Πώς ζούσαμε τότε;
Χωρίς smartphones, χωρίς tablets, χωρίς social media και, για τις παλαιότερες γενιές, χωρίς κονσόλες παιχνιδιών σε κάθε σπίτι.
Δεν σημαίνει ότι η ζωή ήταν καλύτερη.
Ήταν όμως διαφορετική.
Για πολλά παιδιά, η γειτονιά ήταν το μέρος όπου περνούσαν το μεγαλύτερο μέρος του ελεύθερου χρόνου τους. Οι δρόμοι, οι αυλές, τα πεζοδρόμια και οι αλάνες μετατρέπονταν σε αυτοσχέδιες παιδικές χαρές.
Και αρκετές φορές το παιχνίδι συνεχιζόταν μέχρι να αρχίσει να σκοτεινιάζει και να ακουστεί από κάποιο μπαλκόνι το γνώριμο:
«Ώρα να μπεις μέσα!»
Όταν τα καλύτερα παιχνίδια τα φτιάχναμε μόνοι μας
Ένα από τα χαρακτηριστικά εκείνων των χρόνων ήταν ότι πολλά παιχνίδια δεν αγοράζονταν έτοιμα.
Τα παιδιά τα κατασκεύαζαν.
Ένα κομμάτι ξύλο, ένα παλιό ρουλεμάν, ένα σκοινί ή ένας μεταλλικός κύκλος μπορούσαν να μετατραπούν σε παιχνίδι.
Και πολλές φορές η κατασκευή, η επισκευή και η συνεχής βελτίωσή του ήταν εξίσου διασκεδαστικές με το ίδιο το παιχνίδι.
Το τσέρκι
Το τσέρκι ήταν ένα από τα κλασικά παιχνίδια της γειτονιάς.
Ένας ξύλινος ή μεταλλικός κύκλος κυλούσε στον δρόμο, ενώ το παιδί προσπαθούσε να τον κρατήσει όρθιο και να τον κατευθύνει.
Μπορούσαν να γίνουν και μικροί αγώνες.
Κέρδιζε εκείνος που κατάφερνε να φτάσει πρώτος στο συμφωνημένο σημείο χωρίς να του πέσει το τσέρκι.
Το πατίνι πριν γίνει ηλεκτρικό
Το πατίνι φυσικά δεν γεννήθηκε με μπαταρία και εφαρμογή στο κινητό.
Τα απλά πατίνια κινούνταν με τη δύναμη του ποδιού, ενώ σε αρκετές γειτονιές τα παιδιά κατασκεύαζαν αυτοσχέδιες εκδοχές με ξύλα και τροχούς.
Η ισορροπία, η ταχύτητα και το ποιος θα φτάσει πιο μακριά ήταν ολόκληρη η διασκέδαση.
«Περνά, περνά η μέλισσα»
Δύο παιδιά σχημάτιζαν μια καμάρα με τα χέρια τους.
Τα υπόλοιπα περνούσαν από κάτω το ένα πίσω από το άλλο τραγουδώντας:
«Περνά, περνά η μέλισσα…»
Κάποια στιγμή η καμάρα έκλεινε και ένα παιδί «παγιδευόταν».
Οι κανόνες μπορούσαν να διαφέρουν λίγο από γειτονιά σε γειτονιά, όπως συνέβαινε με πολλά παραδοσιακά παιχνίδια.
«Δεν περνάς κυρά Μαρία»
Τα παιδιά σχημάτιζαν κύκλο κρατώντας το ένα το άλλο από τα χέρια.
Στη μέση στεκόταν η «κυρά Μαρία» και το παιχνίδι εξελισσόταν με τραγούδι και κίνηση.
Ήταν από εκείνα τα παιχνίδια που κανείς δεν μάθαινε διαβάζοντας οδηγίες.
Τα μάθαιναν τα μικρότερα παιδιά από τα μεγαλύτερα.
Κρυφτό
Ένας παίκτης «τα φυλούσε».
Μετρούσε με κλειστά μάτια, ενώ οι υπόλοιποι έτρεχαν να βρουν κρυψώνα.
Πίσω από έναν τοίχο, ένα δέντρο, μια αυλόπορτα ή ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο μπορούσε να βρίσκεται η τέλεια κρυψώνα.
Το μόνο που χρειαζόταν ήταν μια παρέα.
Τυφλόμυγα
Ένα παιδί είχε δεμένα τα μάτια με ένα μαντήλι.
Οι υπόλοιποι κινούνταν γύρω του και προσπαθούσαν να μην πιαστούν.
Αν η «τυφλόμυγα» έπιανε κάποιο παιδί, έπρεπε να προσπαθήσει να καταλάβει ποιο ήταν.
Αν το αναγνώριζε, οι ρόλοι άλλαζαν.
Το «Μπιζζζ»
Σε ένα ακόμη παιχνίδι της παρέας, ένα παιδί έκλεινε τα μάτια του και άφηνε την παλάμη του ανοιχτή.
Κάποιος από τους υπόλοιπους το χτυπούσε ελαφρά στο χέρι και απομακρυνόταν.
Στη συνέχεια όλοι προσπαθούσαν να το μπερδέψουν φωνάζοντας:
«Μπιζζζ!»
Το παιδί έπρεπε να μαντέψει ποιος το είχε αγγίξει.
Οι βόλοι
Για πολλές γενιές οι γυάλινοι βόλοι ήταν ολόκληρος θησαυρός.
Τα παιδιά τους συγκέντρωναν, τους αντάλλασσαν και τους κέρδιζαν μέσα από διαφορετικά παιχνίδια ακρίβειας.
Σε μια συνηθισμένη εκδοχή, τοποθετούσαν μερικούς βόλους σε σειρά και από συγκεκριμένη απόσταση προσπαθούσαν να τους πετύχουν με τον δικό τους.
Όποιον πετύχαιναν, τον κέρδιζαν.
Οι σφεντόνες ήταν επίσης μέρος της εποχής
Στις παλιότερες γειτονιές πολλά παιδιά κατασκεύαζαν ξύλινες σφεντόνες.
Χρησιμοποιούνταν για σημάδι, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και για το κυνήγι πουλιών.
Αυτό αποτελεί μέρος των αναμνήσεων εκείνης της εποχής, χωρίς να σημαίνει ότι είναι μια πρακτική που πρέπει να αναπαράγεται σήμερα.
Η προστασία των ζώων και της άγριας ζωής αντιμετωπίζεται πλέον πολύ διαφορετικά.
Δεν ήταν όμως όλα ειδυλλιακά
Η νοσταλγία μπορεί εύκολα να μας κάνει να θυμόμαστε μόνο τα όμορφα.
Οι προηγούμενες δεκαετίες είχαν και δυσκολίες.
Δεν είχαν όλες οι οικογένειες τις ίδιες δυνατότητες.
Δεν ήταν όλοι οι δρόμοι ασφαλείς.
Και τα παιδιά δεν είχαν πάντα την ελευθερία ή την ανεμελιά που σήμερα αποδίδουμε συνολικά σε εκείνη την εποχή.
Γι’ αυτό το «τότε» δεν χρειάζεται να παρουσιάζεται ως καλύτερο.
Αρκεί να το θυμόμαστε ως διαφορετικό.
Πριν από το PlayStation και το iPhone
Το πρώτο PlayStation κυκλοφόρησε στην Ευρώπη το 1995.
Το πρώτο iPhone παρουσιάστηκε το 2007.
Ανάμεσα σε αυτές τις δύο ημερομηνίες άλλαξε εντυπωσιακά ο τρόπος με τον οποίο παίζουμε, επικοινωνούμε και περνάμε τον ελεύθερο χρόνο μας.
Οι οθόνες έγιναν πολύ πιο προσωπικές και πολύ πιο παρούσες στην καθημερινότητα.
Το παιχνίδι όμως δεν εξαφανίστηκε.
Απλώς άλλαξε μορφή.
Τι αξίζει να θυμόμαστε από εκείνη την εποχή
Δεν χρειάζεται να γυρίσουμε πίσω τον χρόνο ούτε να παρουσιάζουμε την τεχνολογία ως κάτι κακό.
Τα smartphones, τα videogames και το διαδίκτυο έφεραν δυνατότητες που προηγούμενες γενιές δεν μπορούσαν καν να φανταστούν.
Αλλά ίσως αξίζει να κρατήσουμε κάτι από εκείνη την παλιότερη παιδική καθημερινότητα:
τη χαρά του παιχνιδιού χωρίς πρόγραμμα,
την παρέα χωρίς οθόνη,
την εφευρετικότητα,
την κίνηση,
και την ικανότητα να μετατρέπεις σχεδόν οτιδήποτε σε παιχνίδι.
Γιατί τελικά οι αναμνήσεις εκείνων των χρόνων δεν δημιουργήθηκαν επειδή δεν υπήρχε PlayStation ή iPhone.
Δημιουργήθηκαν επειδή υπήρχαν άνθρωποι, παρέες και ολόκληρα απογεύματα διαθέσιμα για παιχνίδι.
