Φανταστείτε έναν άνθρωπο να μπαίνει σε μια πισίνα και δίπλα του να κολυμπά μια τεράστια πολική αρκούδα. Όχι πίσω από κάποιο προστατευτικό τζάμι, αλλά τόσο κοντά του ώστε να μπορεί να την αγκαλιάσει και να παίξει μαζί της. Αυτές οι εντυπωσιακές εικόνες έκαναν γνωστό τον Καναδό εκπαιδευτή ζώων Mark Dumas και τη θηλυκή πολική αρκούδα Agee.
Η ιστορία τους ξεκίνησε όταν η Agee ήταν ακόμη μωρό και εξελίχθηκε σε μια ασυνήθιστη σχέση που κράτησε πολλά χρόνια. Ο Mark μπορούσε να κολυμπά, να παίζει και να έρχεται σε στενή επαφή με ένα από τα ισχυρότερα αρπακτικά του πλανήτη, γνωρίζοντας όμως ότι ακόμη και ένα εκπαιδευμένο άγριο ζώο δεν παύει να είναι επικίνδυνο.
Πώς ξεκίνησε η ασυνήθιστη σχέση τους
Ο Mark Dumas εργαζόταν για πολλά χρόνια ως εκπαιδευτής ζώων που συμμετείχαν σε κινηματογραφικές παραγωγές και διαφημίσεις. Η επαγγελματική του εμπειρία περιλάμβανε την εκπαίδευση μεγάλων άγριων ζώων, ανάμεσά τους και αρκούδες.
Το 1995 χρειάστηκε να βρει μια νεαρή πολική αρκούδα για τις ανάγκες της κινηματογραφικής ταινίας «Alaska». Έτσι ήρθε σε επαφή με την Agee, ένα μικρό αρκουδάκι που βρισκόταν στο ζωολογικό πάρκο Kolmården της Σουηδίας.
Η μητέρα της Agee δεν μπορούσε να τη φροντίσει επαρκώς και οι άνθρωποι του ζωολογικού πάρκου είχαν αναλάβει την ανατροφή της. Όταν ήταν περίπου δύο μηνών, ο Mark ανέλαβε την εκπαίδευσή της για την ταινία.
Η Agee μεταφέρθηκε στον Καναδά και μεγάλωσε υπό τη φροντίδα του Mark και της συζύγου του, Dawn. Όσο ήταν μικρή, έζησε ακόμη και μέσα στο σπίτι τους, όπου είχε επαφή με τους ίδιους και τα οικογενειακά τους σκυλιά.
Αυτή η καθημερινή επαφή από τόσο νεαρή ηλικία έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξοικείωση της αρκούδας με τους ανθρώπους που τη φρόντιζαν.
Μια πολική αρκούδα που έγινε πρωταγωνίστρια
Η Agee δεν ήταν απλώς ένα άγριο ζώο που είχε συνηθίσει την ανθρώπινη παρουσία. Εκπαιδεύτηκε για να ανταποκρίνεται σε συγκεκριμένα σήματα και να συμμετέχει σε γυρίσματα.
Η πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση ήταν στην ταινία «Alaska», που κυκλοφόρησε το 1996. Αργότερα συμμετείχε και σε άλλες παραγωγές, μεταξύ των οποίων η νορβηγική οικογενειακή ταινία «Operation Arctic» του 2014.
Ο Mark και η Dawn χρησιμοποιούσαν μεθόδους εκπαίδευσης που βασίζονταν στη θετική ενίσχυση, επιβραβεύοντας την αρκούδα όταν ανταποκρινόταν στις επιθυμητές συμπεριφορές.
Με τον καιρό, η Agee έφτασε να ζυγίζει εκατοντάδες κιλά. Παρότι είχε μεγαλώσει κοντά στους εκπαιδευτές της, εξακολουθούσε να διαθέτει την τεράστια σωματική δύναμη ενός άγριου αρπακτικού.
Οι εντυπωσιακές βουτιές στην πισίνα
Αυτό που έκανε τον Mark Dumas γνωστό σε εκατομμύρια ανθρώπους ήταν οι εικόνες του να κολυμπά μαζί με την Agee. Σε βίντεο που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο, ο εκπαιδευτής εμφανίζεται να μπαίνει στην πισίνα δίπλα στη μεγαλόσωμη αρκούδα, να την αγκαλιάζει και να παίζει μαζί της μέσα στο νερό.
Η αντίθεση είναι εντυπωσιακή. Ένας άνθρωπος βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από ένα ζώο που, στην άγρια φύση, συγκαταλέγεται στους ισχυρότερους θηρευτές.
Οι πολικές αρκούδες είναι εξαιρετικές κολυμβήτριες. Το σώμα τους είναι προσαρμοσμένο στη ζωή του Αρκτικού Κύκλου και μπορούν να διανύουν μεγάλες αποστάσεις μέσα στο νερό.
Στην περίπτωση της Agee, όμως, οι γνωστές σκηνές δεν γυρίστηκαν σε κάποια παγωμένη θάλασσα της Αρκτικής. Η αρκούδα είχε τη δική της πισίνα στις εγκαταστάσεις του Mark στον Καναδά, όπου πραγματοποιούνταν αυτές οι ασυνήθιστες στιγμές.
Οι εικόνες εντυπωσιάζουν ακόμη περισσότερο όταν η τεράστια αρκούδα σηκώνεται στα πίσω πόδια της ή πλησιάζει τόσο πολύ τον εκπαιδευτή ώστε εκείνος να μπορεί να ακουμπήσει το κεφάλι και το σώμα της.
Πώς μπορούσε να πλησιάζει ένα τόσο επικίνδυνο ζώο;
Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στο ότι ο Mark γνώριζε την Agee από μικρή. Βρίσκεται επίσης στη μακρόχρονη επαγγελματική του εμπειρία με τις αρκούδες και στην ικανότητά του να παρατηρεί τις αντιδράσεις τους.
Ο ίδιος είχε εξηγήσει ότι έπρεπε να αναγνωρίζει προσεκτικά τη γλώσσα του σώματος της Agee και να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του στα όριά της.
Ακόμη και όταν ένα ζώο δείχνει ήρεμο, μπορεί να αντιδράσει απότομα αν φοβηθεί, ενοχληθεί ή βρεθεί σε μια κατάσταση που το πιέζει.
Η στενή σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα στον Mark και την Agee δεν σήμαινε ότι η πολική αρκούδα είχε χάσει τα φυσικά της ένστικτα. Ούτε ότι θα μπορούσε οποιοσδήποτε άλλος άνθρωπος να την πλησιάσει με τον ίδιο τρόπο.
Στην πραγματικότητα, ο Mark είχε τονίσει ότι η συμπεριφορά της Agee απέναντι στον ίδιο και τη σύζυγό του δεν μπορούσε να θεωρηθεί δεδομένη απέναντι σε άλλα πρόσωπα.
Τι αποκάλυψε το ντοκιμαντέρ του BBC
Η σχέση τους παρουσιάστηκε και στη σειρά ντοκιμαντέρ «Animal Odd Couples» του BBC, η οποία εξέταζε ασυνήθιστους δεσμούς ανάμεσα σε ζώα και ανθρώπους.
Στο επεισόδιο που ήταν αφιερωμένο στον Mark και την Agee, παρουσιάστηκαν στιγμές από την καθημερινότητά τους και η στενή εξοικείωση που είχε αναπτυχθεί ανάμεσά τους.
Η ιστορία έδειξε ότι η μακρόχρονη φροντίδα και η εκπαίδευση μπορούν να διαμορφώσουν τη συμπεριφορά ενός ζώου απέναντι σε συγκεκριμένους ανθρώπους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να γνωρίζουμε ακριβώς τι αισθανόταν η Agee. Η συμπεριφορά της υποδήλωνε μεγάλη εξοικείωση και ανοχή στη στενή επαφή, αλλά δεν μπορεί να ερμηνευτεί με βεβαιότητα με ανθρώπινους όρους.
Γιατί μια πολική αρκούδα δεν μπορεί να θεωρηθεί κατοικίδιο
Παρότι οι εικόνες του Mark με την Agee θυμίζουν σε ορισμένες στιγμές το παιχνίδι ενός ανθρώπου με τον σκύλο του, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική.
Οι πολικές αρκούδες είναι άγρια ζώα με ιδιαίτερα μεγάλες ανάγκες σε χώρο, διατροφή και εξειδικευμένη φροντίδα. Διαθέτουν τεράστια δύναμη και η συμπεριφορά τους δεν είναι πάντα προβλέψιμη.
Η εξοικείωση ενός ζώου με έναν άνθρωπο δεν ισοδυναμεί με εξημέρωση ολόκληρου του είδους. Ένα ζώο μπορεί να έχει συνηθίσει συγκεκριμένους φροντιστές, αλλά αυτό δεν το μετατρέπει σε ασφαλές κατοικίδιο.
Η περίπτωση της Agee ήταν ασυνήθιστη και συνδεόταν με την επαγγελματική εκπαίδευση ζώων για κινηματογραφικές παραγωγές. Δεν αποτελεί παράδειγμα που μπορεί να ακολουθήσει κάποιος στην καθημερινή του ζωή.
Μια σχέση που έμεινε γνωστή σε όλο τον κόσμο
Οι εικόνες του Mark Dumas να αγκαλιάζει και να κολυμπά με την Agee έγιναν γνωστές πολύ πέρα από τον Καναδά. Η ιστορία τους παρουσιάστηκε σε τηλεοπτικά προγράμματα, ειδησεογραφικά δημοσιεύματα και βίντεο που διαδόθηκαν στο διαδίκτυο.
Εκείνο που την έκανε να ξεχωρίσει δεν ήταν μόνο το μέγεθος της αρκούδας. Ήταν η ασυνήθιστη οικειότητα ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και ένα ζώο που οι περισσότεροι γνωρίζουμε μόνο από ντοκιμαντέρ άγριας φύσης.
Πίσω όμως από τις εντυπωσιακές αγκαλιές και τις βουτιές υπήρχαν πολλά χρόνια καθημερινής φροντίδας, εκπαίδευσης και προσεκτικής παρατήρησης.
Η ιστορία του Mark και της Agee παραμένει ένα αξιοσημείωτο παράδειγμα της σχέσης που μπορεί να αναπτυχθεί ανάμεσα σε έναν επαγγελματία εκπαιδευτή και ένα άγριο ζώο. Μας θυμίζει ταυτόχρονα κάτι σημαντικό: όσο μεγάλη κι αν είναι η εξοικείωση με ένα άγριο ζώο, ο σεβασμός στη φύση και στη δύναμή του πρέπει πάντα να προηγείται.
Πηγές:
