Τι συμβαίνει στον άνθρωπο όταν σταματήσει ξαφνικά η καρδιά του; Χάνει αμέσως κάθε επαφή με το περιβάλλον ή μπορεί για λίγο να αντιλαμβάνεται τι γίνεται γύρω του;
Μελέτες σε ανθρώπους που έπαθαν καρδιακή ανακοπή και στη συνέχεια επανήλθαν δείχνουν ότι η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Η συνείδηση συνήθως χάνεται πολύ γρήγορα, όμως σε ορισμένες περιπτώσεις άνθρωποι που επέζησαν ανέφεραν αργότερα αναμνήσεις, ήχους ή άλλες εμπειρίες από τη διάρκεια της ανάνηψης.
Τι συμβαίνει μόλις σταματήσει η καρδιά;
Όταν η καρδιά σταματήσει να χτυπά αποτελεσματικά, το αίμα δεν φτάνει κανονικά στον εγκέφαλο. Γι’ αυτό ο άνθρωπος συνήθως χάνει τις αισθήσεις του μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Χωρίς κυκλοφορία αίματος, ο εγκέφαλος στερείται οξυγόνου και η λειτουργία του αρχίζει να επηρεάζεται πολύ γρήγορα.
Ο άνθρωπος καταλαβαίνει τι γίνεται γύρω του;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε κανονικά το περιβάλλον μας όταν είμαστε ξύπνιοι.
Ωστόσο, ορισμένοι άνθρωποι που επέζησαν από καρδιακή ανακοπή έχουν περιγράψει αργότερα ότι άκουσαν φωνές, ένιωσαν έντονη γαλήνη ή φόβο, είδαν έντονα φώτα ή είχαν διαφορετική αίσθηση του χρόνου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι βιώνουν κάτι τέτοιο ούτε ότι γνωρίζουν πως «πέθαναν».
Τι έδειξε η μεγάλη μελέτη AWARE;
Σε μια μεγάλη διεθνή μελέτη με το όνομα AWARE, οι ερευνητές εξέτασαν περισσότερα από 2.000 περιστατικά καρδιακής ανακοπής.
Από όσους επέζησαν και μπόρεσαν να δώσουν συνέντευξη, κάποιοι ανέφεραν αναμνήσεις ή εμπειρίες από την περίοδο της ανάνηψης. Ένα μικρότερο ποσοστό περιέγραψε πιο καθαρές εμπειρίες, όπως ήχους ή γεγονότα που σχετίζονταν με όσα συνέβαιναν γύρω τους.
Υπήρξε περίπτωση να θυμάται κάποιος τι έκαναν οι γιατροί;
Ναι, αλλά τέτοιες περιπτώσεις ήταν πολύ λίγες.
Στην πρώτη μελέτη AWARE υπήρξε μία περίπτωση όπου οι ερευνητές θεώρησαν ότι ο ασθενής περιέγραψε με αρκετή ακρίβεια γεγονότα και ήχους που συνέβησαν κατά τη διάρκεια της ανάνηψης.
Το εύρημα ήταν ενδιαφέρον, αλλά δεν αρκεί για να πούμε ότι όλοι όσοι παθαίνουν καρδιακή ανακοπή ακούν ή καταλαβαίνουν τι γίνεται γύρω τους.
Τι έδειξε η νεότερη έρευνα;
Σε νεότερη μελέτη, οι ερευνητές παρακολούθησαν και τη λειτουργία του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια της ανάνηψης.
Σε ορισμένους ασθενείς καταγράφηκαν σημάδια οργανωμένης εγκεφαλικής δραστηριότητας αρκετά λεπτά αφού είχε σταματήσει η καρδιά, ενώ οι γιατροί συνέχιζαν την ΚΑΡΠΑ.
Αυτό είναι σημαντικό, γιατί δείχνει ότι όσο γίνεται ανάνηψη και κυκλοφορεί έστω και λίγη ποσότητα αίματος προς τον εγκέφαλο, η λειτουργία του μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να μην έχει σταματήσει εντελώς.
Άρα ο εγκέφαλος συνεχίζει να λειτουργεί μετά τον θάνατο;
Η σωστή απάντηση είναι ότι τα πράγματα είναι πιο σύνθετα.
Η καρδιακή ανακοπή δεν είναι το ίδιο με τον οριστικό θάνατο του εγκεφάλου. Αν οι γιατροί ξεκινήσουν γρήγορα ΚΑΡΠΑ, μπορούν να διατηρήσουν ένα μέρος της κυκλοφορίας του αίματος και να δώσουν χρόνο μέχρι να επανέλθει η καρδιά.
Γι’ αυτό δεν είναι σωστό να λέμε ότι «ο εγκέφαλος λειτουργεί κανονικά μετά τον θάνατο». Αυτό που δείχνουν οι μελέτες είναι ότι κατά τη διάρκεια της ανάνηψης μπορεί να παραμένει ή να επανεμφανίζεται κάποια εγκεφαλική δραστηριότητα.
Τι μπορεί να νιώσει ένας άνθρωπος εκείνες τις στιγμές;
Οι εμπειρίες που έχουν περιγραφεί διαφέρουν πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Κάποιοι έχουν αναφέρει έντονη ηρεμία, άλλοι φόβο, έντονα φώτα, αίσθηση ότι ο χρόνος περνά πολύ αργά ή πολύ γρήγορα, ή ακόμη και ήχους από το περιβάλλον.
Άλλοι δεν θυμούνται απολύτως τίποτα.
Τι συμβαίνει αν δεν γίνει ΚΑΡΠΑ;
Αν η καρδιά σταματήσει και δεν αποκατασταθεί η κυκλοφορία, ο εγκέφαλος στερείται όλο και περισσότερο οξυγόνου.
Η συνείδηση χάνεται πολύ γρήγορα και όσο περνά ο χρόνος αυξάνεται ο κίνδυνος σοβαρής και μόνιμης εγκεφαλικής βλάβης.
Γι’ αυτό η άμεση έναρξη ΚΑΡΠΑ είναι τόσο σημαντική σε μια καρδιακή ανακοπή.
Γνωρίζει κάποιος ότι είναι «νεκρός»;
Όχι, τουλάχιστον δεν υπάρχει επιστημονική απόδειξη που να δείχνει κάτι τέτοιο.
Οι μελέτες δεν αποδεικνύουν ότι ένας άνθρωπος αντιλαμβάνεται ότι έχει πεθάνει. Δείχνουν μόνο ότι σε ορισμένους ανθρώπους που παθαίνουν καρδιακή ανακοπή και στη συνέχεια επανέρχονται μπορεί να υπάρχουν αναμνήσεις ή κάποια μορφή συνείδησης κατά τη διάρκεια της ανάνηψης.
Με απλά λόγια, η συνείδηση συνήθως χάνεται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα όταν σταματήσει η καρδιά. Αν όμως αρχίσει γρήγορα ανάνηψη, σε ορισμένες περιπτώσεις ο εγκέφαλος μπορεί να συνεχίσει να δείχνει κάποια δραστηριότητα και ο άνθρωπος αργότερα να θυμάται κομμάτια από όσα συνέβησαν.
