Η κατάργηση της υποχρέωσης αφαίρεσης των δελτίων αστυνομικής ταυτότητας από τους στρατιωτικούς ήταν μια πρόταση που κατατέθηκε από τον Συνήγορο του Πολίτη το 2013 και πλέον αποδέχτηκε η κυβέρνηση. Η αποδοχή της πρότασης αυτής αναμένεται να έχει θετικές συνέπειες τόσο για τους στρατιωτικούς όσο και για τη διαχείριση της στρατιωτικής θητείας στη χώρα. Η πρωτοβουλία αυτή του Συνηγόρου του Πολίτη αντανακλά τις ανάγκες και τα αιτήματα που είχαν καταθέσει οι στρατιωτικοί και οι συνδικαλιστικές ενώσεις τους εδώ και χρόνια. Ας εξετάσουμε τα βασικά σημεία και την εξέλιξη αυτής της σημαντικής αλλαγής.
Ιστορικό του προβλήματος και αναγκαιότητα της αλλαγής
Από το 2013, ο Συνήγορος του Πολίτη είχε δεχτεί πλήθος αναφορών από στρατιωτικούς, στρατευσίμους και συνδικαλιστικές οργανώσεις που διαμαρτύρονταν για την αφαίρεση των δελτίων αστυνομικής ταυτότητας κατά την κατάταξή τους στις Ένοπλες Δυνάμεις. Ειδικότερα, οι στρατιωτικοί παραπονιόντουσαν για το γεγονός ότι κατά την ένταξή τους στην στρατιωτική υπηρεσία, η αστυνομική τους ταυτότητα κατασχόταν και αντικαθιστούταν από στρατιωτική ταυτότητα, η οποία όμως δεν είχε τα ίδια χαρακτηριστικά ασφαλείας με την πολιτική ταυτότητα, γεγονός που τους απέκλειε από τη δυνατότητα ταξιδιών σε χώρες της Ζώνης Σένγκεν χωρίς να χρειάζεται να ζητούν διαβατήριο. Αντίθετα, οι υπόλοιποι πολίτες μπορούσαν να ταξιδεύουν με το δελτίο αστυνομικής ταυτότητας.
Η αλλαγή αυτή του καθεστώτος είχε προταθεί πολλές φορές και από τις στρατιωτικές ενώσεις, καθώς το μέτρο θεωρούνταν αναχρονιστικό και άσκοπο. Ειδικότερα, η ανάγκη για ένα ενιαίο και αναγνωρίσιμο στρατιωτικό δελτίο ταυτότητας που να πληροί τις προϋποθέσεις ασφαλείας των ταξιδιωτικών εγγράφων ήταν ένα από τα βασικά αιτήματα. Οι στρατιωτικοί ζήτησαν να διατηρούν τη δυνατότητα να ταξιδεύουν εντός και εκτός χώρας με το ίδιο έγγραφο, την αστυνομική τους ταυτότητα, για λόγους τόσο ευχρηστίας όσο και ασφάλειας.
Η πρόταση του Συνηγόρου του Πολίτη
Η πρόταση του Συνηγόρου του Πολίτη επικεντρώθηκε στην κατάργηση του μέτρου της αφαίρεσης των δελτίων ταυτότητας από τους στρατιωτικούς, θεωρώντας το άσκοπο και αναχρονιστικό. Ο στόχος ήταν να διασφαλιστεί η ισότητα των στρατιωτικών με τους υπόλοιπους πολίτες, επιτρέποντάς τους να κρατούν την αστυνομική ταυτότητα τους και να τη χρησιμοποιούν για προσωπικές και επαγγελματικές συναλλαγές, χωρίς να χρειάζεται να προσφεύγουν σε πρόσθετες διαδικασίες, όπως η έκδοση διαβατηρίου. Επιπλέον, αυτή η αλλαγή θα ενίσχυε τη δυνατότητα των στρατιωτικών να ταξιδεύουν με ασφάλεια στο εξωτερικό, χωρίς περιορισμούς που προκύπτουν από την αφαίρεση της αστυνομικής τους ταυτότητας.
Η πρόταση αυτή του Συνηγόρου του Πολίτη δεν ήταν μια νέα ιδέα, καθώς είχε επανειλημμένα αναδειχθεί από το 2015 και έπειτα, τόσο στις Ετήσιες Εκθέσεις της Αρχής όσο και σε διάφορες συναντήσεις εργασίας. Η πρόταση συνάντησε την υποστήριξη των στρατιωτικών συνδικαλιστικών οργανώσεων, οι οποίες είχαν επισημάνει τις συνέπειες της πολιτικής αυτής για την καθημερινότητά τους και τη δυνατότητα ταξιδιών σε χώρες εκτός Ελλάδας.
Αντίδραση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, αποδέχτηκε την πρόταση του Συνηγόρου του Πολίτη και, μετά από χρόνια κοινοβουλευτικού ελέγχου, συμφώνησε να προχωρήσει στη σχετική νομοθετική ρύθμιση. Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας εξασφάλισε τη συναίνεση του Υπουργείου Εξωτερικών και έθεσε τη νέα διάταξη σε δημόσια διαβούλευση τον Μάρτιο του 2025, ενσωματώνοντάς την στο νομοσχέδιο για τη «Ρύθμιση υγειονομικών θεμάτων των Ενόπλων Δυνάμεων και λοιπές διατάξεις».
Σύμφωνα με το άρθρο 72 του νομοσχεδίου, οι κατατασσόμενοι στις Ένοπλες Δυνάμεις και στο Πυροσβεστικό Σώμα δεν θα παραδίδουν πια το δελτίο ταυτότητάς τους κατά την κατάταξη. Αντιθέτως, θα συνεχίζουν να το κρατούν, ενώ παράλληλα θα τους παρέχεται το υπηρεσιακό δελτίο ταυτότητας αποκλειστικά για υπηρεσιακή χρήση. Τα δελτία αστυνομικής ταυτότητας που είχαν παραδοθεί από τους στρατιώτες που υπηρετούν τη στρατεύσιμη θητεία ή άλλους στρατιωτικούς, θα επιστρέφονται σε αυτούς.
Αντίκτυπος και θετική αξιολόγηση
Η αποδοχή της πρότασης από την κυβέρνηση και το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας αποτελεί μια θετική εξέλιξη για τη στρατιωτική κοινότητα και για τους στρατιωτικούς, οι οποίοι από την αρχή της στρατιωτικής τους θητείας είχαν ζητήσει τη διατήρηση του δικαιώματος να ταξιδεύουν με το ίδιο έγγραφο που χρησιμοποιούν οι υπόλοιποι πολίτες. Η ρύθμιση αυτή διευκολύνει την καθημερινή ζωή των στρατιωτικών και μειώνει τις γραφειοκρατικές διαδικασίες που έπρεπε να ακολουθούν για τη χορήγηση διαβατηρίων.
Ο Συνήγορος του Πολίτη εκφράζει την ικανοποίησή του για την αποδοχή της πρότασης αυτής, η οποία θεωρείται σημαντική για την εξισορρόπηση των δικαιωμάτων των στρατιωτικών και τη βελτίωση των συνθηκών στη στρατιωτική υπηρεσία. Επιπλέον, αυτή η εξέλιξη ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στο θεσμό του Συνηγόρου του Πολίτη και δείχνει πως η κυβέρνηση μπορεί να ανταποκριθεί σε ζητήματα που αφορούν τις βασικές ανάγκες των στρατιωτικών.
Συμπεράσματα και μελλοντική κατεύθυνση
Η κατάργηση της αφαίρεσης των δελτίων ταυτότητας από τους στρατιωτικούς είναι μια σημαντική αλλαγή που δεν περιορίζεται μόνο στο νομικό και διοικητικό πλαίσιο, αλλά έχει και κοινωνικές και πρακτικές συνέπειες. Η νέα νομοθετική ρύθμιση συμβάλλει στη βελτίωση της καθημερινότητας των στρατιωτικών και τους επιτρέπει να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα με τους πολίτες κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής τους θητείας.
Η πρόταση του Συνηγόρου του Πολίτη αποτελεί μια απόδειξη της σημασίας του διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ των θεσμών και των πολιτών για την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων. Η εφαρμογή αυτής της πρότασης αποδεικνύει ότι είναι εφικτό να προχωρήσουμε σε πρακτικές λύσεις που ωφελούν την κοινωνία στο σύνολό της, σεβόμενοι τις ανάγκες και τα δικαιώματα όλων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που υπηρετούν στις Ένοπλες Δυνάμεις.
