Μπορείτε πραγματικά να φτιάξετε αντισηπτικό χεριών στο σπίτι με λίγα υλικά; Στο διαδίκτυο κυκλοφορούν πολλές συνταγές με οινόπνευμα, αλόη και αιθέρια έλαια, που υπόσχονται εύκολη προστασία από τα μικρόβια. Όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Ένα αποτελεσματικό αντισηπτικό χρειάζεται συγκεκριμένη περιεκτικότητα σε αλκοόλη και σωστή παρασκευή. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει δημοσιεύσει ειδικές συνθέσεις, αλλά αυτές δεν προορίζονται για πρόχειρη ανάμειξη υλικών στην κουζίνα. Δείτε τι πρέπει να γνωρίζετε πριν εμπιστευτείτε μια σπιτική συνταγή.
Μπορούμε να φτιάξουμε αποτελεσματικό αντισηπτικό στο σπίτι;
Η παρασκευή αντισηπτικού χεριών είναι τεχνικά εφικτή, αλλά δεν είναι τόσο απλή όσο δείχνουν πολλά βίντεο. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από την ποιότητα των συστατικών, την τελική περιεκτικότητα σε αλκοόλη και τις συνθήκες παραγωγής.
Το αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) δεν συνιστά την παρασκευή σπιτικών αντισηπτικών. Ο λόγος είναι ότι ένα λάθος στις αναλογίες ή η χρήση ακατάλληλων συστατικών μπορεί να οδηγήσει σε προϊόν που δεν προστατεύει επαρκώς ή προκαλεί προβλήματα στο δέρμα.
Για την καθημερινή χρήση, η πιο αξιόπιστη επιλογή είναι ένα έτοιμο αντισηπτικό χεριών από φαρμακείο ή αξιόπιστο κατάστημα, με σαφή αναγραφή της περιεκτικότητας σε αλκοόλη και των συστατικών του.
Πόση αλκοόλη πρέπει να περιέχει ένα αντισηπτικό χεριών;
Σύμφωνα με το CDC, όταν δεν υπάρχει διαθέσιμο σαπούνι και νερό, συνιστάται η χρήση αντισηπτικού με τουλάχιστον 60% αλκοόλη. Αυτή η περιεκτικότητα είναι σημαντική για τη μείωση πολλών μικροβίων που βρίσκονται στα χέρια.
Ωστόσο, το ότι ένα μπουκάλι οινόπνευμα γράφει 70% ή 95% δεν σημαίνει ότι ένα μείγμα που θα φτιάξετε με αυτό θα έχει την ίδια περιεκτικότητα. Όταν προσθέτετε νερό, αλόη ή άλλα υλικά, η συγκέντρωση της αλκοόλης μειώνεται.
Αν δεν γνωρίζετε με ακρίβεια την τελική σύνθεση, δεν μπορείτε να είστε βέβαιοι για την αποτελεσματικότητα του προϊόντος. Ακόμη και μικρές διαφορές στις ποσότητες μπορούν να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Τι περιλαμβάνει η επίσημη σύνθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει δημοσιεύσει δύο ειδικές συνθέσεις για την παρασκευή αντισηπτικών χεριών. Οι οδηγίες αυτές δημιουργήθηκαν κυρίως για δομές υγείας, φαρμακεία και οργανωμένες εγκαταστάσεις που διαθέτουν κατάλληλο εξοπλισμό και δυνατότητα ελέγχου της παραγωγής.
Η πρώτη σύνθεση περιέχει τελική συγκέντρωση αιθανόλης 80%, ενώ η δεύτερη περιέχει ισοπροπυλική αλκοόλη 75%. Και στις δύο χρησιμοποιούνται επίσης συγκεκριμένες ποσότητες γλυκερίνης, υπεροξειδίου του υδρογόνου και κατάλληλου νερού.
Κάθε συστατικό έχει συγκεκριμένο ρόλο. Η αλκοόλη είναι η κύρια αντιμικροβιακή ουσία, η γλυκερίνη βοηθά στη συγκράτηση της υγρασίας του δέρματος και το υπεροξείδιο του υδρογόνου χρησιμοποιείται σε χαμηλή συγκέντρωση για την αντιμετώπιση πιθανών μικροβιακών σπορίων στις πρώτες ύλες και στα δοχεία.
Το υπεροξείδιο του υδρογόνου δεν προστίθεται για να ενισχύσει άμεσα την αντισηψία των χεριών. Η σωστή ποσότητά του και η ποιότητα όλων των υλικών είναι σημαντικές για την ασφάλεια της παρασκευής.
Οι οδηγίες του ΠΟΥ περιλαμβάνουν ακόμη απαιτήσεις για τη μέτρηση των συστατικών, τον έλεγχο του τελικού προϊόντος, την αποθήκευση και την επισήμανση των δοχείων. Δεν αποτελούν επομένως μια απλή οικιακή συνταγή.
Γιατί το αντισηπτικό με αλόη και αιθέρια έλαια δεν είναι πάντα αξιόπιστο;
Μία από τις πιο δημοφιλείς σπιτικές συνταγές συνδυάζει οινόπνευμα με gel αλόης. Το αποτέλεσμα μπορεί να μοιάζει με εμπορικό αντισηπτικό, αλλά η εμφάνιση και η υφή δεν αποδεικνύουν ότι το προϊόν είναι αποτελεσματικό.
Η αλόη μπορεί να μεταβάλει τη συγκέντρωση της αλκοόλης, ενώ η σύσταση των έτοιμων gel διαφέρει από προϊόν σε προϊόν. Η χρήση φρέσκιας αλόης προσθέτει επίσης αβεβαιότητα σχετικά με τη μικροβιακή καθαρότητα και τη σταθερότητα του μείγματος.
Ανάλογη προσοχή χρειάζεται με τα αιθέρια έλαια. Το tea tree, η λεβάντα και άλλα αρωματικά έλαια δεν αποτελούν αξιόπιστα υποκατάστατα της αλκοόλης για την αντισηψία των χεριών. Επιπλέον, μπορούν να προκαλέσουν ερεθισμούς ή αλλεργικές αντιδράσεις σε ευαίσθητα άτομα.
Ο ΠΟΥ δεν συνιστά την προσθήκη αρωμάτων στις τυποποιημένες συνθέσεις του, εξαιτίας του κινδύνου αλλεργικών αντιδράσεων. Για αυτό είναι προτιμότερο να μην προσθέτετε αυθαίρετα ουσίες σε ένα αντισηπτικό.
Πότε είναι καλύτερο το σαπούνι και το νερό;
Το σωστό πλύσιμο των χεριών με σαπούνι και τρεχούμενο νερό παραμένει η καλύτερη επιλογή στις περισσότερες καθημερινές περιπτώσεις. Το σαπούνι βοηθά στην απομάκρυνση της βρωμιάς, των λιπαρών ουσιών και πολλών μικροβίων από το δέρμα.
Πλένετε τα χέρια σας για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα, τρίβοντας τις παλάμες, τη ράχη των χεριών, τα σημεία ανάμεσα στα δάχτυλα και γύρω από τα νύχια. Στη συνέχεια ξεπλένετε καλά και στεγνώνετε με καθαρή πετσέτα ή χαρτί.
Το πλύσιμο είναι ιδιαίτερα σημαντικό πριν από την προετοιμασία φαγητού, μετά τη χρήση της τουαλέτας και όταν τα χέρια είναι εμφανώς λερωμένα ή λιπαρά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το αντισηπτικό δεν αποτελεί εξίσου αποτελεσματικό υποκατάστατο.
Πώς χρησιμοποιούμε σωστά το αντισηπτικό χεριών;
Όταν βρίσκεστε εκτός σπιτιού και δεν έχετε πρόσβαση σε νερό και σαπούνι, ένα κατάλληλο αντισηπτικό είναι μια πρακτική επιλογή. Χρειάζεται όμως να το χρησιμοποιείτε σωστά για να καλύπτει ολόκληρη την επιφάνεια των χεριών.
Ακολουθήστε την ποσότητα που αναγράφεται στη συσκευασία και απλώστε το προϊόν στις παλάμες, στη ράχη και ανάμεσα στα δάχτυλα. Τρίψτε τα χέρια μεταξύ τους μέχρι να στεγνώσουν πλήρως, χωρίς να τα σκουπίσετε νωρίτερα.
Ο χρόνος στεγνώματος μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το προϊόν και την ποσότητα. Δεν υπάρχει μία ακριβής ποσότητα σε ml που να είναι ιδανική για κάθε αντισηπτικό και κάθε μέγεθος χεριών.
Πώς αποθηκεύουμε με ασφάλεια τα αντισηπτικά;
Τα αντισηπτικά με αλκοόλη είναι εύφλεκτα. Πρέπει να φυλάσσονται μακριά από φλόγες, πηγές θερμότητας και σημεία όπου μπορεί να εκτεθούν σε υψηλές θερμοκρασίες.
Η συσκευασία πρέπει να κλείνει καλά και να διατηρεί την αρχική επισήμανσή της. Δεν είναι σωστό να μεταφέρετε αντισηπτικό σε μπουκάλια νερού, αναψυκτικών ή άλλα δοχεία που θα μπορούσαν να μπερδευτούν με τρόφιμα και ποτά.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν υπάρχουν μικρά παιδιά στο σπίτι. Τα προϊόντα πρέπει να φυλάσσονται σε μέρος όπου δεν έχουν πρόσβαση και η χρήση τους από μικρότερα παιδιά να γίνεται με επίβλεψη.
Αν ένα προϊόν έχει περάσει την ημερομηνία λήξης του, δεν μπορούμε να θεωρούμε δεδομένο ότι διατηρεί την αρχική αποτελεσματικότητά του. Ακολουθείτε τις οδηγίες του κατασκευαστή και αποφεύγετε προϊόντα χωρίς σαφή στοιχεία σύνθεσης ή προέλευσης.
Τι να κάνετε αν δεν έχετε διαθέσιμο αντισηπτικό;
Αν δεν διαθέτετε αντισηπτικό, αλλά έχετε πρόσβαση σε σαπούνι και νερό, δεν χρειάζεται να φτιάξετε κάποιο πρόχειρο μείγμα. Το σωστό πλύσιμο των χεριών αποτελεί μια αποτελεσματική και απλή λύση.
Αν δεν έχετε ούτε σαπούνι ούτε αντισηπτικό, μπορείτε να τρίψετε τα χέρια σας κάτω από καθαρό τρεχούμενο νερό και να τα στεγνώσετε. Η πρακτική αυτή μπορεί να απομακρύνει μέρος των μικροβίων, αν και δεν είναι εξίσου αποτελεσματική με το πλύσιμο με σαπούνι.
Το σημαντικό είναι να μην βασίζεστε σε αυτοσχέδια μείγματα με αβέβαιη σύνθεση, θεωρώντας ότι προσφέρουν εγγυημένη προστασία.
Η ιδέα του σπιτικού αντισηπτικού μπορεί να ακούγεται πρακτική, αλλά στην περίπτωση της υγιεινής των χεριών η σωστή σύνθεση έχει μεγαλύτερη σημασία από την ευκολία παρασκευής. Το σαπούνι και το νερό, μαζί με ένα αξιόπιστο έτοιμο αντισηπτικό όταν χρειάζεται, παραμένουν οι ασφαλέστερες καθημερινές επιλογές.
