Όταν η μουσική κινεί το σώμα πριν το καταλάβουμε
Έχετε πιάσει ποτέ τον εαυτό σας να κουνάει το πόδι, το κεφάλι ή ακόμη και να ανοιγοκλείνει τα μάτια στον ρυθμό της μουσικής χωρίς να το έχετε συνειδητοποιήσει; Αν ναι, δεν είστε οι μόνοι. Κινέζοι επιστήμονες που μελετούν τον ανθρώπινο εγκέφαλο ανακάλυψαν ότι η μουσική μπορεί να ενεργοποιεί αυτόματες κινήσεις, πριν καν προλάβουμε να το σκεφτούμε.
Η μελέτη αυτή έρχεται να ρίξει φως σε κάτι που όλοι έχουμε βιώσει, αλλά λίγοι έχουμε παρατηρήσει πραγματικά. Ο εγκέφαλος, όπως φαίνεται, αγαπά τον ρυθμό περισσότερο απ’ όσο νομίζαμε.
Μήπως τελικά «χορεύουμε» χωρίς να το ξέρουμε;
Η ιδέα ότι κινούμαστε αυτόματα με τη μουσική δεν είναι καινούργια. Το ενδιαφέρον, όμως, είναι ότι αυτή η κίνηση δεν περιορίζεται σε εμφανείς αντιδράσεις, όπως το χτύπημα του ποδιού ή το κούνημα του σώματος.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο εγκέφαλος μπορεί να δίνει εντολές για κινήσεις χωρίς να περνούν από τη συνείδησή μας. Με απλά λόγια, το σώμα «ακολουθεί» τον ρυθμό πριν προλάβουμε να το αντιληφθούμε.
Η απρόσμενη κίνηση που πρόδωσε τον εγκέφαλο
Αν περιμένετε ότι οι ερευνητές παρακολούθησαν χορευτικές κινήσεις, θα εκπλαγείτε. Η έρευνα εστίασε σε κάτι πολύ πιο διακριτικό. Το ανοιγοκλείσιμο των ματιών.
Το λεγόμενο blink είναι μια κίνηση που κάνουμε χιλιάδες φορές την ημέρα χωρίς να της δίνουμε σημασία. Κι όμως, αποδείχθηκε ότι μπορεί να συγχρονίζεται με τον ρυθμό της μουσικής, χωρίς καμία συνειδητή προσπάθεια.
Το πείραμα που αποκάλυψε πολλά περισσότερα
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών και περιλάμβανε περισσότερους από 100 συμμετέχοντες. Οι εθελοντές άκουγαν μουσικά κομμάτια με σταθερό ρυθμό, κυρίως κλασικές συνθέσεις.
Ειδικοί αισθητήρες κατέγραφαν το ανοιγοκλείσιμο των ματιών τους, αλλά και τη δραστηριότητα του εγκεφάλου. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά. Τα αυθόρμητα blink συνέπιπταν με ακρίβεια με τον μουσικό παλμό.
Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι παρόμοια μοτίβα εμφανίζονταν και στην εγκεφαλική δραστηριότητα.
Τι συνέβη όταν η μουσική παίχτηκε ανάποδα
Για να σιγουρευτούν ότι το φαινόμενο δεν ήταν τυχαίο, οι επιστήμονες έπαιξαν τα ίδια κομμάτια αντίστροφα. Ο ρυθμός, όμως, παρέμεινε ίδιος.
Το αποτέλεσμα; Ο συγχρονισμός του ανοιγοκλεισίματος των ματιών συνέχισε να ακολουθεί τον παλμό. Αυτό έδειξε ότι δεν έχει σημασία η μελωδία ή η εξοικείωση με το κομμάτι, αλλά ο ίδιος ο ρυθμός.
Δεν χρειάζεται να είστε μουσικός
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα είναι ότι η αντίδραση αυτή δεν εξαρτάται από μουσικές γνώσεις. Ακόμη και άτομα χωρίς καμία σχέση με τη μουσική παρουσίασαν τον ίδιο συγχρονισμό.
Οι ερευνητές δοκίμασαν ακόμη και έναν απλό τόνο, ρυθμισμένο ώστε να μιμείται τη χρονική δομή των κομματιών. Το αποτέλεσμα ήταν σχεδόν πανομοιότυπο.
Αυτό δείχνει πόσο ευαίσθητο είναι το ακουστικό μας σύστημα στον ρυθμό.
Όταν η προσοχή χαλάει το «μαγικό» αποτέλεσμα
Υπήρχε, όμως, ένας τρόπος να σταματήσει αυτός ο αυτόματος συγχρονισμός. Όταν οι συμμετέχοντες έλαβαν οδηγία να επικεντρωθούν σε μια κόκκινη κουκκίδα στην οθόνη, το φαινόμενο εξαφανίστηκε.
Αυτό σημαίνει ότι ο εγκέφαλος πρέπει να είναι ελεύθερος να «ακούει» τον ρυθμό για να ενεργοποιήσει αυτή την αυτόματη διαδικασία. Η προσοχή, τελικά, παίζει καθοριστικό ρόλο.
Τι λένε οι επιστήμονες για τη σημασία της ανακάλυψης
Ο επικεφαλής της μελέτης, Γι Ντου, εξήγησε ότι το ακούσιο ανοιγοκλείσιμο των ματιών αποκαλύπτει μια λεπτή αλλά ουσιαστική σύνδεση ανάμεσα στην ακοή και το οφθαλμοκινητικό σύστημα.
Μάλιστα, τόνισε ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά εύκολα μετρήσιμη αντίδραση. Κι αυτό ανοίγει τον δρόμο για πρακτικές εφαρμογές.
Γιατί αυτό μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που βλέπουμε τον εγκέφαλο
Το blink μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απλό εργαλείο για την αξιολόγηση δυσκολιών που σχετίζονται με την επεξεργασία του ρυθμού. Αυτό θα μπορούσε να βοηθήσει στη διάγνωση διαταραχών που επηρεάζουν την αντίληψη του χρόνου ή τις αυτόματες κινητικές δεξιότητες.
Με απλά λόγια, κάτι που κάνουμε χωρίς να το σκεφτόμαστε μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμο για την επιστήμη.
Το μέλλον της μουσικής στην ιατρική και την τεχνολογία
Οι ερευνητές ήδη εξετάζουν αν και άλλες ακούσιες κινήσεις, όπως η στάση του σώματος ή ο ρυθμός της αναπνοής, επηρεάζονται από τη μουσική.
Αν αυτό επιβεβαιωθεί, η μουσική θα μπορούσε να καθιερωθεί ως μη επεμβατικό εργαλείο για τη μελέτη του συντονισμού μεταξύ αισθητηριακών και κινητικών συστημάτων. Και όχι μόνο.
Οι εφαρμογές σε θεραπείες που βασίζονται στον ρυθμό θα μπορούσαν να επεκταθούν σημαντικά.
Μια μικρή κίνηση με μεγάλο νόημα
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, καθημερινές και φαινομενικά ασήμαντες συμπεριφορές μπορούν να αποκαλύψουν θεμελιώδεις αρχές της νοητικής λειτουργίας.
Ένα απλό ανοιγοκλείσιμο των ματιών μετατρέπεται σε «παράθυρο» προς την κατανόηση του πώς ο εγκέφαλος ενσωματώνει τον ήχο και τη δράση.
Και την επόμενη φορά που θα ακούσετε μουσική, ίσως παρατηρήσετε ότι το σώμα σας ξέρει τον ρυθμό πριν από εσάς.
