Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα νέο πλάσμα στα όρια της ζωής και οι βεβαιότητές μας κλονίζονται
Τι είναι τελικά «ζωή»;
Αν σας ρωτούσε κάποιος στον δρόμο, πιθανότατα θα απαντούσατε εύκολα.
Ζώα, φυτά, άνθρωποι, βακτήρια. Οργανισμοί που μεγαλώνουν, αναπαράγονται και παράγουν ενέργεια.
Κι όμως, η επιστήμη έρχεται ξανά να μας θυμίσει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.
Μια νέα ανακάλυψη φέρνει στο προσκήνιο έναν οργανισμό που μοιάζει να στέκεται ακριβώς ανάμεσα στη ζωή και στους ιούς. Και αν νομίζατε ότι τα ξέραμε όλα για τα μικρόβια, ίσως ήρθε η ώρα να το ξανασκεφτείτε.
Όταν τα όρια της ζωής γίνονται θολά
Οι ιοί εδώ και χρόνια βρίσκονται σε μια «γκρίζα ζώνη». Δεν θεωρούνται πλήρως ζωντανοί, γιατί δεν μπορούν να αναπαραχθούν μόνοι τους ούτε να παράγουν ενέργεια.
Χρειάζονται έναν ξενιστή.
Όμως όταν μολύνουν ένα κύτταρο, γίνονται απίστευτα δραστήριοι. Και, όπως έχουμε δει στην ιστορία, μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο.
Αυτό από μόνο του δείχνει ότι ο ορισμός της ζωής δεν είναι τόσο αυστηρός όσο πιστεύαμε.
Και τώρα έρχεται το Sukunaarchaeum mirabile για να περιπλέξει ακόμα περισσότερο την εικόνα.
Το μικροσκοπικό πλάσμα που αιφνιδίασε τους επιστήμονες
Ερευνητές από τον Καναδά και την Ιαπωνία εντόπισαν έναν νέο οργανισμό, ο οποίος δημοσιεύτηκε σε μελέτη στον διακομιστή bioRxiv.
Το όνομά του; Sukunaarchaeum mirabile.
Η ονομασία προέρχεται από μια ιαπωνική μυθολογική θεότητα γνωστή για το μικροσκοπικό της μέγεθος. Και πράγματι, μιλάμε για κάτι εξαιρετικά μικρό.
Αυτό όμως που το κάνει πραγματικά εντυπωσιακό δεν είναι το μέγεθος. Είναι η φύση του.
Ζωντανό ή κάτι ενδιάμεσο;
Το Sukunaarchaeum διαθέτει γονίδια που του επιτρέπουν να παράγει τα δικά του ριβοσώματα και mRNA. Με απλά λόγια, έχει τη βασική «εργαλειοθήκη» για σύνθεση πρωτεϊνών.
Κάτι που οι ιοί δεν έχουν.
Αυτό το χαρακτηριστικό το φέρνει πιο κοντά στη ζωή, όπως την ορίζουμε επιστημονικά.
Και όμως, ταυτόχρονα, βασίζεται σχεδόν ολοκληρωτικά στον ξενιστή του για να επιβιώσει και να αναπαραχθεί.
Σας θυμίζει κάτι;
Ναι, μοιάζει με ιό.
Η τυχαία ανακάλυψη μέσα στο θαλάσσιο πλαγκτόν
Η ομάδα του μοριακού βιολόγου Ρίο Χαράντα από το Πανεπιστήμιο Dalhousie στο Χάλιφαξ της Νέας Σκωτίας δεν έψαχνε απαραίτητα για ένα νέο «πλάσμα».
Μελετούσαν το γονιδίωμα του θαλάσσιου πλαγκτού Citharistes regius.
Κάπου εκεί εντόπισαν έναν βρόχο DNA που δεν ταίριαζε με κανένα γνωστό είδος.
Και κάπως έτσι ξεκίνησε το επιστημονικό παζλ.
Με περαιτέρω ανάλυση, κατέληξαν ότι ανήκει στα Αρχαία. Πρόκειται για μια πανάρχαια ομάδα προκαρυωτικών οργανισμών από την οποία, πριν από δισεκατομμύρια χρόνια, εξελίχθηκαν τα ευκαρυωτικά κύτταρα.
Δηλαδή, τα κύτταρα που διαθέτουν πυρήνα. Όπως τα δικά μας.
Ένα γονιδίωμα που σπάει τα ρεκόρ μικρότητας
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι το γονιδίωμά του.
Το Sukunaarchaeum διαθέτει μόλις 238.000 ζεύγη βάσεων DNA.
Για να καταλάβετε πόσο μικρό είναι αυτό το νούμερο, στην ίδια ομάδα οργανισμών το μικρότερο γνωστό πλήρες γονιδίωμα φτάνει τα 490.000 ζεύγη.
Μιλάμε για σχεδόν το μισό.
Και το DNA του είναι τόσο «απογυμνωμένο», που στερείται σχεδόν όλων των μεταβολικών οδών. Διατηρεί μόνο τα απολύτως απαραίτητα για αντιγραφή DNA, μεταγραφή και μετάφραση.
Όλα τα υπόλοιπα; Τα αναθέτει στον ξενιστή του.
Γιατί αυτή η ανακάλυψη έχει σημασία για εσάς
Μπορεί να σκέφτεστε: «Ωραία, ένα μικροσκοπικό πλάσμα στον ωκεανό. Και;»
Η σημασία είναι βαθύτερη.
Κάθε φορά που εντοπίζεται ένας οργανισμός που αμφισβητεί τους ορισμούς μας, η επιστήμη αναγκάζεται να επανεξετάσει βασικές αρχές.
Τι σημαίνει ελάχιστη κυτταρική ζωή; Πού σταματά η αυτονομία και πού αρχίζει η εξάρτηση;
Αυτά τα ερωτήματα δεν είναι απλώς φιλοσοφικά. Αφορούν την κατανόηση της εξέλιξης της ζωής στη Γη.
Και, ποιος ξέρει, ίσως και πέρα από αυτήν.
Η μικροβιακή ζωή που ακόμα δεν γνωρίζουμε
Οι ωκεανοί και τα μικροβιακά οικοσυστήματα κρύβουν τεράστια βιοποικιλότητα.
Πολλά από αυτά τα μικροσκοπικά όντα δεν έχουν καν περιγραφεί ακόμα.
Η ανακάλυψη του Sukunaarchaeum δείχνει ότι μπορεί να υπάρχουν κι άλλες μορφές ζωής που δεν ταιριάζουν στα «κουτάκια» μας.
Και κάθε νέα ανακάλυψη μας φέρνει πιο κοντά στο να κατανοήσουμε πώς ξεκίνησαν όλα.
Ίσως τελικά η ζωή να μην είναι μια αυστηρή κατηγορία, αλλά ένα φάσμα.
Ένα συνεχές, με πολλές ενδιάμεσες καταστάσεις.
Και κάπου εκεί, σε μια σταγόνα θαλασσινού νερού, ίσως κρύβονται απαντήσεις που θα αλλάξουν όσα νομίζουμε ότι ξέρουμε για την ίδια την ύπαρξή μας.
Η εξερεύνηση μόλις συνεχίζεται.
