Κώστας Καπλάνης: Η ιστορία του μπουζουξή που άφησε το στίγμα του στο λαϊκό τραγούδι
Υπάρχουν τραγούδια που όλοι έχουμε σιγοτραγουδήσει κάποια στιγμή, ακόμη κι αν δεν γνωρίζουμε ποιος τα έγραψε. Πίσω από αρκετά από αυτά τα διαχρονικά λαϊκά κομμάτια βρίσκεται ο Κώστας Καπλάνης, ένας μπουζουξής και συνθέτης με ιδιαίτερη πορεία. Η ζωή του μοιάζει με παλιά ελληνική ταινία γεμάτη μουσική, ταξίδια και έντονες στιγμές.
Ο Καπλάνης έζησε μια ζωή που συνδέθηκε στενά με το λαϊκό τραγούδι και την ιστορία του μπουζουκιού. Τα τραγούδια του αγαπήθηκαν από το κοινό και τραγουδήθηκαν από σημαντικές φωνές της εποχής. Παρ’ όλα αυτά, το όνομά του δεν είναι πάντα τόσο γνωστό όσο οι μελωδίες του.
Από τη Μικρά Ασία στον Πειραιά
Ο Κώστας Καπλάνης γεννήθηκε στις 15 Αυγούστου 1920, σε μια εποχή γεμάτη ιστορικές αλλαγές για τον ελληνισμό. Οι ρίζες του βρίσκονται στη Μικρά Ασία και συγκεκριμένα στον Τσεσμέ. Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, η οικογένειά του πέρασε από τη Χίο πριν εγκατασταθεί τελικά στον Πειραιά.
Η ζωή στα Ταμπούρια του Πειραιά δεν ήταν εύκολη. Ωστόσο, η μουσική βρέθηκε γρήγορα στο δρόμο του. Από μικρό παιδί εργαζόταν σε κουρείο, έναν χώρο που συχνά λειτουργούσε και ως αυτοσχέδιο μουσικό στέκι.
Εκεί άκουγε μουσικούς να παίζουν και τραγουδιστές να δοκιμάζουν νέες μελωδίες. Κάπως έτσι ξεκίνησε και η δική του σχέση με τη μουσική.
Η μουσική που μπήκε στη ζωή του από νωρίς
Η πορεία του Καπλάνη στη μουσική δεν έγινε μέσα σε μια νύχτα. Ξεκίνησε με κιθάρα και χαβάγια, πριν τελικά αφιερωθεί στο μπουζούκι. Το όργανο αυτό έμελλε να γίνει το βασικό εργαλείο της καλλιτεχνικής του έκφρασης.
Σταδιακά άρχισε να γνωρίζει σημαντικές προσωπικότητες του λαϊκού τραγουδιού. Μεταξύ αυτών ήταν ο Γιώργος Μητσάκης και ο Μανώλης Χιώτης, δύο από τους σημαντικότερους μουσικούς της εποχής.
Η συνεργασία του με τον Χιώτη καταγράφηκε και σε ηχογραφήσεις. Μάλιστα, ο Καπλάνης συνόδευσε στο μπουζούκι τον Χιώτη στην κιθάρα στον γνωστό «Πασατέμπο» το 1946.
Οι πρώτες μεγάλες επιτυχίες
Με τον καιρό, ο Κώστας Καπλάνης άρχισε να γράφει και δικά του τραγούδια. Η μουσική του είχε έντονο λαϊκό χαρακτήρα και μιλούσε απευθείας στην καρδιά του κοινού. Έτσι, γρήγορα κατάφερε να αποκτήσει όνομα στη μουσική πιάτσα.
Μεταξύ των τραγουδιών που συνέθεσε βρίσκονται κομμάτια όπως «Ψιλή βροχή», «Μας ζηλεύουνε», «Παραστράτησα για σένα» και «Όμορφη Πειραιώτισσα». Πρόκειται για τραγούδια που ακούγονται μέχρι σήμερα.
Η μουσική του συνδέθηκε και με σημαντικές φωνές της εποχής. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Μαίρη Λίντα, η οποία έκανε το ντεμπούτο της στη δισκογραφία το 1953 με τραγούδια του Καπλάνη.
Το μεγάλο ταξίδι στην Αμερική
Τη δεκαετία του 1950 πολλοί Έλληνες μουσικοί ταξίδεψαν στην Αμερική αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες. Το ίδιο έκανε και ο Κώστας Καπλάνης. Το 1954 ταξίδεψε εκεί μαζί με τη Μαρίκα Νίνου για εμφανίσεις σε μουσικά κέντρα.
Η εποχή εκείνη χαρακτηριζόταν από έντονη μετανάστευση Ελλήνων καλλιτεχνών. Το λεγόμενο «Αμερικανικό όνειρο» φαινόταν τότε πολύ ελκυστικό για πολλούς μουσικούς.
Ο Καπλάνης συνεργάστηκε με τη Νίνου τόσο στις εμφανίσεις όσο και στη δισκογραφία. Παράλληλα στάθηκε στο πλευρό της όταν αντιμετώπισε σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Μια καριέρα που συνεχίστηκε μακριά από την Ελλάδα
Μετά τον θάνατο της Μαρίκας Νίνου το 1957, ο Καπλάνης συνέχισε τη ζωή του στην Αμερική. Εκεί εγκαταστάθηκε μόνιμα και συνέχισε να δραστηριοποιείται μουσικά. Παρ’ όλα αυτά, δεν έκοψε ποτέ εντελώς τους δεσμούς με την Ελλάδα.
Κατά διαστήματα επέστρεφε στη χώρα, κυρίως στο εξοχικό του στο Πόρτο Ράφτη. Η αγάπη του για την ελληνική μουσική παρέμενε έντονη, ακόμη κι αν ζούσε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Στην καλλιτεχνική του πορεία προσπάθησε να πειραματιστεί και με νέες ιδέες. Ήθελε πάντα να παρακολουθεί τον παλμό της εποχής και να εξελίσσει τη μουσική του.
Οι δισκογραφικές δουλειές που ξεχώρισαν
Το 1975 παρουσίασε έναν σημαντικό δίσκο με τίτλο «Μαγικά Ταξίδια». Οι στίχοι ήταν του Άκου Δασκαλόπουλου και συμμετείχαν καλλιτέχνες όπως ο Βλάσσης Μπονάτσος, ο Δημήτρης Ψαριανός και η Έλενα Κωστή.
Λίγο νωρίτερα είχε κυκλοφορήσει ένας δίσκος με επανεκτελέσεις των τραγουδιών του. Σε αυτόν συμμετείχαν γνωστοί καλλιτέχνες όπως η Σωτηρία Μπέλλου και άλλοι τραγουδιστές της εποχής.
Παρά τις προσπάθειες αυτές, ο Καπλάνης είχε πλέον απομακρυνθεί από τη νέα ελληνική πραγματικότητα. Η μουσική σκηνή είχε αλλάξει σημαντικά.
Οι τελευταίες δημιουργίες και η αποχώρηση από τη ζωή
Το 1995 παρουσίασε ακόμη έναν δίσκο με τίτλο «Τραγουδοποιείον Η Ωραία Ελλάς». Στον δίσκο συμμετείχαν γνωστοί καλλιτέχνες όπως ο Τάκης Μπίνης, ο Μπάμπης Τσέρτος και η Μαίρη Λίντα.
Το άλμπουμ κυκλοφόρησε μετά από εμφανίσεις του στην Ελλάδα και ένα τηλεοπτικό αφιέρωμα από την ΕΡΤ. Παρά τη στήριξη της δισκογραφικής εταιρείας, δεν κατάφερε να φέρει ξανά στο προσκήνιο το όνομά του.
Δύο χρόνια αργότερα, το 1997, ο Κώστας Καπλάνης έφυγε από τη ζωή στην Καλιφόρνια. Εκεί είχε δημιουργήσει το σπίτι του και πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του.
Η μουσική κληρονομιά που άφησε πίσω
Παρότι το όνομά του δεν ακούγεται συχνά σήμερα, τα τραγούδια του παραμένουν ζωντανά. Πολλές από τις συνθέσεις του συνεχίζουν να παίζονται σε ραδιόφωνα, μουσικά στέκια και συναυλίες.
Ο Κώστας Καπλάνης ήταν ένας από τους μουσικούς που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού. Με το μπουζούκι του και τις μελωδίες του άφησε ένα ξεχωριστό αποτύπωμα.
Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό. Ότι ακόμη κι αν δεν γνωρίζετε πάντα το όνομά του, σίγουρα έχετε τραγουδήσει κάποια από τις μελωδίες που δημιούργησε.
