Μοιραζόμαστε τον πλανήτη με εκατομμύρια διαφορετικά είδη ζώων και ορισμένες από τις συμπεριφορές τους είναι τόσο παράξενες που μοιάζουν επινοημένες. Κατσίκες αλλάζουν τον τρόπο που φωνάζουν ανάλογα με την παρέα τους, αρσενικοί ιππόκαμποι κυοφορούν και μια μικροσκοπική μέδουσα μπορεί να γυρίσει το βιολογικό της ρολόι προς τα πίσω.
Δεν είναι όμως όλα όσα κυκλοφορούν στο διαδίκτυο ακριβώς όπως παρουσιάζονται. Αυτά είναι 13 εντυπωσιακά facts για τα ζώα και τι γνωρίζουμε πραγματικά γι’ αυτά.
13. Οι κατσίκες μπορούν να αποκτήσουν κάτι σαν «προφορά»
Ακούγεται σαν αστείο, αλλά υπάρχει πραγματική επιστήμη πίσω από αυτό. Ερευνητές που μελέτησαν νεαρές κατσίκες διαπίστωσαν ότι οι φωνές τους μπορούν να αλλάξουν ανάλογα με το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν.
Κατσικάκια που ζούσαν στην ίδια ομάδα παρουσίαζαν με τον χρόνο μεγαλύτερες ομοιότητες στις φωνές τους. Οι επιστήμονες μιλούν για φωνητική πλαστικότητα. Ο όρος «προφορά» είναι ένας απλός τρόπος να περιγράψουμε το φαινόμενο, όχι ακριβώς το ίδιο πράγμα με τις ανθρώπινες προφορές.
12. Οι αγέλες των λύκων είναι ουσιαστικά οικογένειες
Η εικόνα μιας αγέλης με ένα αυστηρό «άλφα αρσενικό» που επιβάλλεται στους υπόλοιπους είναι πιο απλοϊκή από την πραγματικότητα. Στη φύση, μια τυπική αγέλη αποτελείται συνήθως από δύο γονείς και τα μικρά τους διαφορετικών ηλικιών.
Το ζευγάρι των γονιών μπορεί να παραμείνει μαζί για χρόνια και τα μεγαλύτερα νεαρά βοηθούν στη ζωή της οικογένειας μέχρι να φύγουν για να δημιουργήσουν τη δική τους αγέλη. Δεν είναι όμως σωστό να λέμε ότι κάθε λύκος ζευγαρώνει υποχρεωτικά με έναν σύντροφο για ολόκληρη τη ζωή του.
11. Υπάρχει μια μέδουσα που μπορεί να γυρίσει τον κύκλο ζωής της προς τα πίσω
Η Turritopsis dohrnii έχει αποκτήσει το εντυπωσιακό παρατσούκλι «αθάνατη μέδουσα». Όταν τραυματιστεί ή αντιμετωπίσει δυσμενείς συνθήκες, μπορεί να μετατρέψει κύτταρα του ενήλικου σώματός της και να επιστρέψει σε ένα νεότερο στάδιο του κύκλου ζωής της.
Με απλά λόγια, αντί να συνεχίσει μόνο προς τη γήρανση, μπορεί να επιστρέψει στο στάδιο του πολύποδα και να αναπτυχθεί ξανά. Αυτό ονομάζεται transdifferentiation.
Δεν είναι όμως κυριολεκτικά άτρωτη ή αθάνατη. Μπορεί να πεθάνει από ασθένειες, τραυματισμούς ή να γίνει τροφή για άλλο ζώο.
10. Τα Pug εκτρέφονταν ως σκυλιά συντροφιάς στην αρχαία Κίνα
Τα Pug ανήκουν στις παλαιότερες φυλές σκύλων συντροφιάς. Οι ρίζες τους βρίσκονται στην Κίνα και ιστορικές αναφορές σε σκύλους αυτού του τύπου φτάνουν τουλάχιστον περίπου στο 400 π.Χ.
Εκτρέφονταν ως σκυλιά συντροφιάς των εύπορων τάξεων και των αυτοκρατορικών αυλών, ενώ παρόμοια μικρόσωμα σκυλιά συντρόφευαν και βουδιστές μοναχούς στο Θιβέτ. Αργότερα τα Pug έφτασαν στην Ευρώπη, όπου έγιναν ιδιαίτερα δημοφιλή στις βασιλικές αυλές.
9. Οι πιγκουίνοι δεν κάνουν ακριβώς «πρόταση γάμου» με ένα πετραδάκι
Είναι μια από τις πιο ρομαντικές ιστορίες που κυκλοφορούν για τα ζώα: ένα αρσενικό βρίσκει το τέλειο πετραδάκι, το προσφέρει στο θηλυκό και εκείνο, αν το δεχτεί, γίνεται σύντροφός του για πάντα.
Η πραγματικότητα είναι λίγο διαφορετική. Σε ορισμένα είδη πιγκουίνων τα πετραδάκια αποτελούν πολύτιμο υλικό για τη φωλιά και μπορεί πράγματι να προσφερθούν μεταξύ συντρόφων στο πλαίσιο συμπεριφορών ζευγαρώματος και φροντίδας της φωλιάς.
Δεν είναι όμως ανθρώπινη «πρόταση γάμου», ούτε όλοι οι πιγκουίνοι χρησιμοποιούν πέτρες ή διατηρούν τον ίδιο σύντροφο σε όλη τους τη ζωή.
8. Οι ελέφαντες έχουν εντυπωσιακές τελετουργίες επανένωσης
Οι ελέφαντες έχουν πολύπλοκες κοινωνικές σχέσεις και εντυπωσιακή κοινωνική μνήμη. Όταν συγγενικά ή οικεία ζώα συναντιούνται ξανά έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα, μπορεί να εμφανίσουν μια έντονη «τελετή χαιρετισμού» με φωνές, κινήσεις των αυτιών και επαφή με τις προβοσκίδες.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συμπεριφορά τους απέναντι στους νεκρούς. Έρευνες έχουν δείξει ότι αφιερώνουν ιδιαίτερη προσοχή σε πτώματα, κρανία και χαυλιόδοντες άλλων ελεφάντων. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι πραγματοποιούν «κηδείες» με την ανθρώπινη έννοια, αλλά δείχνει ότι ο θάνατος προκαλεί ασυνήθιστη συμπεριφορά στο είδος.
7. Οι αγελάδες μπορούν να έχουν έναν σύντροφο που προτιμούν
Η φράση «οι αγελάδες έχουν καλύτερες φίλες» είναι κάπως ανθρωπομορφική, αλλά βασίζεται σε πραγματικές παρατηρήσεις. Τα βοοειδή είναι κοινωνικά ζώα και μπορούν να δημιουργούν προτιμώμενες σχέσεις με συγκεκριμένα μέλη του κοπαδιού.
Σε σχετική έρευνα, ορισμένα ζώα παρουσίαζαν μικρότερη αντίδραση στρες όταν κατά τη διάρκεια προσωρινού διαχωρισμού βρίσκονταν μαζί με έναν προτιμώμενο σύντροφο. Αυτό δείχνει ότι οι κοινωνικοί δεσμοί μπορούν να έχουν πραγματική σημασία για την ευζωία τους.
6. Οι μανάτοι πιθανότατα βρίσκονται πίσω από ορισμένες ιστορίες για γοργόνες
Οι ιστορίες για γοργόνες είναι πολύ παλαιότερες από τις γνωστές συναντήσεις Ευρωπαίων ναυτικών με μανάτους και δεν προέρχονται όλες από ένα μόνο ζώο.
Υπάρχουν όμως ιστορικές περιπτώσεις στις οποίες θαλάσσια θηλαστικά της τάξης Sirenia, όπως οι μανάτοι και οι συγγενικοί ντουγκόνγκ, φαίνεται ότι εκλήφθηκαν από ναυτικούς ως μυστηριώδεις ανθρωπόμορφες μορφές μέσα στο νερό.
Ακόμη και ο Χριστόφορος Κολόμβος κατέγραψε το 1493 ότι είχε δει «γοργόνες» στη θάλασσα. Οι περιγραφές του θεωρείται ότι αφορούσαν μανάτους.
5. Τα τραγούδια των καμπουροφαλαινών εξαπλώνονται σαν πολιτιστικές «επιτυχίες»
Τα αρσενικά των καμπουροφαλαινών τραγουδούν μεγάλα και σύνθετα τραγούδια. Ακόμη πιο εκπληκτικό είναι ότι τα τραγούδια αυτά δεν παραμένουν ίδια.
Τα αρσενικά ενός πληθυσμού τείνουν να τραγουδούν την ίδια εκδοχή, η οποία αλλάζει σταδιακά. Σε ορισμένες περιοχές του Νότιου Ειρηνικού οι επιστήμονες έχουν καταγράψει ολόκληρα νέα τραγούδια να μεταδίδονται από τον έναν πληθυσμό στον άλλο σε τεράστιες αποστάσεις.
Οι ερευνητές μιλούν για πολιτισμική μετάδοση: οι φάλαινες μαθαίνουν το τραγούδι κοινωνικά και το νέο μοτίβο μπορεί τελικά να αντικαταστήσει εκείνο που τραγουδούσαν προηγουμένως.
4. Ορισμένα στρείδια μπορούν να αλλάξουν φύλο
Σε αρκετά είδη στρειδιών το φύλο δεν παραμένει απαραίτητα το ίδιο σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Για παράδειγμα, πολλά ανατολικά στρείδια λειτουργούν αρχικά ως αρσενικά και αργότερα μπορούν να γίνουν θηλυκά.
Έχουν μάλιστα καταγραφεί άτομα που άλλαξαν φύλο περισσότερες από μία φορές. Οι ακριβείς μηχανισμοί επηρεάζονται από βιολογικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες και δεν πρόκειται για μια συνειδητή επιλογή του ζώου ανάλογα με το «τι χρειάζεται» η ομάδα.
3. Οι λέαινες μιας οικογένειας μπορούν να μείνουν μαζί για ολόκληρη τη ζωή τους
Η αγέλη των λιονταριών έχει ως σταθερό πυρήνα τα θηλυκά. Μητέρες, κόρες, αδελφές και άλλες συγγενικές λέαινες συχνά παραμένουν στην ίδια αγέλη για ολόκληρη τη ζωή τους και μεγαλώνουν τα μικρά τους μαζί.
Τα νεαρά αρσενικά, αντίθετα, συνήθως αναγκάζονται να φύγουν όταν μεγαλώσουν και μπορεί να δημιουργήσουν συνασπισμούς με αδελφούς ή άλλα αρσενικά.
Και μια σημαντική διόρθωση σε έναν πολύ συνηθισμένο μύθο: οι λέαινες κάνουν το μεγαλύτερο μέρος του κυνηγιού. Τα αρσενικά συμμετέχουν επίσης σε κυνήγια, αλλά ένας από τους βασικούς ρόλους τους όταν ελέγχουν μια αγέλη είναι η άμυνα της επικράτειας από άλλα αρσενικά.
2. Στους ιππόκαμπους κυοφορεί και γεννά το αρσενικό
Αυτό το fact είναι πραγματικό. Κατά το ζευγάρωμα, το θηλυκό μεταφέρει τα αυγά σε έναν ειδικό σάκο στο σώμα του αρσενικού. Εκεί γονιμοποιούνται και αναπτύσσονται μέχρι να έρθει η στιγμή που το αρσενικό θα γεννήσει τα μικρά.
Ανάλογα με το είδος, μπορεί να γεννηθούν από λίγα μέχρι εκατοντάδες ή ακόμη και περισσότερα μικρά.
Οι ιππόκαμποι μπορούν επίσης να σχηματίζουν ισχυρούς δεσμούς και ορισμένα ζευγάρια πραγματοποιούν καθημερινές τελετουργίες επαφής. Δεν ισχύει όμως ότι όλα τα είδη είναι μονογαμικά για όλη τους τη ζωή. Σε αρκετά είδη ο σύντροφος μπορεί να αλλάξει, ιδιαίτερα όταν ένα ζευγάρι χωριστεί.
1. Οι άνθρωποι είναι εκπληκτικά καλοί στο τρέξιμο μεγάλων αποστάσεων
Ένας άνθρωπος δεν έχει καμία πιθανότητα να ανταγωνιστεί ένα τσιτάχ σε ένα σπριντ. Αν όμως η απόσταση μεγαλώσει και οι συνθήκες γίνουν ζεστές, εμφανίζεται ένα από τα πιο ασυνήθιστα ανθρώπινα πλεονεκτήματα: η αντοχή.
Το ανθρώπινο σώμα διαθέτει χαρακτηριστικά που βοηθούν στην παρατεταμένη κίνηση, ενώ η άφθονη εφίδρωση μας επιτρέπει να αποβάλλουμε θερμότητα ακόμη και την ώρα που τρέχουμε. Πολλά τετράποδα βασίζονται περισσότερο στο λαχάνιασμα για ψύξη, κάτι που μπορεί να γίνει δυσκολότερο όταν τρέχουν έντονα.
Υπάρχουν μάλιστα εκατοντάδες ιστορικές και εθνογραφικές αναφορές στο λεγόμενο persistence hunting, όπου άνθρωποι καταδίωκαν ένα ζώο για μεγάλη απόσταση μέχρι να εξαντληθεί.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι ο καλύτερος δρομέας αντοχής απέναντι σε κάθε ζώο και σε όλες τις συνθήκες. Άλογα, σκύλοι και άλλα ζώα έχουν επίσης εντυπωσιακές αντοχές. Σημαίνει όμως ότι για ένα δίποδο πρωτεύον, η ικανότητά μας να τρέχουμε επί ώρες είναι πραγματικά ασυνήθιστη.
Ο κόσμος των ζώων είναι ήδη αρκετά παράξενος χωρίς να χρειάζεται να του προσθέτουμε μύθους. Και πολλές φορές η πραγματική επιστημονική εξήγηση είναι ακόμη πιο εντυπωσιακή από την ιστορία που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο.
