Η οδήγηση είναι μια καθημερινή δραστηριότητα, αλλά ένα μικρό λάθος μπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, περίπου 1,16 εκατομμύρια άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο σε τροχαία, ενώ οι τραυματισμοί από τροχαίες συγκρούσεις παραμένουν η πρώτη αιτία θανάτου για παιδιά και νέους ηλικίας 5 έως 29 ετών.
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε κάθε κατάσταση στον δρόμο. Μπορούμε όμως να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο με έξι βασικές συνήθειες που αφορούν την απόσταση, την ταχύτητα, την προσοχή, τη ζώνη ασφαλείας και τη δική μας κατάσταση πριν πιάσουμε το τιμόνι.
1. Κρατήστε πραγματική απόσταση ασφαλείας
Η απόσταση από το προπορευόμενο αυτοκίνητο σας δίνει χρόνο να αντιδράσετε αν ο οδηγός μπροστά φρενάρει απότομα, συναντήσει εμπόδιο ή αλλάξει ξαφνικά πορεία.
Ένας πρακτικός τρόπος είναι να υπολογίζετε την απόσταση σε δευτερόλεπτα και όχι σε μέτρα. Επιλέξτε ένα σταθερό σημείο στον δρόμο, όπως μια πινακίδα. Μόλις περάσει από εκεί το προπορευόμενο αυτοκίνητο, μετρήστε πόσο χρόνο χρειάζεστε για να φτάσετε στο ίδιο σημείο.
Σε καλές συνθήκες, τα τουλάχιστον δύο δευτερόλεπτα αποτελούν μια χρήσιμη βάση σε δρόμους όπου η κυκλοφορία κινείται γρήγορα. Αν βρέχει, υπάρχει ομίχλη, χαμηλή πρόσφυση ή κακή ορατότητα, χρειάζεται μεγαλύτερο περιθώριο.
Στο βρεγμένο οδόστρωμα η απόσταση ακινητοποίησης μπορεί να αυξηθεί σημαντικά, γι’ αυτό δεν αρκεί να διατηρείτε την ίδια απόσταση και απλώς να οδηγείτε λίγο πιο αργά.
2. Προσαρμόστε την ταχύτητα στις πραγματικές συνθήκες
Όσο μεγαλύτερη είναι η ταχύτητα, τόσο μεγαλύτερη απόσταση διανύει το αυτοκίνητο μέχρι ο οδηγός να αντιληφθεί έναν κίνδυνο και να αντιδράσει. Αυξάνεται επίσης η απόσταση φρεναρίσματος και η ενέργεια που απελευθερώνεται σε περίπτωση σύγκρουσης.
Γι’ αυτό το αναγραφόμενο όριο ταχύτητας δεν σημαίνει ότι η συγκεκριμένη ταχύτητα είναι κατάλληλη σε κάθε περίσταση.
Χρειάζεται να μειώνετε ταχύτητα όταν:
- βρέχει ή υπάρχει στάσιμο νερό,
- υπάρχει ομίχλη,
- ο δρόμος έχει πάγο ή χιόνι,
- η ορατότητα είναι περιορισμένη,
- υπάρχουν πεζοί ή ποδηλάτες,
- πλησιάζετε σε διασταύρωση ή σημείο με περιορισμένη ορατότητα.
Τι ισχύει σήμερα με τα όρια ταχύτητας στην Ελλάδα;
Με τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, το γενικό ανώτατο όριο μέσα στις κατοικημένες περιοχές είναι 30 km/h, εκτός αν υπάρχει διαφορετική ειδική σήμανση.
Σε μονόδρομους με τουλάχιστον δύο λωρίδες, σε δρόμους διπλής κατεύθυνσης με τουλάχιστον δύο λωρίδες ανά κατεύθυνση και σε δρόμους με διαχωριστική νησίδα, το γενικό όριο είναι 50 km/h, εφόσον δεν ορίζεται διαφορετικά.
Για επιβατικά αυτοκίνητα εκτός κατοικημένων περιοχών, ο ΚΟΚ προβλέπει γενικά:
- 130 km/h σε αυτοκινητοδρόμους,
- 110 km/h σε οδούς ταχείας κυκλοφορίας,
- 90 km/h στο άλλο οδικό δίκτυο.
Η ειδική σήμανση του δρόμου υπερισχύει όταν ορίζει διαφορετικό όριο.
3. Μην αφήνετε το κινητό να πάρει την προσοχή σας
Η απόσπαση προσοχής δεν είναι μόνο το να κρατάτε το κινητό στο χέρι. Έχει τρεις βασικές μορφές:
- οπτική: κοιτάζετε κάτι άλλο αντί τον δρόμο,
- χειροκίνητη: απομακρύνετε το χέρι από τα χειριστήρια,
- γνωστική: το μυαλό σας ασχολείται με κάτι άλλο.
Η αποστολή ή ανάγνωση μηνυμάτων είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη επειδή συνδυάζει και τις τρεις μορφές.
Η NHTSA αναφέρει χαρακτηριστικά ότι το να διαβάσει ή να στείλει κάποιος ένα μήνυμα μπορεί να απομακρύνει τα μάτια του από τον δρόμο για περίπου πέντε δευτερόλεπτα. Σε ταχύτητα αυτοκινητοδρόμου, αυτό αντιστοιχεί σε πολύ μεγάλη απόσταση που διανύεται πρακτικά χωρίς να κοιτάζει ο οδηγός μπροστά.
Το hands-free λύνει το πρόβλημα;
Μειώνει το πρόβλημα του να κρατάτε τη συσκευή, αλλά δεν εξαφανίζει τη γνωστική απόσπαση της συνομιλίας.
Γι’ αυτό ακόμη και όταν χρησιμοποιείτε νόμιμο σύστημα hands-free, μια απαιτητική ή συναισθηματικά έντονη συζήτηση μπορεί να μειώσει την προσοχή που δίνετε στην οδήγηση.
Αν πρέπει να γράψετε μήνυμα, να αναζητήσετε κάτι ή να αλλάξετε σύνθετες ρυθμίσεις στο κινητό, σταματήστε πρώτα σε ασφαλές σημείο.
4. Φορέστε σωστά τη ζώνη σε κάθε κάθισμα
Η ζώνη ασφαλείας παραμένει ένα από τα αποτελεσματικότερα μέσα προστασίας σε μια σύγκρουση.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της NHTSA, για τους εμπρόσθιους επιβάτες επιβατικών αυτοκινήτων η σωστή χρήση ζώνης μειώνει τον κίνδυνο θανατηφόρου τραυματισμού περίπου κατά 45% και τον κίνδυνο μέτριου έως κρίσιμου τραυματισμού περίπου κατά 50%.
Η ζώνη:
- συγκρατεί το σώμα στη θέση του,
- μειώνει τον κίνδυνο εκτίναξης από το όχημα,
- βοηθά τον αερόσακο να λειτουργήσει όπως έχει σχεδιαστεί,
- μειώνει τον κίνδυνο να χτυπήσετε άλλους επιβάτες.
Αυτό ισχύει και για τα πίσω καθίσματα. Ένας επιβάτης χωρίς ζώνη δεν αποτελεί κίνδυνο μόνο για τον εαυτό του, αλλά μπορεί σε δυνατή σύγκρουση να εκτοξευθεί προς τους εμπρός επιβάτες.
5. Ελέγξτε αυτοκίνητο αλλά και οδηγό πριν ξεκινήσετε
Ένα ασφαλές αυτοκίνητο δεν αρκεί αν ο οδηγός δεν είναι σε κατάσταση να οδηγήσει.
Πριν από μεγάλη διαδρομή ή όταν υπάρχει λόγος ανησυχίας, ελέγξτε βασικά πράγματα όπως:
- πίεση και κατάσταση ελαστικών,
- φώτα και φλας,
- υαλοκαθαριστήρες και καθαρό παρμπρίζ,
- τυχόν προειδοποιητικές λυχνίες,
- οτιδήποτε ασυνήθιστο στα φρένα ή στο τιμόνι.
Λάδια, υγρά φρένων και άλλα στοιχεία δεν χρειάζεται να ελέγχονται πριν από κάθε μικρή διαδρομή, αλλά πρέπει να παρακολουθούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και το πρόγραμμα συντήρησης.
Μην υποτιμάτε την κούραση
Αν νυστάζετε, δυσκολεύεστε να κρατήσετε τα μάτια σας ανοιχτά, χάνετε εξόδους ή δεν θυμάστε τα τελευταία χιλιόμετρα της διαδρομής, χρειάζεται στάση.
Το άνοιγμα παραθύρου, η δυνατή μουσική ή ένας καφές δεν αποτελούν υποκατάστατο του ύπνου όταν υπάρχει πραγματική υπνηλία.
Αλκοόλ, ουσίες και φάρμακα
Μην οδηγείτε όταν η ικανότητά σας έχει επηρεαστεί από αλκοόλ ή άλλες ουσίες.
Ελέγχετε επίσης τα φύλλα οδηγιών φαρμάκων που μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία, ζάλη ή μειωμένα αντανακλαστικά. Αν υπάρχει σχετική προειδοποίηση, ακολουθήστε τις οδηγίες γιατρού ή φαρμακοποιού.
6. Οδηγήστε αμυντικά, ακόμη κι όταν οι άλλοι κάνουν λάθος
Η τήρηση του ΚΟΚ είναι απαραίτητη, αλλά η ασφαλής οδήγηση απαιτεί και κάτι ακόμη: να προβλέπετε ότι κάποιος άλλος μπορεί να κάνει λάθος.
Προσέξτε ιδιαίτερα:
- διασταυρώσεις,
- διαβάσεις πεζών,
- μοτοσικλέτες και ποδήλατα,
- οχήματα που αλλάζουν λωρίδα,
- σταθμευμένα αυτοκίνητα από όπου μπορεί να εμφανιστεί πεζός,
- οδηγούς που δείχνουν αναποφάσιστοι ή επιθετικοί.
Το πράσινο φανάρι ή η προτεραιότητά σας δεν δημιουργεί φυσικό «τείχος» προστασίας. Ρίχνετε πάντα μια ματιά ώστε να επιβεβαιώνετε ότι ο δρόμος είναι πραγματικά ελεύθερος.
Τι να κάνετε με έναν επιθετικό οδηγό;
Μην προσπαθήσετε να τον «διδάξετε» οδηγώντας πιο αργά μπροστά του, κλείνοντάς του τον δρόμο ή ανταποδίδοντας χειρονομίες.
Διατηρήστε απόσταση, αφήστε τον να απομακρυνθεί και αποφύγετε την οπτική ή λεκτική αντιπαράθεση.
Αν θεωρείτε ότι σας ακολουθεί ή σας απειλεί, μην κατευθυνθείτε προς το σπίτι σας. Πηγαίνετε προς ασφαλές και πολυσύχναστο σημείο και καλέστε την αστυνομία εφόσον υπάρχει πραγματικός κίνδυνος.
Η ασφάλεια δεν εξαρτάται από μία μόνο κίνηση
Τα περισσότερα μέτρα ασφαλούς οδήγησης είναι απλά: περισσότερο περιθώριο από το μπροστινό αυτοκίνητο, ταχύτητα κατάλληλη για τις συνθήκες, καθόλου μηνύματα στο τιμόνι, ζώνη για όλους και οδήγηση μόνο όταν είστε πραγματικά σε θέση να συγκεντρωθείτε.
Το σημαντικότερο είναι να αφήνετε στον εαυτό σας χρόνο και χώρο για να διορθώσει ένα λάθος, είτε είναι δικό σας είτε κάποιου άλλου οδηγού. Στον δρόμο, αυτό το περιθώριο είναι συχνά εκείνο που χωρίζει μια απλή δύσκολη στιγμή από μια σύγκρουση.
