Σχεδόν κάθε παρέα έχει έναν άνθρωπο που ακούει πιο συχνά από όλους τη φράση «πάλι άργησες». Ξεκινά να ετοιμάζεται πιστεύοντας ότι έχει αρκετό χρόνο, κάνει ακόμη ένα μικρό πράγμα πριν φύγει και τελικά φτάνει τρέχοντας όταν οι υπόλοιποι περιμένουν ήδη.
Είναι εύκολο να θεωρήσουμε ότι απλώς δεν σέβεται τους άλλους. Η πραγματικότητα, όμως, μπορεί να είναι πιο σύνθετη. Η μόνιμη αργοπορία μπορεί να σχετίζεται με τον τρόπο που κάποιος υπολογίζει τον χρόνο, οργανώνει τις υποχρεώσεις του και εκτιμά πόσο θα διαρκέσει μια δουλειά.
Γιατί μερικοί άνθρωποι υπολογίζουν πάντα λιγότερο χρόνο απ’ όσο χρειάζονται;
Ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα είναι πολύ απλό: πιστεύουμε ότι μια δραστηριότητα θα ολοκληρωθεί γρηγορότερα απ’ ό,τι τελικά συμβαίνει.
Κάποιος μπορεί να πιστεύει ότι χρειάζεται δέκα λεπτά για να ετοιμαστεί, πέντε λεπτά για να βρει τα πράγματά του και είκοσι λεπτά για τη διαδρομή. Στην πραγματικότητα, κάθε στάδιο μπορεί να διαρκέσει λίγο περισσότερο και αυτά τα μικρά λάθη να συσσωρευτούν.
Η έρευνα έχει δείξει ότι οι άνθρωποι συχνά υποτιμούν τη διάρκεια μελλοντικών εργασιών. Ένας λόγος είναι ότι ακόμη και η ανάμνησή μας για το πόσο διήρκεσαν παρόμοιες δραστηριότητες στο παρελθόν μπορεί να είναι μικρότερη από την πραγματική διάρκεια.
Το μυαλό μας δεν λειτουργεί σαν χρονόμετρο
Η αντίληψη του χρόνου δεν είναι απόλυτα σταθερή. Επηρεάζεται από το τι κάνουμε, πόσο απορροφημένοι είμαστε και πού βρίσκεται η προσοχή μας.
Όταν κάποιος ασχολείται έντονα με μια άλλη δραστηριότητα, μπορεί να μην αντιλαμβάνεται με ακρίβεια πόσος χρόνος έχει περάσει. Πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι η προσοχή και το είδος της δραστηριότητας μπορούν να επηρεάσουν τις εκτιμήσεις διάρκειας.
Γι’ αυτό η σκέψη «έχω ακόμη πέντε λεπτά» δεν σημαίνει πάντοτε ότι αυτά τα πέντε λεπτά θα χρησιμοποιηθούν όπως τα έχουμε υπολογίσει.
Η αργοπορία είναι γραμμένη στο DNA;
Όχι με τον τρόπο που συχνά παρουσιάζεται στο διαδίκτυο. Δεν υπάρχει κάποιο γνωστό «γονίδιο της αργοπορίας» που καταδικάζει έναν άνθρωπο να φτάνει πάντα τελευταίος.
Η συμπεριφορά μπορεί να επηρεάζεται από χαρακτηριστικά προσωπικότητας, συνήθειες, προγραμματισμό και τον τρόπο με τον οποίο κάποιος διαχειρίζεται τον χρόνο του.
Σε μελέτη που εξέτασε πραγματικές ώρες άφιξης συμμετεχόντων σε ψυχολογικά πειράματα, η ευσυνειδησία συνδέθηκε με την συνέπεια στην ώρα προσέλευσης. Αυτό δείχνει ότι η προσωπικότητα μπορεί να παίζει ρόλο, χωρίς όμως να σημαίνει ότι καθορίζει απόλυτα τη συμπεριφορά μας.
Οι αισιόδοξοι άνθρωποι αργούν περισσότερο;
Αυτός είναι ένας δημοφιλής ισχυρισμός, αλλά χρειάζεται προσοχή. Δεν μπορούμε να πούμε ότι οι αργοπορημένοι είναι γενικά πιο αισιόδοξοι ή ότι η αισιοδοξία οδηγεί από μόνη της στην καθυστέρηση.
Υπάρχει, όμως, ένα φαινόμενο που μοιάζει με υπερβολική αισιοδοξία στον προγραμματισμό: πολλοί άνθρωποι προβλέπουν ότι θα ολοκληρώσουν κάτι γρηγορότερα από ό,τι τελικά συμβαίνει.
Αν κάποιος πιστεύει συστηματικά ότι «σίγουρα θα προλάβω», είναι πιο πιθανό να αφήσει μικρότερο περιθώριο για κίνηση, αναμονή, απρόβλεπτα προβλήματα ή καθυστερήσεις. Η υποτίμηση του απαιτούμενου χρόνου έχει καταγραφεί επανειλημμένα σε μελέτες σχετικές με τον προγραμματισμό.
Γιατί το multitasking μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα;
Πολλοί άνθρωποι που αργούν προσπαθούν να χωρέσουν «άλλο ένα πράγμα» πριν φύγουν. Θα απαντήσουν σε ένα μήνυμα, θα βάλουν κάτι στη θέση του ή θα ολοκληρώσουν μια μικρή δουλειά επειδή θεωρούν ότι υπάρχει αρκετός χρόνος.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η μικρή δραστηριότητα μπορεί να οδηγήσει σε άλλη και μετά σε άλλη. Όταν η προσοχή βρίσκεται αλλού, ο χρόνος που απομένει μπορεί να εκτιμηθεί λανθασμένα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος κάνει πολλά πράγματα μαζί είναι καταδικασμένος να αργεί. Σημαίνει απλώς ότι όσο περισσότερες δραστηριότητες προσθέτουμε πριν από μια συγκεκριμένη ώρα αναχώρησης, τόσο περισσότερες ευκαιρίες δημιουργούμε για καθυστέρηση.
Είναι πάντα αθώα η αργοπορία;
Όχι. Το γεγονός ότι υπάρχουν ψυχολογικοί μηχανισμοί που μπορούν να εξηγήσουν γιατί κάποιος δυσκολεύεται να είναι συνεπής δεν σημαίνει ότι η καθυστέρηση δεν επηρεάζει τους άλλους.
Όταν ένας άνθρωπος περιμένει συστηματικά, χάνει κι εκείνος χρόνο. Γι’ αυτό η κατανόηση του λόγου πίσω από μια συμπεριφορά δεν καταργεί την ανάγκη να προσπαθήσουμε να τη βελτιώσουμε.
Η αργοπορία μπορεί να μην είναι πάντοτε ένδειξη αδιαφορίας, αλλά η συνέπεια παραμένει μια κοινωνική συμπεριφορά που επηρεάζει σχέσεις, εργασία και καθημερινές υποχρεώσεις.
Υπάρχει τρόπος να σταματήσει κάποιος να αργεί συνεχώς;
Ναι, και ένα από τα πιο χρήσιμα βήματα είναι να σταματήσει να βασίζεται μόνο στην αίσθησή του για το πόσο χρόνο χρειάζεται.
Μπορεί να καταγράψει για μερικές ημέρες πόσο πραγματικά χρειάζεται για να ετοιμαστεί και πόσο διαρκούν οι συνηθισμένες διαδρομές του. Στη συνέχεια μπορεί να προσθέτει ένα μικρό περιθώριο για τα απρόβλεπτα.
Έχει επίσης βρεθεί ότι όταν μια μεγάλη δραστηριότητα χωρίζεται σε μικρότερα βήματα και εκτιμάται ο χρόνος για κάθε βήμα χωριστά, η συνολική πρόβλεψη μπορεί να γίνει πιο ρεαλιστική.
Τελικά, γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι μονίμως αργοπορημένοι;
Δεν υπάρχει μία απάντηση που να ταιριάζει σε όλους. Σε έναν άνθρωπο μπορεί να φταίει η κακή εκτίμηση του χρόνου, σε άλλον η υπερβολική φόρτωση του προγράμματος και σε κάποιον άλλο η συνήθεια να αφήνει τα πάντα για την τελευταία στιγμή.
Αυτό που δεν υποστηρίζεται είναι η απλή ιδέα ότι κάποιος «γεννήθηκε αργοπορημένος» και επομένως δεν μπορεί να κάνει τίποτα γι’ αυτό.
Μπορεί πράγματι δύο άνθρωποι να αντιλαμβάνονται και να οργανώνουν τον χρόνο διαφορετικά. Αλλά το να γνωρίζει κάποιος ότι συστηματικά υποτιμά πόσο χρόνο χρειάζεται είναι ήδη το πρώτο βήμα για να αρχίσει να φτάνει λίγο νωρίτερα.
