Οδηγείτε κανονικά στον δρόμο και ξαφνικά σας περνά από το μυαλό μια παράξενη απορία: τι θα συμβεί αν βάλετε όπισθεν ενώ το αυτοκίνητο κινείται προς τα εμπρός; Θα σταματήσει απότομα, θα χαλάσει το κιβώτιο ταχυτήτων ή μήπως δεν θα συμβεί απολύτως τίποτα;
Η απάντηση είναι πιο ενδιαφέρουσα απ’ όσο φαντάζεστε, γιατί εξαρτάται από το αυτοκίνητο που οδηγείτε. Τα σύγχρονα αυτόματα κιβώτια διαθέτουν συχνά συστήματα προστασίας, ενώ στα χειροκίνητα η κατάσταση είναι διαφορετική. Υπάρχει όμως ένας κανόνας που ισχύει για όλους: δεν δοκιμάζουμε ποτέ να βάλουμε όπισθεν όσο το αυτοκίνητο κινείται μπροστά.
Τι συμβαίνει αν βάλετε όπισθεν σε αυτόματο αυτοκίνητο;
Σε πολλά σύγχρονα αυτοκίνητα με αυτόματο κιβώτιο, τα ηλεκτρονικά συστήματα ελέγχου μπορούν να αποτρέψουν την πραγματική εμπλοκή της όπισθεν όταν το όχημα κινείται προς τα εμπρός με ακατάλληλη ταχύτητα. Ο υπολογιστής του συστήματος μετάδοσης παρακολουθεί διάφορες παραμέτρους, όπως την ταχύτητα του οχήματος, και μπορεί να απορρίψει την εντολή του οδηγού.
Αυτή η λειτουργία προστασίας συναντάται με διαφορετικές μορφές και συχνά περιγράφεται ως reverse inhibit, δηλαδή αποτροπή εμπλοκής της όπισθεν. Ανάλογα με το μοντέλο, το αυτοκίνητο μπορεί να αγνοήσει την επιλογή, να εμφανίσει προειδοποίηση ή να αντιδράσει με διαφορετικό τρόπο που προβλέπει ο κατασκευαστής. Δεν υπάρχει μία ενιαία αντίδραση για όλα τα αυτόματα κιβώτια.
Μπορεί πραγματικά να χαλάσει το αυτόματο κιβώτιο;
Ναι, υπάρχει πιθανότητα ζημιάς, ιδιαίτερα σε αυτοκίνητα που δεν διαθέτουν την κατάλληλη προστασία ή όταν γίνεται απότομη αλλαγή κατεύθυνσης ενώ το όχημα κινείται. Η μετάδοση έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί μέσα σε συγκεκριμένα όρια και η λανθασμένη επιλογή σχέσης μπορεί να επιβαρύνει μηχανικά εξαρτήματα.
Ακόμη και στα νεότερα μοντέλα, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι το ηλεκτρονικό σύστημα θα μας προστατεύσει από κάθε λάθος. Η Hyundai, για παράδειγμα, προειδοποιεί στα εγχειρίδια χρήσης της ότι ο οδηγός πρέπει να ακινητοποιεί πλήρως το αυτοκίνητο πριν επιλέξει ή αποεπιλέξει την όπισθεν. Η αλλαγή κατεύθυνσης εν κινήσει μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο κιβώτιο.
Στα χειροκίνητα αυτοκίνητα τα πράγματα είναι διαφορετικά
Αν οδηγείτε αυτοκίνητο με χειροκίνητο κιβώτιο, η επιλογή της όπισθεν γίνεται μέσω μηχανικού μηχανισμού. Πολλά κιβώτια διαθέτουν ειδικό σύστημα που περιορίζει την πιθανότητα να επιλέξετε κατά λάθος την όπισθεν, όπως ένα δαχτυλίδι ασφαλείας στον λεβιέ ή μια διαφορετική διαδρομή επιλογής.
Ωστόσο, αυτά τα συστήματα δεν σημαίνουν ότι είναι αδύνατο να γίνει κάποιο λάθος ή να προκληθεί ζημιά. Αν προσπαθήσετε να επιλέξετε την όπισθεν ενώ οι τροχοί εξακολουθούν να κινούν το αυτοκίνητο μπροστά, τα εξαρτήματα του κιβωτίου μπορεί να μην μπορούν να εμπλακούν σωστά.
Γιατί ακούγεται έντονο τρίξιμο όταν προσπαθείτε να βάλετε όπισθεν;
Σε πολλά χειροκίνητα κιβώτια, η όπισθεν δεν διαθέτει συγχρονιστή όπως οι περισσότερες σχέσεις εμπροσθοπορείας. Οι συγχρονιστές βοηθούν να εξισωθούν οι ταχύτητες περιστροφής των εξαρτημάτων πριν εμπλακεί μια σχέση. Στην περίπτωση της όπισθεν, οι κατασκευαστές συχνά βασίζονται στην πλήρη ακινητοποίηση του οχήματος και στη σωστή χρήση του συμπλέκτη.
Όταν τα γρανάζια ή άλλα εξαρτήματα περιστρέφονται με ακατάλληλη ταχύτητα, μπορεί να ακουστεί ένας χαρακτηριστικός μεταλλικός θόρυβος. Αυτό συμβαίνει επειδή τα μέρη δεν μπορούν να συνεργαστούν ομαλά κατά την εμπλοκή. Η άσκηση δύναμης στον λεβιέ μπορεί να προκαλέσει φθορά ή ζημιά σε εξαρτήματα του κιβωτίου.
Η Volkswagen έχει εξηγήσει σε σχετική τεχνική οδηγία ότι το τρίξιμο κατά την επιλογή όπισθεν σε ορισμένα χειροκίνητα κιβώτια μπορεί να οφείλεται στην περιστροφή του άξονα εισόδου. Η σωστή διαδικασία περιλαμβάνει πλήρη ακινητοποίηση του αυτοκινήτου και αναμονή σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή πριν από την επιλογή της σχέσης.
Δείτε πώς γίνεται σωστά η επιλογή της όπισθεν
Η όπισθεν είναι μια σχέση που χρησιμοποιείται για ελιγμούς και κίνηση προς τα πίσω, όχι για επιβράδυνση όταν το αυτοκίνητο κινείται μπροστά. Η σωστή διαδικασία ξεκινά με την πλήρη ακινητοποίηση του οχήματος. Στη συνέχεια, ο οδηγός επιλέγει τη σχέση σύμφωνα με τον τύπο του κιβωτίου και τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Στο παρακάτω βίντεο παρουσιάζονται συμβουλές οδήγησης σχετικά με την όπισθεν και τη σωστή χρήση της.
Τι γίνεται σε ένα παλαιότερο αυτοκίνητο;
Σε παλαιότερα αυτοκίνητα, οι δυνατότητες ηλεκτρονικής προστασίας μπορεί να είναι πιο περιορισμένες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε παλιό όχημα θα παρουσιάσει την ίδια αντίδραση αν ο οδηγός προσπαθήσει να επιλέξει όπισθεν ενώ κινείται. Η συμπεριφορά εξαρτάται από τη σχεδίαση του κιβωτίου, την ταχύτητα και τις συνθήκες.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η σχέση μπορεί απλώς να μην εμπλακεί. Σε άλλες, η λανθασμένη επιλογή μπορεί να προκαλέσει έντονες μηχανικές καταπονήσεις, φθορά ή απότομη μεταβολή στη συμπεριφορά του οχήματος. Δεν είναι επιστημονικά σωστό να υποστηρίζουμε ότι ο κινητήρας θα σβήσει ή ότι οι τροχοί θα μπλοκάρουν υποχρεωτικά.
Τι να κάνετε αν βάλετε κατά λάθος όπισθεν ενώ οδηγείτε;
Αν επιλέξετε κατά λάθος την όπισθεν και το αυτοκίνητο συνεχίζει να κινείται, το σημαντικότερο είναι να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας. Μην τραβήξετε βίαια τον λεβιέ και μην επιχειρήσετε να δοκιμάσετε τι θα συμβεί πατώντας το γκάζι. Κρατήστε την προσοχή σας στον δρόμο και αποφύγετε τις απότομες κινήσεις.
Αν το όχημα εξακολουθεί να ανταποκρίνεται φυσιολογικά, επιβραδύνετε ομαλά με τα φρένα και ακινητοποιηθείτε σε ασφαλές σημείο. Ακολουθήστε τις οδηγίες του εγχειριδίου για τη σωστή επιλογή σχέσης. Αν υπάρχει έντονος θόρυβος, προειδοποίηση στο ταμπλό ή μη φυσιολογική λειτουργία της μετάδοσης, ζητήστε τεχνικό έλεγχο πριν συνεχίσετε την οδήγηση.
Γιατί δεν πρέπει να δοκιμάσετε ποτέ κάτι τέτοιο;
Η περιέργεια για το πώς λειτουργεί ένα αυτοκίνητο είναι απολύτως φυσιολογική. Ωστόσο, η προσπάθεια επιλογής όπισθεν εν κινήσει μπορεί να δημιουργήσει κινδύνους που δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν με ακρίβεια. Η πιθανότητα μηχανικής βλάβης είναι μόνο ένα μέρος του προβλήματος.
Μια απρόσμενη αντίδραση του συστήματος μετάδοσης μπορεί να αποσπάσει την προσοχή του οδηγού ή να επηρεάσει τον έλεγχο του αυτοκινήτου. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνο όταν υπάρχουν άλλα οχήματα, πεζοί ή επιβάτες. Ακόμη και αν ένα μοντέλο διαθέτει συστήματα προστασίας, δεν υπάρχει λόγος να τα δοκιμάζουμε με τέτοιους χειρισμούς.
Οι σωστές συνήθειες προστατεύουν το κιβώτιο ταχυτήτων
Το κιβώτιο ταχυτήτων είναι ένα από τα σημαντικότερα και πιο σύνθετα μηχανικά συστήματα του αυτοκινήτου. Για να λειτουργεί σωστά, χρειάζεται κατάλληλη χρήση και συντήρηση σύμφωνα με τις προδιαγραφές του κατασκευαστή. Οι σωστές συνήθειες στην οδήγηση μπορούν να περιορίσουν την περιττή καταπόνησή του.
- Ακινητοποιήστε πλήρως το όχημα: Πριν επιλέξετε όπισθεν ή αλλάξετε κατεύθυνση από όπισθεν σε εμπροσθοπορεία, ακολουθήστε τη διαδικασία που προβλέπει το εγχειρίδιο.
- Μην πιέζετε τον λεβιέ: Αν μια σχέση δεν εμπλέκεται ομαλά, μην προσπαθείτε να την επιλέξετε με υπερβολική δύναμη.
- Χρησιμοποιείτε σωστά τον συμπλέκτη: Στα χειροκίνητα αυτοκίνητα, η πλήρης αποσύμπλεξη είναι σημαντική για την ομαλή αλλαγή σχέσεων.
- Ακολουθείτε το πρόγραμμα συντήρησης: Χρησιμοποιείτε τα κατάλληλα λιπαντικά και πραγματοποιείτε τους προβλεπόμενους ελέγχους.
- Μην αγνοείτε ασυνήθιστους θορύβους: Αν το κιβώτιο τρίζει συχνά ή δυσκολεύεται να αλλάξει σχέσεις, χρειάζεται διάγνωση.
Δείτε πώς γίνεται σωστά η όπισθεν στην οδήγηση
Η επιλογή της όπισθεν είναι μια απλή διαδικασία όταν ακολουθούμε τις σωστές κινήσεις. Οι οδηγοί πρέπει πρώτα να βεβαιώνονται ότι το αυτοκίνητο έχει σταματήσει εντελώς και ότι ο χώρος πίσω από το όχημα είναι ελεύθερος. Οι καθρέφτες και η κάμερα οπισθοπορείας μπορούν να βοηθήσουν, αλλά δεν αντικαθιστούν τον άμεσο έλεγχο του περιβάλλοντος.
Στο επόμενο βίντεο παρουσιάζονται χρήσιμες οδηγίες για την εκτέλεση της όπισθεν, μια διαδικασία που χρειάζεται προσοχή ακόμη και σε καθημερινές συνθήκες.
Συχνές ερωτήσεις για την όπισθεν εν κινήσει
Θα σταματήσει απότομα το αυτοκίνητο αν βάλω όπισθεν;
Όχι απαραίτητα. Σε πολλά σύγχρονα αυτόματα αυτοκίνητα υπάρχουν συστήματα που μπορούν να αποτρέψουν την εμπλοκή της όπισθεν σε ακατάλληλη ταχύτητα. Σε άλλα οχήματα η αντίδραση μπορεί να διαφέρει, γι’ αυτό δεν πρέπει να επιχειρείται μια τέτοια αλλαγή εν κινήσει.
Μπορεί να καταστραφεί το κιβώτιο από μία λανθασμένη αλλαγή;
Είναι πιθανό, αλλά δεν συμβαίνει σε κάθε περίπτωση. Η ζημιά εξαρτάται από τον τύπο του κιβωτίου, την ταχύτητα και το αν η σχέση επιχειρήθηκε απλώς να επιλεγεί ή εμπλέχθηκε πραγματικά. Αν ακούστηκε δυνατός θόρυβος ή η μετάδοση δεν λειτουργεί φυσιολογικά, χρειάζεται τεχνικός έλεγχος.
Γιατί η όπισθεν δυσκολεύεται να μπει ακόμη και όταν το αυτοκίνητο είναι σταματημένο;
Σε αρκετά χειροκίνητα κιβώτια, η όπισθεν δεν διαθέτει συγχρονιστή και ο άξονας εισόδου μπορεί να εξακολουθεί να περιστρέφεται για λίγο. Η πλήρης ακινητοποίηση και η σωστή χρήση του συμπλέκτη βοηθούν στην ομαλή επιλογή. Αν η δυσκολία επιμένει, μπορεί να υπάρχει πρόβλημα στον συμπλέκτη ή στον μηχανισμό επιλογής σχέσεων.
Η απάντηση στο ερώτημα «τι θα συμβεί αν βάλετε όπισθεν ενώ οδηγείτε» εξαρτάται από το αυτοκίνητο. Ορισμένα μοντέλα μπορούν να αποτρέψουν την επικίνδυνη εντολή, ενώ σε άλλα η λανθασμένη επιλογή μπορεί να προκαλέσει μηχανική ζημιά ή απρόβλεπτη αντίδραση. Το μόνο βέβαιο είναι ότι δεν αξίζει να το δοκιμάσετε. Η σωστή επιλογή είναι πάντα να σταματάτε πλήρως πριν αλλάξετε την κατεύθυνση κίνησης.
Πηγή τεχνικών οδηγιών: Hyundai – Automatic Transmission Operation και Volkswagen – Technical Tip για την επιλογή όπισθεν σε χειροκίνητα κιβώτια.
