, αλλά κανείς δεν πιστεύει ότι θα συμβεί σε αυτόν» λέει. Κι όμως, κάποια στιγμή συμβαίνει.
Η ιδέα ενός κοινοβίου ξαναμπαίνει στο τραπέζι
Αρκετοί άνθρωποι που μεγαλώνουν χωρίς παιδιά εξετάζουν την ιδέα της συλλογικής διαβίωσης.
Κοινότητες όπου φίλοι, άγνωστοι ή απλώς άνθρωποι με κοινό τρόπο ζωής ζουν μαζί, υποστηρίζουν ο ένας τον άλλο και δημιουργούν ένα δίκτυο ασφάλειας.
Η Σάρα Λόιντ ήδη μιλά σοβαρά για αυτό με φίλους. Εκεί που ξεκίνησε σαν αστείο, τώρα εξελίσσεται σε πιθανή λύση.
Το New Ground Cohousing: 26 γυναίκες και μια νέα αρχή
Το πιο γνωστό παράδειγμα αυτής της ιδέας είναι το New Ground Cohousing στο Λονδίνο.
Πρόκειται για μια κοινότητα 26 γυναικών άνω των 50 που δημιούργησαν το δικό τους συγκρότημα κατοικιών.
Ζουν ανεξάρτητα, αλλά όχι μόνες.
Έχουν γείτονες που βοηθούν, που νοιάζονται, που μοιράζονται τον ίδιο τρόπο ζωής.
Το project έγινε γνωστό παγκοσμίως και μέχρι σήμερα έχει δεχτεί τεράστιο όγκο αιτήσεων — τόσες που πλέον δεν δέχεται νέες.
Μια νέα πραγματικότητα που μας αφορά όλους
Το να μεγαλώνει κάποιος χωρίς παιδιά δεν είναι πια κάτι σπάνιο.
Είναι μια νέα κοινωνική πραγματικότητα, γεμάτη προκλήσεις αλλά και δυνατότητες.
Και όσο περισσότερο μιλάμε για αυτό, τόσο πιο εύκολο γίνεται να χτίσουμε λύσεις που προσφέρουν ασφάλεια, σύνδεση και αξιοπρέπεια.
Γιατί, στο τέλος της ημέρας, αυτό που όλοι θέλουμε είναι να νιώθουμε ότι δεν είμαστε μόνοι — σε καμία ηλικία.
