Μπορείτε να φανταστείτε μια όρκα να ακούει έναν άνθρωπο να λέει «Hello» και να προσπαθεί να το επαναλάβει; Όσο παράξενο κι αν ακούγεται, αυτό ακριβώς συνέβη σε ένα επιστημονικό πείραμα που εντυπωσίασε τους ερευνητές.
Πρωταγωνίστρια ήταν η Wikie, μια όρκα που κατάφερε να μιμηθεί ανθρώπινες λέξεις, αλλά και ήχους άλλων ζώων. Η προσπάθειά της έδειξε μια αξιοσημείωτη ικανότητα που βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα την επικοινωνία των θαλάσσιων θηλαστικών.
Ποια ήταν η Wikie και πώς έγινε το πείραμα
Η Wikie ήταν μια θηλυκή όρκα 14 ετών όταν συμμετείχε στην έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε στο θαλάσσιο πάρκο Marineland της Αντίμπ, στη Γαλλία. Τα αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στις 31 Ιανουαρίου 2018 στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society B.
Οι επιστήμονες ήθελαν να εξετάσουν αν μια όρκα μπορεί να αντιγράψει ήχους που δεν έχει μάθει προηγουμένως. Η Wikie γνώριζε ήδη μια εντολή που της ζητούσε να μιμείται κινήσεις και οι ερευνητές αξιοποίησαν αυτή την εκπαίδευση για να δοκιμάσουν τη μίμηση ήχων.
Αρχικά της παρουσίασαν γνωστούς ήχους από άλλες όρκες. Στη συνέχεια της ζήτησαν να αντιγράψει καινούργιους ήχους, χρησιμοποιώντας τόσο ηχογραφήσεις όσο και ζωντανά παραδείγματα από ανθρώπους και άλλες όρκες.
Οι ανθρώπινες λέξεις που κατάφερε να μιμηθεί
Το πιο εντυπωσιακό μέρος του πειράματος ήταν η προσπάθεια της Wikie να επαναλάβει ανθρώπινες λέξεις. Οι ερευνητές κατέγραψαν ήχους που έμοιαζαν με το «Hello», το «Bye bye», το όνομα «Amy» και το «One, two, three».
Μάλιστα, σε ορισμένες δοκιμές η Wikie κατάφερε να δημιουργήσει μια αναγνωρίσιμη μίμηση από την πρώτη κιόλας προσπάθεια. Ανάμεσα σε αυτές ήταν το «Hello» και το «One, two, three», κάτι που έκανε το αποτέλεσμα ιδιαίτερα ενδιαφέρον για την επιστημονική ομάδα.
Οι ήχοι δεν ήταν ίδιοι με την ανθρώπινη φωνή. Ωστόσο, η ομοιότητά τους ήταν αρκετή ώστε οι ερευνητές να αναγνωρίσουν τη σύνδεση ανάμεσα στο αρχικό άκουσμα και την προσπάθεια της όρκας να το αντιγράψει.
Πώς κατάφερε μια όρκα να παράγει ήχους που μοιάζουν με λέξεις;
Οι όρκες δεν διαθέτουν το ίδιο φωνητικό σύστημα με τους ανθρώπους. Παράγουν τους ήχους τους με διαφορετικό τρόπο, χρησιμοποιώντας ειδικές δομές στο αναπνευστικό τους σύστημα. Αυτό κάνει ακόμη πιο ενδιαφέρουσα την προσπάθεια της Wikie να αναπαράγει ήχους ανθρώπινης ομιλίας.
Κατά τη διάρκεια των δοκιμών, το κεφάλι της βρισκόταν πάνω από την επιφάνεια του νερού, με το αναπνευστικό της άνοιγμα εκτεθειμένο στον αέρα. Έτσι μπορούσαν να καταγραφούν οι ήχοι που παρήγαγε και να συγκριθούν με εκείνους που είχε ακούσει.
Οι επιστήμονες εξέτασαν τις ηχογραφήσεις και συνέκριναν χαρακτηριστικά των ήχων. Επιπλέον, ανεξάρτητοι αξιολογητές άκουσαν τις καταγραφές, βοηθώντας στην εκτίμηση της ομοιότητας ανάμεσα στο αρχικό παράδειγμα και τη μίμησή του.
Μπορούν τελικά οι όρκες να μιλήσουν σαν άνθρωποι;
Εδώ υπάρχει μια σημαντική διαφορά. Η Wikie κατάφερε να μιμηθεί ήχους ανθρώπινων λέξεων, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι καταλάβαινε το νόημά τους ή ότι μπορούσε να χρησιμοποιήσει την ανθρώπινη γλώσσα.
Για παράδειγμα, όταν ένας άνθρωπος λέει «Hello», γνωρίζει ότι πρόκειται για χαιρετισμό. Στην περίπτωση της Wikie, το πείραμα έδειξε ότι μπορούσε να αντιγράψει τον ήχο, όχι ότι κατανοούσε τη σημασία του.
Αυτή η ικανότητα ονομάζεται φωνητική μίμηση. Πρόκειται για τη δυνατότητα ενός ζώου να αναπαράγει έναν ήχο που ακούει, ακόμη κι αν δεν ανήκει στους συνηθισμένους ήχους του είδους του.
Παρόμοιες ικανότητες έχουν καταγραφεί σε ορισμένα πουλιά, όπως οι παπαγάλοι, αλλά και σε κάποια θηλαστικά. Η περίπτωση της Wikie είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα επειδή δείχνει πόσο ευέλικτη μπορεί να είναι η παραγωγή ήχων στις όρκες.
Δείτε στο βίντεο την προσπάθεια της όρκας να μιμηθεί ανθρώπινους ήχους:
Γιατί οι όρκες έχουν διαφορετικές διαλέκτους;
Οι όρκες είναι ιδιαίτερα κοινωνικά ζώα και ανήκουν στην οικογένεια των δελφινιών. Ζουν σε οργανωμένες ομάδες, συνεργάζονται στην αναζήτηση τροφής και χρησιμοποιούν διαφορετικούς ήχους για να επικοινωνούν μεταξύ τους.
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα χαρακτηριστικά τους είναι ότι διαφορετικές ομάδες μπορεί να έχουν ξεχωριστά φωνητικά μοτίβα, τα οποία συχνά περιγράφονται ως «διάλεκτοι». Πρόκειται για χαρακτηριστικούς ήχους που εμφανίζονται σε συγκεκριμένες ομάδες και μπορούν να μεταδίδονται από το ένα ζώο στο άλλο.
Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η μάθηση μέσα από τη μίμηση μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση αυτών των φωνητικών παραδόσεων. Το πείραμα της Wikie προσέφερε στοιχεία υπέρ αυτής της εξήγησης, χωρίς όμως να αποδεικνύει από μόνο του πώς αναπτύσσονται όλες οι διάλεκτοι στη φύση.
Η επικοινωνία των ορκών κρύβει περισσότερα μυστικά
Οι όρκες επικοινωνούν με ποικιλία ήχων, όπως σφυρίγματα, παλμικές φωνές και κλικ. Οι ήχοι αυτοί εξυπηρετούν διαφορετικές λειτουργίες και αποτελούν σημαντικό μέρος της κοινωνικής τους ζωής.
Παράλληλα, χρησιμοποιούν τον ηχοεντοπισμό για να αντιλαμβάνονται το περιβάλλον τους. Εκπέμπουν ήχους και αξιοποιούν την επιστροφή τους από αντικείμενα ή άλλα ζώα, ώστε να εντοπίζουν εμπόδια και πιθανά θηράματα.
Η ικανότητα της Wikie να μιμείται άγνωστους ήχους προσθέτει ακόμη ένα κομμάτι στην κατανόηση αυτών των ζώων. Δείχνει ότι, τουλάχιστον σε συνθήκες εκπαίδευσης, μια όρκα μπορεί να προσαρμόσει τους ήχους που παράγει με βάση όσα ακούει.
Τι μας έμαθε πραγματικά το πείραμα της Wikie;
Η μεγαλύτερη αξία της έρευνας δεν βρίσκεται στο ότι μια όρκα ακούστηκε σαν να λέει «Hello». Βρίσκεται στο γεγονός ότι μπόρεσε να αντιγράψει νέους ήχους, προσφέροντας στους επιστήμονες περισσότερα στοιχεία για τη μάθηση και την επικοινωνία του είδους της.
Το πείραμα πραγματοποιήθηκε με ένα εκπαιδευμένο ζώο σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Επομένως, τα αποτελέσματά του δεν σημαίνουν ότι όλες οι όρκες μπορούν να μιμούνται ανθρώπινες λέξεις με την ίδια ευκολία ή ότι συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο στην άγρια φύση.
Η μελέτη αναδεικνύει επίσης τη σημασία της κοινωνικής μάθησης. Οι όρκες δεν βασίζονται μόνο σε έμφυτες συμπεριφορές, αλλά μπορούν να αποκτούν δεξιότητες και να μαθαίνουν μέσα από την επαφή με άλλα ζώα.
Και ίσως αυτό να είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ιστορίας. Η Wikie δεν χρειάστηκε να γνωρίζει τι σημαίνει μια ανθρώπινη λέξη για να μας δείξει πόσα έχουμε ακόμη να ανακαλύψουμε για τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν τα ζώα των ωκεανών.
Δείτε ακόμη ένα βίντεο για την επικοινωνία και τις ικανότητες των ορκών:
