Η βιταμίνη C είναι ένα από τα πιο γνωστά αντιοξειδωτικά συστατικά στην περιποίηση της επιδερμίδας. Όταν χρησιμοποιείται σε μια σωστά διαμορφωμένη και σταθερή τοπική φόρμουλα, μπορεί να βοηθήσει στη φωτογήρανση, στις δυσχρωμίες και στην εμφάνιση λεπτών γραμμών.
Δεν είναι όμως όλα τα προϊόντα βιταμίνης C εξίσου αποτελεσματικά. Η μορφή του συστατικού, η συγκέντρωση, το pH, η συσκευασία και η σταθερότητα της φόρμουλας επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό το τελικό αποτέλεσμα.
Τι είναι η βιταμίνη C;
Η βιταμίνη C, ή ασκορβικό οξύ, είναι μια υδατοδιαλυτή βιταμίνη με σημαντικό ρόλο σε πολλές λειτουργίες του ανθρώπινου οργανισμού.
Μεταξύ άλλων:
- λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό,
- συμμετέχει στη σύνθεση κολλαγόνου,
- βοηθά στην απορρόφηση του μη αιμικού σιδήρου,
- συμμετέχει στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ο ανθρώπινος οργανισμός δεν μπορεί να συνθέσει μόνος του βιταμίνη C, επομένως πρέπει να την προσλαμβάνει μέσω της διατροφής.
Ποιες τροφές περιέχουν βιταμίνη C;
Καλές πηγές είναι:
- εσπεριδοειδή,
- πιπεριές,
- ακτινίδια,
- φράουλες,
- μπρόκολο,
- ντομάτες,
- διάφορα άλλα φρούτα και λαχανικά.
Μια ισορροπημένη διατροφή βοηθά στην κάλυψη των συνολικών αναγκών του οργανισμού, αλλά η κατανάλωση βιταμίνης C δεν έχει το ίδιο αποτέλεσμα με την τοπική εφαρμογή ενός σωστά διαμορφωμένου προϊόντος πάνω στο δέρμα.
Τι κάνει η βιταμίνη C όταν εφαρμόζεται στο δέρμα;
Η τοπική βιταμίνη C έχει μελετηθεί κυρίως για τρεις ιδιότητες:
- αντιοξειδωτική δράση,
- υποστήριξη της σύνθεσης κολλαγόνου,
- μείωση ορισμένων μορφών υπερμελάγχρωσης.
Το πόσο καλά θα λειτουργήσει όμως ένα συγκεκριμένο προϊόν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φόρμουλα.
Αντιοξειδωτική δράση
Η UV ακτινοβολία, η ρύπανση και άλλοι περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή αντιδραστικών μορφών οξυγόνου στο δέρμα.
Η βιταμίνη C λειτουργεί ως αντιοξειδωτικό και μπορεί να εξουδετερώνει μέρος αυτών των δραστικών μορίων.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους χρησιμοποιείται σε προϊόντα που στοχεύουν στη φωτογήρανση.
Η βιταμίνη C προστατεύει από τον ήλιο;
Μπορεί να προσφέρει συμπληρωματική αντιοξειδωτική φωτοπροστασία, αλλά δεν λειτουργεί ως αντηλιακό.
Μελέτες δείχνουν ότι τοπικές αντιοξειδωτικές φόρμουλες με βιταμίνη C μπορούν να μειώσουν ορισμένες βιολογικές επιδράσεις της UV ακτινοβολίας.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε serum βιταμίνης C αντί για SPF.
Το πρωί, η σωστή σειρά μπορεί να είναι:
- καθαρισμός,
- βιταμίνη C,
- ενυδατική αν χρειάζεται,
- αντηλιακό ως τελευταίο βήμα της περιποίησης.
Βοηθά στις λεπτές γραμμές;
Η βιταμίνη C συμμετέχει φυσιολογικά στη σύνθεση κολλαγόνου και εργαστηριακά δεδομένα υποστηρίζουν τον ρόλο της σε σχετικά ένζυμα.
Κλινικές μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι ορισμένες τοπικές φόρμουλες μπορούν, μετά από συστηματική χρήση, να βελτιώσουν την εμφάνιση λεπτών γραμμών και τη συνολική υφή της φωτογηρασμένης επιδερμίδας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι «αναστρέφει τη γήρανση» ή ότι εξαφανίζει τις ρυτίδες.
Το αποτέλεσμα είναι συνήθως σταδιακό και εξαρτάται από τη φόρμουλα, τη συνέπεια και τη συνολική ρουτίνα περιποίησης.
Μπορεί να βοηθήσει στις καφέ κηλίδες;
Ναι, υπάρχουν δεδομένα ότι η βιταμίνη C μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες μορφές υπερμελάγχρωσης.
Η δράση της σχετίζεται, μεταξύ άλλων, με την επίδρασή της στην τυροσινάση, ένζυμο που συμμετέχει στην παραγωγή μελανίνης.
Συστηματική ανασκόπηση κλινικών μελετών βρήκε βελτίωση της υπερμελάγχρωσης με τοπική βιταμίνη C.
Ωστόσο, οι καφέ κηλίδες έχουν διαφορετικές αιτίες και μπορεί να χρειάζονται διαφορετική αντιμετώπιση.
Δίνει πραγματικά περισσότερη φωτεινότητα;
Η βελτίωση δυσχρωμιών και ανομοιομορφίας του τόνου μπορεί να κάνει το δέρμα να φαίνεται πιο φωτεινό.
Δεν υπάρχουν όμως ισχυρά στοιχεία ότι η βιταμίνη C «απομακρύνει νεκρά κύτταρα» ή λειτουργεί σαν απολεπιστικό.
Η φωτεινότερη εμφάνιση σχετίζεται περισσότερο με την αντιοξειδωτική και αντιχρωματική δράση της παρά με επιτάχυνση της κυτταρικής ανανέωσης.
Ποια μορφή βιταμίνης C έχει τα περισσότερα δεδομένα;
Η πιο καλά μελετημένη μορφή είναι το L-ascorbic acid ή L-ασκορβικό οξύ.
Έχει όμως ένα σημαντικό μειονέκτημα: είναι σχετικά ασταθές και οξειδώνεται εύκολα όταν εκτίθεται σε αέρα, φως και ακατάλληλες συνθήκες αποθήκευσης.
Για αυτό η αποτελεσματικότητα ενός serum δεν εξαρτάται μόνο από το ποσοστό βιταμίνης C που αναγράφεται στην ετικέτα.
Τι άλλα παράγωγα υπάρχουν;
Στα καλλυντικά χρησιμοποιούνται επίσης παράγωγα όπως:
- magnesium ascorbyl phosphate,
- sodium ascorbyl phosphate,
- ascorbyl glucoside,
- tetrahexyldecyl ascorbate,
- άλλοι σταθεροποιημένοι εστέρες ή παράγωγα.
Ορισμένα μπορεί να είναι πιο σταθερά ή καλύτερα ανεκτά από ευαίσθητες επιδερμίδες.
Ωστόσο, τα παράγωγα δεν έχουν όλα την ίδια ποσότητα και ποιότητα κλινικών δεδομένων με το L-ascorbic acid.
Υπάρχει ιδανική συγκέντρωση;
Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο ποσοστό που να είναι ιδανικό για όλους.
Συχνά χρησιμοποιούνται προϊόντα L-ascorbic acid σε συγκεντρώσεις περίπου 5–20%, αλλά η αποτελεσματικότητα εξαρτάται επίσης από:
- το pH,
- τη σταθερότητα της φόρμουλας,
- το σύστημα μεταφοράς,
- τη συσκευασία,
- τα υπόλοιπα συστατικά.
Μεγαλύτερο ποσοστό δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα.
Αν έχετε ευαίσθητη επιδερμίδα, μια χαμηλότερη συγκέντρωση μπορεί να είναι πιο εύκολο να γίνει ανεκτή.
Γιατί έχει σημασία το pH;
Το καθαρό L-ascorbic acid χρειάζεται σχετικά όξινη φόρμουλα ώστε να μπορεί να διεισδύσει αποτελεσματικά στην κεράτινη στιβάδα.
Αυτός είναι και ένας λόγος που ορισμένα serum μπορεί να προκαλούν τσούξιμο ή ερεθισμό.
Τα παράγωγα της βιταμίνης C μπορούν να χρησιμοποιούνται σε διαφορετικά pH και ενδέχεται να είναι πιο ανεκτά, αλλά η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από το συγκεκριμένο μόριο και τη φόρμουλα.
Serum ή κρέμα;
Δεν υπάρχει λόγος να θεωρούμε ότι ένα serum είναι πάντα ισχυρότερο ή ότι «διεισδύει βαθύτερα» μόνο επειδή ονομάζεται serum.
Η απόδοση εξαρτάται από τη συνολική σύνθεση.
Η βιταμίνη C μπορεί να βρίσκεται σε:
- serums,
- κρέμες,
- λοσιόν,
- άλλα leave-on προϊόντα.
Επιλέξτε τη μορφή που ταιριάζει καλύτερα στον τύπο της επιδερμίδας και στη ρουτίνα σας.
Πώς εφαρμόζεται σωστά;
Μια απλή πρωινή ρουτίνα μπορεί να είναι:
- ήπιος καθαρισμός,
- serum ή κρέμα βιταμίνης C,
- ενυδατική αν χρειάζεται,
- αντηλιακό.
Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιείται μεγάλη ποσότητα. Ακολουθήστε τις οδηγίες του συγκεκριμένου προϊόντος.
Πρωί ή βράδυ;
Η βιταμίνη C μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε το πρωί είτε το βράδυ, ανάλογα με τη φόρμουλα και την ανοχή της επιδερμίδας.
Η πρωινή χρήση είναι δημοφιλής επειδή συνδυάζει την αντιοξειδωτική δράση με την καθημερινή χρήση αντηλιακού.
Δεν υπάρχουν όμως στοιχεία ότι είναι υποχρεωτικά «πιο αποτελεσματική» μόνο επειδή εφαρμόζεται το πρωί.
Βιταμίνη C και βιταμίνη Ε
Η βιταμίνη C και η βιταμίνη Ε μπορούν να λειτουργούν συνεργιστικά ως αντιοξειδωτικά.
Για αυτό αρκετές φόρμουλες περιέχουν και τα δύο συστατικά, συχνά μαζί με ferulic acid για επιπλέον σταθεροποίηση.
Η αποτελεσματικότητα όμως εξαρτάται πάντα από τη σωστή σύνθεση του τελικού προϊόντος.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με υαλουρονικό οξύ;
Ναι. Δεν υπάρχει γενικός λόγος να μην χρησιμοποιούνται μαζί.
Το υαλουρονικό οξύ λειτουργεί κυρίως ως υγραντικό συστατικό και μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην ίδια ρουτίνα.
Δεν υπάρχουν όμως επαρκή στοιχεία ότι ο συνδυασμός αυτός μειώνει από μόνος του την ερυθρότητα.
Βιταμίνη C και retinoids
Μπορούν να αποτελούν μέρος της ίδιας συνολικής ρουτίνας, αλλά δεν χρειάζεται να εφαρμόζονται υποχρεωτικά ταυτόχρονα.
Για παράδειγμα:
- πρωί: βιταμίνη C και αντηλιακό,
- βράδυ: retinoid.
Αυτό μπορεί να είναι πιο εύκολο για μια ευαίσθητη επιδερμίδα και να μειώνει τον κίνδυνο ερεθισμού.
Γιατί η συσκευασία έχει μεγάλη σημασία;
Το L-ascorbic acid είναι ευαίσθητο στο φως, στον αέρα και στη θερμότητα.
Γι’ αυτό βοηθούν συσκευασίες που περιορίζουν την έκθεση σε αυτούς τους παράγοντες.
Ένα καλά κλειστό και αδιαφανές ή σκουρόχρωμο δοχείο μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της σταθερότητας.
Πώς καταλαβαίνουμε ότι το serum έχει οξειδωθεί;
Η αλλαγή χρώματος μπορεί να αποτελεί ένδειξη οξείδωσης, ιδιαίτερα σε προϊόντα L-ascorbic acid.
Αν ένα serum που αρχικά ήταν σχεδόν διάφανο γίνει έντονα κίτρινο, πορτοκαλί ή καφέ, μπορεί να έχει υποστεί σημαντική οξείδωση.
Επειδή όμως οι φόρμουλες διαφέρουν, ελέγχετε πάντα και τις οδηγίες του κατασκευαστή.
Μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό;
Ναι.
Ιδιαίτερα τα όξινα προϊόντα L-ascorbic acid σε υψηλότερες συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσουν:
- τσούξιμο,
- ξηρότητα,
- ερυθρότητα,
- ερεθισμό.
Αυτό είναι πιο πιθανό σε πολύ ευαίσθητη ή ήδη ερεθισμένη επιδερμίδα.
Πώς να ξεκινήσετε αν έχετε ευαίσθητη επιδερμίδα
Μπορείτε να ξεκινήσετε:
- με χαμηλότερη συγκέντρωση,
- λιγότερες εφαρμογές την εβδομάδα,
- ή με ένα πιο ήπιο παράγωγο βιταμίνης C.
Αν το προϊόν προκαλεί επίμονο κάψιμο, έντονη ερυθρότητα ή ξεφλούδισμα, διακόψτε τη χρήση.
Χρειάζεται patch test;
Ένας μικρός δοκιμαστικός έλεγχος μπορεί να είναι χρήσιμος αν γνωρίζετε ότι αντιδράτε εύκολα σε νέα καλλυντικά.
Δεν αποτελεί όμως εγγύηση ότι δεν θα υπάρξει αντίδραση στο πρόσωπο και δεν ισοδυναμεί με ιατρικό patch testing για αλλεργική δερματίτιδα.
Μπορούν άτομα με ακμή να χρησιμοποιούν βιταμίνη C;
Συχνά ναι.
Η ακμή από μόνη της δεν αποτελεί γενική αντένδειξη.
Έχει μεγαλύτερη σημασία αν η συγκεκριμένη φόρμουλα προκαλεί ερεθισμό ή αν χρησιμοποιούνται ταυτόχρονα πολλά δραστικά συστατικά, όπως retinoids ή οξέα.
Τι γίνεται με τη ροδόχρου νόσο;
Άτομα με ροδόχρου νόσο μπορεί να έχουν πιο αντιδραστική επιδερμίδα.
Ένα όξινο serum L-ascorbic acid μπορεί σε ορισμένους να προκαλέσει τσούξιμο ή έξαρση ερεθισμού.
Δεν σημαίνει ότι κάθε μορφή βιταμίνης C απαγορεύεται, αλλά η επιλογή προϊόντος πρέπει να γίνεται πιο προσεκτικά.
Πόσο γρήγορα φαίνονται αποτελέσματα;
Δεν υπάρχει ένας σταθερός χρόνος που να ισχύει για όλους.
Οι κλινικές μελέτες συχνά αξιολογούν αποτελέσματα μετά από αρκετές εβδομάδες ή μήνες συνεχούς χρήσης.
Η βελτίωση σε δυσχρωμίες, λεπτές γραμμές και υφή είναι συνήθως σταδιακή και απαιτεί συνέπεια.
Αν ένα προϊόν υπόσχεται θεαματική αλλαγή μέσα σε λίγες ημέρες, η υπόσχεση αυτή χρειάζεται επιφύλαξη.
Συχνές ερωτήσεις
Η βιταμίνη C αντικαθιστά το αντηλιακό;
Όχι. Λειτουργεί συμπληρωματικά ως αντιοξειδωτικό, αλλά δεν παρέχει την προστασία ενός σωστά χρησιμοποιημένου αντηλιακού.
Ποια μορφή βιταμίνης C είναι καλύτερη;
Το L-ascorbic acid έχει τα περισσότερα κλινικά δεδομένα, αλλά είναι πιο ασταθές και μπορεί να ερεθίζει περισσότερο. Άλλα παράγωγα μπορεί να είναι πιο σταθερά ή καλύτερα ανεκτά, αλλά έχουν διαφορετικό επίπεδο τεκμηρίωσης.
Χρειάζομαι απαραίτητα serum 20%;
Όχι. Μεγαλύτερη συγκέντρωση δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερο αποτέλεσμα. Η σωστή φόρμουλα και η ανοχή της επιδερμίδας είναι εξίσου σημαντικές.
Μπορώ να χρησιμοποιώ βιταμίνη C κάθε μέρα;
Πολλοί άνθρωποι μπορούν να τη χρησιμοποιούν καθημερινά, αλλά η συχνότητα πρέπει να προσαρμόζεται στην ανοχή του δέρματος και στις οδηγίες του προϊόντος.
Μπορώ να τη χρησιμοποιώ μαζί με ρετινόλη;
Ναι, αλλά αν υπάρχει ερεθισμός είναι συχνά πιο πρακτικό να χρησιμοποιείται η βιταμίνη C το πρωί και το retinoid το βράδυ.
Η βιταμίνη C ενυδατώνει;
Δεν είναι κυρίως ενυδατικό συστατικό. Ορισμένα προϊόντα βιταμίνης C περιέχουν παράλληλα υγραντικά ή μαλακτικά συστατικά που προσφέρουν ενυδάτωση.
Βοηθά πραγματικά στις καφέ κηλίδες;
Υπάρχουν κλινικά δεδομένα ότι μπορεί να βοηθήσει σε υπερμελάγχρωση και ανομοιόμορφο τόνο, αλλά τα αποτελέσματα είναι σταδιακά και διαφέρουν ανάλογα με την αιτία και τη φόρμουλα.
Η βιταμίνη C είναι λοιπόν ένα χρήσιμο και αρκετά καλά μελετημένο συστατικό, αλλά δεν αποτελεί «θαυματουργή» λύση. Τα καλύτερα δεδομένα αφορούν την αντιοξειδωτική προστασία, τη φωτογήρανση και ορισμένες μορφές υπερμελάγχρωσης. Για να έχει νόημα η χρήση της, μεγαλύτερη σημασία έχουν η σωστή φόρμουλα, η σταθερότητα, η συνέπεια και —πάνω απ’ όλα— η καθημερινή χρήση αντηλιακού.
Πηγές:
