Θεωρείται μία από τις σημαντικότερες μορφές της γερμανικής και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας. Ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε γεννήθηκε το 1749 στη Φρανκφούρτη και υπήρξε ποιητής, μυθιστοριογράφος, δραματουργός, στοχαστής και φυσιοδίφης.
Το 1765 άρχισε να σπουδάζει νομικά στη Λειψία, ακολουθώντας σε μεγάλο βαθμό την επιθυμία του πατέρα του. Η υγεία του επιδεινώθηκε και το 1768 επέστρεψε στη Φρανκφούρτη. Αργότερα συνέχισε τις σπουδές του στο Στρασβούργο, όπου ολοκλήρωσε τη νομική του εκπαίδευση.
Η λογοτεχνία, ωστόσο, ήταν ήδη κεντρικό κομμάτι της ζωής του. Το 1774, με την έκδοση του μυθιστορήματος Τα πάθη του νεαρού Βέρθερου, ο νεαρός τότε Γκαίτε απέκτησε μεγάλη φήμη και πέρα από τα γερμανόφωνα εδάφη.
Η μεγάλη επίδραση του «Βέρθερου»
Το βιβλίο προκάλεσε τεράστια εντύπωση στην Ευρώπη και συνδέθηκε με αναφορές για περιστατικά μίμησης της αυτοκτονίας του ήρωα. Από αυτή την ιστορία προέκυψε αργότερα και ο όρος «Werther effect», που χρησιμοποιείται για την πιθανή μίμηση αυτοκτονικής συμπεριφοράς μετά από έντονη προβολή της.
Η συχνά επαναλαμβανόμενη ιστορία ότι το μυθιστόρημα προκάλεσε ολόκληρη «επιδημία αυτοκτονιών», όμως, δεν θεωρείται ιστορικά αποδεδειγμένη. Υπάρχουν καταγεγραμμένα περιστατικά και αναφορές της εποχής, αλλά όχι αρκετά στοιχεία για να υπολογιστεί το πραγματικό μέγεθος του φαινομένου.
Το έργο μιας ολόκληρης ζωής: ο «Φάουστ»
Το έργο που ταυτίστηκε περισσότερο με το όνομα του Γκαίτε είναι ο Φάουστ. Δεν γράφτηκε σε μια συγκεκριμένη περίοδο, αλλά απασχόλησε τον δημιουργό του για σχεδόν έξι δεκαετίες.
Οι πρώτες μορφές του έργου ανάγονται περίπου στο 1772. Το πρώτο μέρος εκδόθηκε το 1808, ενώ ο Γκαίτε ολοκλήρωσε το δεύτερο μέρος το 1831, λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του το 1832.
Ο Φάουστ έγινε ένα από τα σημαντικότερα έργα της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας και επηρέασε το θέατρο, τη μουσική, την όπερα, τη ζωγραφική και άλλες μορφές τέχνης.
10 αποφθέγματα του Βόλφγκανγκ Γκαίτε
Πολλά αποφθέγματα κυκλοφορούν σήμερα στο διαδίκτυο με το όνομα του Γκαίτε, χωρίς να προέρχονται πραγματικά από εκείνον. Τα παρακάτω μπορούν να συνδεθούν με γνωστά έργα ή καταγεγραμμένα κείμενά του. Η ελληνική διατύπωση αποτελεί απόδοση του πρωτότυπου.
- «Δεν αρκεί να γνωρίζουμε· πρέπει και να εφαρμόζουμε. Δεν αρκεί να θέλουμε· πρέπει και να πράττουμε».
- «Το ταλέντο διαμορφώνεται στην ησυχία, ο χαρακτήρας μέσα στο ρεύμα της ζωής».
- «Κανείς δεν είναι περισσότερο σκλάβος από εκείνον που πιστεύει ότι είναι ελεύθερος, χωρίς να είναι».
- «Η αγάπη δεν κυριαρχεί· καλλιεργεί. Και αυτό είναι περισσότερο».
- «Το να εκφράσεις μια γνώμη είναι σαν να μετακινείς ένα πιόνι στο σκάκι: μπορεί να χαθεί, αλλά μπορεί να αποτελέσει την αρχή ενός παιχνιδιού που θα κερδηθεί».
- «Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να γνωρίσει τον εαυτό του; Ποτέ μόνο με τη σκέψη, αλλά μέσα από την πράξη».
- «Είναι πολύ ευκολότερο να αναγνωρίσουμε το λάθος παρά να ανακαλύψουμε την αλήθεια».
- «Οι σκέψεις επιστρέφουν, οι πεποιθήσεις παραμένουν, τα γεγονότα περνούν και δεν επιστρέφουν».
- «Από όλους τους λαούς, οι Έλληνες ονειρεύτηκαν καλύτερα το όνειρο της ζωής».
- «Δεν υπάρχει πατριωτική τέχνη ούτε πατριωτική επιστήμη. Η τέχνη και η επιστήμη ανήκουν, όπως όλα τα μεγάλα και καλά πράγματα, σε ολόκληρο τον κόσμο».
Πίσω από αυτές τις φράσεις βρίσκεται ένας δημιουργός που δεν περιορίστηκε μόνο στην ποίηση και στο θέατρο. Ο Γκαίτε ασχολήθηκε με τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφική σκέψη και τις φυσικές επιστήμες, αφήνοντας ένα έργο που συνέχισε να επηρεάζει την ευρωπαϊκή πνευματική ζωή πολύ μετά τον θάνατό του.
