Ο Παναγιώτης Χαρίτος μεγάλωσε στην κοινότητα Ρομά των Σοφάδων και ακολούθησε μια πορεία που συνδέθηκε στενά με την εκπαίδευση, την έρευνα και την καταγραφή της πολιτιστικής παράδοσης των Ρομά.
Οι πανεπιστημιακές σπουδές του, η έρευνά του γύρω από την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά και το συγγραφικό του έργο τον έκαναν γνωστό ως ένα από τα πρόσωπα που επιχειρούν να αναδείξουν μια διαφορετική εικόνα για την κοινότητά τους.
Ποιος είναι ο Παναγιώτης Χαρίτος;
Ο Παναγιώτης Χαρίτος είναι απόφοιτος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, όπου σπούδασε στο πεδίο της Κοινωνικής Διοίκησης και των Πολιτικών Επιστημών.
Συνέχισε τις σπουδές του με αντικείμενα που σχετίζονται με την εκπαίδευση και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας ασχολήθηκε ερευνητικά με την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά και ειδικότερα με τη σημασία που έχουν οι εμπειρίες αναγνώρισης μέσα στην οικογένεια και στο σχολικό περιβάλλον για τη σχολική επιτυχία.
Η ακαδημαϊκή διάκριση που ανακοίνωσε η Ομοσπονδία Ρομά
Τον Δεκέμβριο του 2022 η Ομοσπονδία Θεσσαλίας Ελλήνων Ρομά ανακοίνωσε ότι ο Παναγιώτης Χαρίτος ολοκλήρωσε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και απέκτησε ακαδημαϊκή διάκριση για την ερευνητική του εργασία.
Η ίδια Ομοσπονδία τον παρουσίασε ως τον πρώτο Ρομά στην Ελλάδα που ολοκλήρωσε το συγκεκριμένο είδος μεταπτυχιακών σπουδών με αυτή τη διάκριση. Ο ισχυρισμός αυτός έχει αναπαραχθεί από πολλά μέσα ενημέρωσης, χωρίς όμως να υπάρχει διαθέσιμο επίσημο πανελλαδικό αρχείο που να επιτρέπει την ανεξάρτητη επιβεβαίωση του χαρακτηρισμού «πρώτος».
Ανεξάρτητα από αυτή την πρωτιά, η ακαδημαϊκή του πορεία είναι καταγεγραμμένη και το ερευνητικό του ενδιαφέρον παραμένει στενά συνδεδεμένο με την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά.
Η εκπαίδευση των παιδιών Ρομά στο επίκεντρο της έρευνάς του
Η μεταπτυχιακή του εργασία είχε ως αντικείμενο την «Εκπαίδευση παιδιών Ρομά – Η σημασία των εμπειριών αναγνώρισης στην οικογένεια και στο σχολικό περιβάλλον για τη σχολική επιτυχία».
Το θέμα συνδέεται άμεσα με ένα από τα ζητήματα που έχουν απασχολήσει για χρόνια τις κοινότητες Ρομά στην Ελλάδα: τη σχολική φοίτηση, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και τις συνθήκες που μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί να συνεχίσει και να ολοκληρώσει τις σπουδές του.
Για τον Χαρίτο, η εκπαίδευση δεν αποτελεί μόνο προσωπική υπόθεση. Μέσα από τη δραστηριότητά του έχει προσπαθήσει να αναδείξει τη σημασία της για τα παιδιά και τις οικογένειες της κοινότητας των Ρομά.
Ο Παναγιώτης Χαρίτος και τα παραμύθια των Ρομά
Η δραστηριότητά του δεν περιορίζεται στο πανεπιστήμιο. Έχει ασχοληθεί συστηματικά και με την καταγραφή της προφορικής παράδοσης των Ρομά, με στόχο ιστορίες που μεταδίδονταν από γενιά σε γενιά να μη χαθούν με το πέρασμα του χρόνου.
Ήδη από το 2017 είχε συντονίσει μια προσπάθεια καταγραφής δέκα παραμυθιών από την κοινότητα Ρομά των Σοφάδων, στο πλαίσιο της έκδοσης «Από το στόμα στο χαρτί», η οποία παρουσιάστηκε στη Βουλή των Ελλήνων με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ρομά.
Η προσπάθεια αυτή συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια με μεγαλύτερη έκδοση.
Το βιβλίο με τα 25 τσιγγάνικα παραμύθια
Το 2022 κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Η ζωή και τα βιώματα των Ρομά μέσα από τα τσιγγάνικα παραμύθια». Η έκδοση περιλαμβάνει 25 εικονογραφημένες ιστορίες που φωτίζουν πλευρές της ζωής, των βιωμάτων και του πολιτισμού των Ρομά.
Οι ιστορίες προέρχονται από την προφορική παράδοση της κοινότητας των Σοφάδων, όπου ο ίδιος μεγάλωσε. Μέσα από αυτές εμφανίζονται θέματα όπως η οικογένεια, η δικαιοσύνη, η φτώχεια, η αξιοπρέπεια, η ελευθερία και οι κοινωνικές σχέσεις.
Η καταγραφή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή μεγάλο μέρος αυτής της παράδοσης μεταδιδόταν προφορικά. Καθώς ο τρόπος ζωής αλλάζει, αρκετές ιστορίες κινδυνεύουν να πάψουν να περνούν από τους μεγαλύτερους στις νεότερες γενιές.
Γιατί η ιστορία του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον
Η πορεία του Παναγιώτη Χαρίτου δεν χρειάζεται υπερβολικούς χαρακτηρισμούς για να έχει αξία. Ένας άνθρωπος που μεγάλωσε στους Σοφάδες συνέχισε στην ανώτατη εκπαίδευση, επέλεξε ως αντικείμενο έρευνας την εκπαίδευση των παιδιών Ρομά και παράλληλα εργάστηκε για την καταγραφή της πολιτιστικής κληρονομιάς της κοινότητάς του.
Η ιστορία του δείχνει επίσης πόσο σημαντικό είναι να υπάρχουν περισσότερες εκπαιδευτικές ευκαιρίες και περισσότερα πρότυπα μέσα στις ίδιες τις κοινότητες. Η επιτυχία ενός ανθρώπου δεν αναιρεί τα κοινωνικά προβλήματα που μπορεί να υπάρχουν, αλλά μπορεί να ανοίξει έναν δρόμο που άλλοι μέχρι τότε δυσκολεύονταν να φανταστούν.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο της διαδρομής του: ότι η προσωπική πρόοδος συνδέθηκε με μια προσπάθεια να επιστρέψει γνώση, έρευνα και πολιτιστικό έργο στην κοινότητα από την οποία ξεκίνησε.
