Αν έχετε ταξιδέψει με αεροπλάνο, σίγουρα έχετε ακούσει την οδηγία: «Σε περίπτωση απώλειας πίεσης, οι μάσκες οξυγόνου θα πέσουν αυτόματα». Υπάρχει όμως μια λεπτομέρεια που πολλοί επιβάτες αγνοούν. Σε αρκετά επιβατικά αεροσκάφη, το οξυγόνο που παρέχουν οι μάσκες διαρκεί μόνο λίγα λεπτά.
Αυτό μπορεί αρχικά να ακούγεται ανησυχητικό, ειδικά αν σκεφτείτε ότι ένα αεροπλάνο μπορεί να βρίσκεται σε ύψος μεγαλύτερο από 10.000 μέτρα. Ωστόσο, υπάρχει συγκεκριμένος λόγος που τα συστήματα έχουν σχεδιαστεί με αυτόν τον τρόπο και σχετίζεται με το τι κάνουν οι πιλότοι όταν συμβεί απώλεια πίεσης.
Πόση ώρα διαρκεί το οξυγόνο στις μάσκες του αεροπλάνου;
Σε πολλά επιβατικά αεροσκάφη, οι μάσκες παρέχουν οξυγόνο για περίπου 12 έως 22 λεπτά, ανάλογα με το σύστημα που χρησιμοποιείται. Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη διάρκεια που να ισχύει για όλα τα αεροπλάνα.
Ορισμένα διαθέτουν χημικές γεννήτριες οξυγόνου, ενώ άλλα χρησιμοποιούν συστήματα αποθηκευμένου οξυγόνου. Η απαιτούμενη ποσότητα εξαρτάται από τον τύπο του αεροσκάφους, το ύψος πτήσης και τις συνθήκες υπό τις οποίες πρέπει να πραγματοποιηθεί μια ασφαλής κάθοδος.
Σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανόνες αεροπορικής ασφάλειας, για συγκεκριμένες κατηγορίες πτήσεων απαιτείται να υπάρχει επαρκής παροχή οξυγόνου για όλους τους επιβάτες για τουλάχιστον 10 λεπτά σε περίπτωση απώλειας πίεσης. Ανάλογα με τη διαδρομή και τις συνθήκες πτήσης, μπορεί να απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα.
Το σημαντικό είναι ότι οι μάσκες δεν έχουν σχεδιαστεί για να παρέχουν οξυγόνο μέχρι να προσγειωθεί το αεροπλάνο. Ο ρόλος τους είναι να προστατεύσουν τους επιβάτες κατά την κρίσιμη φάση της έκτακτης καθόδου.
Γιατί δεν χρειάζεται να διαρκεί το οξυγόνο μέχρι την προσγείωση;
Τα επιβατικά αεροπλάνα πετούν συνήθως σε μεγάλα ύψη, όπου η ατμοσφαιρική πίεση είναι πολύ χαμηλότερη από εκείνη που έχουμε στο έδαφος. Για να μπορούν οι επιβάτες να αναπνέουν άνετα, η καμπίνα διατηρείται υπό πίεση.
Αν αυτή η πίεση χαθεί, ο αέρας στο εσωτερικό του αεροσκάφους μπορεί να μην προσφέρει αρκετό οξυγόνο στον οργανισμό, ιδιαίτερα όταν το αεροπλάνο βρίσκεται πολύ ψηλά.
Σε μια τέτοια περίπτωση, οι πιλότοι εφαρμόζουν τις προβλεπόμενες διαδικασίες και, όταν απαιτείται, πραγματοποιούν έκτακτη κάθοδο σε χαμηλότερο ύψος. Συνήθως ο στόχος είναι να φτάσουν περίπου στα 10.000 πόδια, δηλαδή στα 3.000 μέτρα, ή σε άλλο ασφαλές ύψος που επιτρέπουν το έδαφος και οι συνθήκες της πτήσης.
Σε αυτά τα ύψη, οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι μπορούν να αναπνέουν χωρίς συμπληρωματικό οξυγόνο. Έτσι, οι μάσκες καλύπτουν κυρίως το χρονικό διάστημα μέχρι να ολοκληρωθεί η απαραίτητη κάθοδος.
Από πού προέρχεται το οξυγόνο που αναπνέουμε;
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία είναι ότι σε πολλά επιβατικά αεροσκάφη το οξυγόνο δεν προέρχεται από μια μεγάλη φιάλη αποθηκευμένη πάνω από τα καθίσματα.
Αντίθετα, χρησιμοποιούνται μικρές χημικές γεννήτριες, τοποθετημένες σε ειδικούς χώρους πάνω από τους επιβάτες. Όταν ενεργοποιηθούν, παράγουν οξυγόνο μέσω μιας ελεγχόμενης χημικής αντίδρασης.
Η ενεργοποίηση γίνεται συνήθως όταν ο επιβάτης τραβήξει τη μάσκα προς το μέρος του. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οι αεροσυνοδοί επιμένουν να εξηγούν ότι δεν αρκεί να τοποθετήσουμε απλώς τη μάσκα στο πρόσωπό μας.
Οι χημικές γεννήτριες παράγουν θερμότητα κατά τη λειτουργία τους και δεν μπορούν απλώς να σταματήσουν και να ξεκινήσουν ξανά όποτε το θελήσουμε. Είναι σχεδιασμένες να παρέχουν οξυγόνο για συγκεκριμένη χρονική διάρκεια.
Δεν διαθέτουν πάντως όλα τα επιβατικά αεροσκάφη τον ίδιο μηχανισμό. Υπάρχουν και συστήματα που χρησιμοποιούν αποθηκευμένο αέριο οξυγόνο.
Γιατί πρέπει να βάλετε αμέσως τη μάσκα;
Σε μεγάλο ύψος, η απώλεια πίεσης μπορεί να προκαλέσει υποξία. Πρόκειται για κατάσταση κατά την οποία ο οργανισμός δεν λαμβάνει αρκετό οξυγόνο για να λειτουργήσει φυσιολογικά.
Το πρόβλημα είναι ότι η υποξία δεν γίνεται πάντα αμέσως αντιληπτή. Ένας άνθρωπος μπορεί να παρουσιάσει δυσκολία συγκέντρωσης, σύγχυση, μειωμένη ικανότητα λήψης αποφάσεων ή ζάλη.
Σε πολύ μεγάλα ύψη, ο διαθέσιμος χρόνος για να αντιδράσει κάποιος αποτελεσματικά μπορεί να είναι ιδιαίτερα περιορισμένος. Σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA), στα 30.000 πόδια ο χρόνος αποτελεσματικής αντίδρασης χωρίς πρόσθετο οξυγόνο μπορεί να περιορίζεται περίπου στο ένα με δύο λεπτά και ακόμη περισσότερο σε περίπτωση γρήγορης αποσυμπίεσης.
Γι’ αυτό οι επιβάτες πρέπει να τοποθετούν τη μάσκα αμέσως μόλις πέσει, χωρίς να περιμένουν να αισθανθούν δυσφορία ή να εμφανίσουν συμπτώματα.
Γιατί φοράμε πρώτα τη δική μας μάσκα και μετά βοηθάμε τους άλλους;
Είναι ίσως η πιο γνωστή οδηγία ασφαλείας σε κάθε αεροπορική πτήση. Αν ταξιδεύετε με παιδί ή με κάποιο άτομο που χρειάζεται βοήθεια, πρέπει πρώτα να φορέσετε τη δική σας μάσκα.
Ο λόγος είναι απλός. Αν προσπαθήσετε να βοηθήσετε κάποιον άλλο πριν εξασφαλίσετε τη δική σας αναπνοή, υπάρχει κίνδυνος να επηρεαστεί η ικανότητά σας να σκέφτεστε και να ενεργείτε σωστά λόγω έλλειψης οξυγόνου.
Τοποθετώντας πρώτα τη δική σας μάσκα, μπορείτε στη συνέχεια να βοηθήσετε αποτελεσματικότερα το παιδί ή τον συνεπιβάτη σας.
Η οδηγία αυτή δεν σημαίνει ότι πρέπει να αγνοήσετε τους άλλους. Σημαίνει ότι προστατεύετε πρώτα την ικανότητά σας να τους βοηθήσετε.
Τι πρέπει να κάνετε αν πέσουν οι μάσκες οξυγόνου;
Αν κατά τη διάρκεια μιας πτήσης πέσουν οι μάσκες από την οροφή, είναι σημαντικό να ακολουθήσετε αμέσως τις οδηγίες που έχουν δοθεί για το συγκεκριμένο αεροσκάφος.
- Τραβήξτε τη μάσκα προς το μέρος σας. Στα συστήματα που απαιτούν αυτή την κίνηση, το τράβηγμα ενεργοποιεί την παροχή οξυγόνου.
- Τοποθετήστε τη πάνω από τη μύτη και το στόμα. Βεβαιωθείτε ότι εφαρμόζει σωστά στο πρόσωπό σας.
- Στερεώστε τον ελαστικό ιμάντα. Ρυθμίστε τον σύμφωνα με τις οδηγίες, ώστε να παραμένει στη θέση του.
- Αναπνεύστε κανονικά. Δεν χρειάζεται να παίρνετε υπερβολικά βαθιές ή γρήγορες αναπνοές.
- Βοηθήστε τους άλλους αφού φορέσετε τη δική σας μάσκα. Ακολουθήστε τις οδηγίες του πληρώματος και μην αφαιρείτε τη μάσκα μέχρι να σας δοθεί σχετική οδηγία.
Είναι επίσης σημαντικό να παραμείνετε δεμένοι με τη ζώνη σας, καθώς μια έκτακτη κάθοδος μπορεί να συνοδεύεται από αλλαγές στην κίνηση του αεροπλάνου.
Τι γίνεται αν η σακούλα της μάσκας δεν φουσκώνει;
Αυτή είναι μια λεπτομέρεια που μπορεί να προκαλέσει ανησυχία σε έναν επιβάτη που δεν γνωρίζει πώς λειτουργεί το σύστημα.
Πολλές μάσκες διαθέτουν μια μικρή σακούλα, η οποία βοηθά στη συγκέντρωση του οξυγόνου που παρέχεται. Ωστόσο, η σακούλα δεν είναι απαραίτητο να φαίνεται φουσκωμένη για να λειτουργεί η παροχή.
Ακόμη κι όταν μοιάζει άδεια, μπορεί να φτάνει κανονικά οξυγόνο στη μάσκα. Αυτό επισημαίνεται και στις οδηγίες της FAA για την ενημέρωση των επιβατών.
Επομένως, μην αφαιρέσετε τη μάσκα μόνο και μόνο επειδή η σακούλα δεν φουσκώνει. Συνεχίστε να τη χρησιμοποιείτε σύμφωνα με τις οδηγίες ασφαλείας.
Τι συμβαίνει μέσα στο αεροπλάνο όταν χάνεται η πίεση;
Η απώλεια πίεσης μπορεί να συμβεί με διαφορετικούς τρόπους. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι σταδιακή, ενώ σε άλλες μπορεί να είναι απότομη και να συνοδεύεται από δυνατό θόρυβο, μεταβολές της θερμοκρασίας ή εμφάνιση ομίχλης στο εσωτερικό της καμπίνας.
Οι μάσκες οξυγόνου πέφτουν αυτόματα όταν το σύστημα ανιχνεύσει συγκεκριμένες συνθήκες πίεσης στην καμπίνα. Στη συνέχεια οι επιβάτες πρέπει να τις φορέσουν αμέσως.
Την ίδια στιγμή, οι πιλότοι χρησιμοποιούν τον δικό τους εξοπλισμό οξυγόνου και εφαρμόζουν τις διαδικασίες αντιμετώπισης της αποσυμπίεσης. Ανάλογα με την κατάσταση, μπορεί να χρειαστεί να κατεβάσουν γρήγορα το αεροπλάνο σε χαμηλότερο ύψος ή να αλλάξουν την πορεία της πτήσης.
Η εμφάνιση των μασκών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το αεροπλάνο πρόκειται να συντριβεί. Σημαίνει ότι το σύστημα προστασίας των επιβατών έχει ενεργοποιηθεί και απαιτείται άμεση χρήση του.
Πόσο ασφαλή είναι τα αεροπλάνα σε μια τέτοια κατάσταση;
Τα σύγχρονα επιβατικά αεροσκάφη διαθέτουν πολλαπλά συστήματα ασφάλειας, ενώ τα πληρώματα εκπαιδεύονται στην αντιμετώπιση απώλειας πίεσης και άλλων έκτακτων περιστατικών.
Οι μάσκες οξυγόνου αποτελούν ένα από αυτά τα μέτρα προστασίας. Ο σχεδιασμός τους βασίζεται στην ανάγκη να παρέχουν στους επιβάτες πρόσθετο οξυγόνο μέχρι το αεροσκάφος να φτάσει σε ασφαλέστερες συνθήκες πτήσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε περιστατικό είναι ακίνδυνο ή ότι όλες οι καταστάσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο τρόπο. Η ασφάλεια εξαρτάται από το είδος της βλάβης, το ύψος πτήσης, τη γεωγραφική περιοχή και τις ενέργειες του πληρώματος.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό οι επιβάτες να παρακολουθούν την ενημέρωση ασφαλείας πριν από την απογείωση και να συμβουλεύονται την κάρτα οδηγιών που βρίσκεται στη θέση τους.
Γιατί αυτά τα λίγα λεπτά μπορούν να κάνουν τη διαφορά;
Το γεγονός ότι πολλές μάσκες οξυγόνου λειτουργούν για σχετικά μικρό χρονικό διάστημα δεν αποτελεί από μόνο του αδυναμία του συστήματος. Συνδέεται με τον τρόπο που έχουν σχεδιαστεί οι διαδικασίες αντιμετώπισης της απώλειας πίεσης.
Οι μάσκες προσφέρουν πολύτιμο χρόνο στους επιβάτες, ενώ οι πιλότοι εργάζονται για να μεταφέρουν το αεροσκάφος σε ύψος όπου η αναπνοή μπορεί να γίνει χωρίς συμπληρωματικό οξυγόνο.
Την επόμενη φορά που θα ακούσετε τις οδηγίες για τις μάσκες πριν από την απογείωση, ίσως τις προσέξετε λίγο περισσότερο. Γιατί πίσω από μια φαινομενικά απλή οδηγία κρύβεται ένας μηχανισμός που έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει τους επιβάτες όταν ο χρόνος αντίδρασης είναι κρίσιμος.
Πηγές:
