Γεμίσαμε ανθρώπους που λένε ό,τι τους κατέβει στο κεφάλι και μετά περηφανεύονται ότι είναι ειλικρινείς. Αν σε πληγώσουν, θα σου πουν πως δεν φταίνε εκείνοι, αλλά εσύ που δεν αντέχεις την αλήθεια. Κι αν τους ζητήσεις να μιλήσουν λίγο πιο όμορφα, θα σου απαντήσουν ότι δεν πρόκειται να αλλάξουν τον χαρακτήρα τους για κανέναν.
Μόνο που υπάρχει μια τεράστια διαφορά ανάμεσα στο να είσαι ειλικρινής και στο να είσαι αγενής. Η ειλικρίνεια δεν σου δίνει το δικαίωμα να πληγώνεις όποιον βρίσκεται απέναντί σου. Και το να λες την αλήθεια δεν σημαίνει ότι πρέπει να ξεχνάς τον σεβασμό.
Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει τη γνωστή φράση «Εγώ είμαι άνθρωπος που τα λέει έξω από τα δόντια»; Συνήθως ακολουθεί μια κουβέντα που κανείς δεν ζήτησε, ένα προσβλητικό σχόλιο ή μια παρατήρηση που θα μπορούσε να είχε ειπωθεί με εντελώς διαφορετικό τρόπο.
Και όταν ο άλλος στενοχωρηθεί, έρχεται η εύκολη δικαιολογία: «Εγώ απλώς λέω την αλήθεια». Λες και αυτές οι πέντε λέξεις είναι αρκετές για να σβήσουν την αγένεια που προηγήθηκε.
Δεν είναι κακό να είσαι ευθύς. Δεν είναι κακό να διαφωνείς, να εκφράζεις την άποψή σου ή να λες σε κάποιον κάτι που ίσως δεν θέλει να ακούσει. Υπάρχουν στιγμές που η αλήθεια είναι δύσκολη και πρέπει να ειπωθεί, ακόμη κι αν προκαλέσει στενοχώρια.
Αλλά έχει σημασία ο τρόπος. Άλλο να πεις σε έναν άνθρωπο ότι διαφωνείς με μια επιλογή του και άλλο να τον μειώσεις για αυτήν. Άλλο να επισημάνεις ένα λάθος και άλλο να κάνεις τον άλλον να νιώθει ανίκανος, μόνο και μόνο για να δείξεις ότι εσύ ξέρεις καλύτερα.
Κάποιοι άνθρωποι έχουν μάθει να χρησιμοποιούν την ειλικρίνεια σαν δικαιολογία για κάθε σκληρή κουβέντα τους. Θεωρούν την ευγένεια υποκρισία και τον σεβασμό αδυναμία. Πιστεύουν ότι όποιος μιλάει χωρίς να σκέφτεται τις συνέπειες είναι αυθεντικός, ενώ όποιος προσέχει τα λόγια του προσποιείται.
Κι όμως, πολλές φορές χρειάζεται περισσότερη δύναμη για να συγκρατήσεις μια άσχημη κουβέντα παρά για να την ξεστομίσεις. Χρειάζεται ωριμότητα για να καταλάβεις ότι δεν είναι απαραίτητο να εκφράσεις κάθε σκέψη σου, ειδικά όταν δεν προσφέρει τίποτα χρήσιμο στον άνθρωπο που έχεις απέναντί σου.
Πόσες σχέσεις έχουν πληγωθεί από λόγια που ειπώθηκαν πάνω στον θυμό; Πόσες φιλίες έχουν χαλάσει επειδή κάποιος θεώρησε ότι μπορούσε να σχολιάζει τα πάντα χωρίς κανένα όριο; Και πόσες φορές έχουμε μείνει σιωπηλοί, όχι επειδή δεν είχαμε τι να απαντήσουμε, αλλά επειδή δεν θέλαμε να γίνουμε το ίδιο σκληροί;
Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε με όλους. Ούτε να χαμογελάμε όταν κάτι μας ενοχλεί. Μπορούμε όμως να υπερασπιζόμαστε τη γνώμη μας χωρίς να ταπεινώνουμε τους άλλους και να βάζουμε όρια χωρίς να προσβάλλουμε.
Υπάρχει κάτι που συχνά ξεχνάμε: το ότι μια σκέψη είναι δική μας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι και η απόλυτη αλήθεια. Μπορεί να είναι η προσωπική μας άποψη, μια λανθασμένη εκτίμηση ή κάτι που βλέπουμε μόνο από τη δική μας πλευρά.
Πριν λοιπόν πούμε σε κάποιον «Εγώ θα σου πω την αλήθεια, είτε σου αρέσει είτε όχι», ίσως αξίζει να αναρωτηθούμε αν γνωρίζουμε πραγματικά όσα χρειάζεται να γνωρίζουμε. Αν αυτό που ετοιμαζόμαστε να πούμε θα τον βοηθήσει ή αν απλώς θέλουμε να βγάλουμε από μέσα μας όσα σκεφτόμαστε.
Η ειλικρίνεια δεν απαιτεί να είμαστε αρεστοί σε όλους. Απαιτεί όμως να αναλαμβάνουμε την ευθύνη για τον τρόπο που μιλάμε. Γιατί το «έτσι είμαι εγώ» δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη δικαιολογία για συμπεριφορές που πληγώνουν τους ανθρώπους γύρω μας.
Και φυσικά, όλοι κάποια στιγμή έχουμε πει κάτι άσχημο. Όλοι έχουμε μιλήσει απότομα, έχουμε χάσει την υπομονή μας ή έχουμε μετανιώσει για μια κουβέντα. Η διαφορά βρίσκεται στο αν μπορούμε να το αναγνωρίσουμε, να ζητήσουμε συγγνώμη και να προσπαθήσουμε να μην το επαναλάβουμε.
Δεν χρειάζεται να λέμε μόνο όσα θέλουν να ακούσουν οι άλλοι. Χρειάζεται όμως να θυμόμαστε ότι απέναντί μας βρίσκεται ένας άνθρωπος με συναισθήματα, δυσκολίες και μια ιστορία που μπορεί να μη γνωρίζουμε.
Γιατί τελικά, το να λες την αλήθεια είναι σημαντικό. Το να ξέρεις όμως πώς να την πεις, χωρίς να χάνεις την ανθρωπιά σου, είναι εξίσου σημαντικό.
Και αν κάτι αξίζει να θυμόμαστε, είναι αυτό: η αγένεια δεν γίνεται ειλικρίνεια μόνο και μόνο επειδή της δώσαμε αυτό το όνομα.
