Εδώ και χρόνια κυκλοφορούν στο διαδίκτυο ισχυρισμοί ότι αρχαίοι Έλληνες έφτασαν στην Ιαπωνία, τη Χαβάη και την Αμερική χιλιάδες χρόνια πριν από τον Κολόμβο. Σε ορισμένες εκδοχές, οι Αϊνού της Ιαπωνίας, οι Navajo της Βόρειας Αμερικής και ακόμη και οι Ίνκας παρουσιάζονται ως απόγονοι ελληνικών πληθυσμών.
Οι ιστορίες αυτές είναι εντυπωσιακές, αλλά το βασικό ερώτημα είναι διαφορετικό: υπάρχουν πραγματικά αρχαιολογικές, γενετικές ή γλωσσολογικές αποδείξεις που να τις στηρίζουν; Με βάση όσα γνωρίζουμε σήμερα, η απάντηση είναι όχι.
Υπάρχουν στοιχεία ότι Ίωνες έφτασαν στην Ιαπωνία το 7000 π.Χ.;
Δεν υπάρχει αποδεκτή αρχαιολογική ή ιστορική έρευνα που να δείχνει ότι Ίωνες ή άλλοι ελληνικοί πληθυσμοί έφτασαν στην Ιαπωνία το 7000 π.Χ.
Μάλιστα, η ίδια η έννοια των Ιώνων ως ιστορικά αναγνωρίσιμης ελληνικής ομάδας ανήκει σε πολύ μεταγενέστερες περιόδους. Η ιδέα επομένως ότι «Ίωνες» ταξίδευαν στον Ειρηνικό πριν από περίπου 9.000 χρόνια δημιουργεί από μόνη της σοβαρό χρονολογικό πρόβλημα.
Η Ιαπωνία εκείνη την εποχή βρισκόταν στην περίοδο Jōmon, μια μακρά προϊστορική περίοδο που είχε αρχίσει χιλιάδες χρόνια νωρίτερα. Οι πληθυσμοί Jōmon αποτελούν σημαντικό μέρος της προϊστορίας της Ιαπωνίας και συνδέονται γενετικά και πολιτισμικά με την ιστορία των Αϊνού.
Ποιοι είναι πραγματικά οι Αϊνού;
Οι Αϊνού είναι αυτόχθονος λαός της βόρειας Ιαπωνίας, ιδιαίτερα του Χοκάιντο, με δική του γλώσσα, πολιτισμό και ιστορία.
Σύγχρονες γενετικές μελέτες δείχνουν ότι ο πληθυσμός των Αϊνού σχηματίστηκε σε μεγάλο βαθμό από ανθρώπους που συνδέονται με τους αρχαίους Jōmon του Χοκάιντο, με μεταγενέστερες γενετικές επιρροές από πληθυσμούς της βορειοανατολικής Ασίας.
Δεν υπάρχουν γενετικά δεδομένα που να τους συνδέουν ειδικά με αρχαίους ελληνικούς πληθυσμούς.

Το όνομα «Αϊνού» προέρχεται από τη λέξη «Ίωνες»;
Όχι. Σύμφωνα με το Εθνικό Μουσείο Αϊνού της Ιαπωνίας, η λέξη aynu προέρχεται από την ίδια τη γλώσσα των Αϊνού και σημαίνει «άνθρωπος».
Η ομοιότητα δύο λέξεων από διαφορετικές γλώσσες δεν αρκεί για να αποδείξει κοινή προέλευση. Για να γίνει αποδεκτή μια γλωσσολογική συγγένεια χρειάζονται συστηματικές αντιστοιχίες στη φωνολογία, στη γραμματική και σε μεγάλο αριθμό λέξεων.
Η σύνδεση «Αϊνού = Ίωνες» δεν πληροί αυτά τα κριτήρια.
Τα σχέδια στα ρούχα των Αϊνού αποδεικνύουν ελληνική σχέση;
Τα παραδοσιακά ενδύματα των Αϊνού διαθέτουν εντυπωσιακά γεωμετρικά και καμπυλόγραμμα σχέδια. Ορισμένα μπορεί σε έναν σύγχρονο παρατηρητή να θυμίζουν μοτίβα που συναντώνται και σε άλλους πολιτισμούς.
Αυτό όμως δεν αποτελεί απόδειξη πολιτισμικής ή γενετικής συγγένειας. Παρόμοια γεωμετρικά μοτίβα μπορούν να αναπτυχθούν ανεξάρτητα σε τελείως διαφορετικές κοινωνίες.

Τι ισχύει για τη θεά Αματεράσου;
Η Αματεράσου είναι κεντρική θεότητα της ιαπωνικής παράδοσης και συνδέεται με τον ήλιο. Η προσπάθεια να αποδοθεί το όνομά της σε ελληνικές φράσεις όπως «μη ατέρα σου» δεν αποτελεί αποδεκτή γλωσσολογική ετυμολογία.
Τέτοιες ερμηνείες βασίζονται συνήθως σε τυχαίες ηχητικές ομοιότητες ανάμεσα σε άσχετες γλώσσες και όχι σε ιστορική γλωσσολογική μέθοδο.
Οι Navajo προέρχονται από «Ίωνες-Βάκχιους»;
Δεν υπάρχει καμία αποδεκτή ιστορική ή γλωσσολογική βάση γι’ αυτόν τον ισχυρισμό.
Οι Navajo αποκαλούν τον εαυτό τους Diné. Η γλώσσα τους ανήκει στον κλάδο των νότιων Αθαμπασκανικών γλωσσών, οι οποίες συνδέονται με γλωσσικές ομάδες της βόρειας Βόρειας Αμερικής.
Το όνομα «Navajo» πέρασε στην ευρωπαϊκή χρήση μέσω των Ισπανών και δεν προέρχεται από τις λέξεις «Ίωνες» και «Βάκχοι».
Το Potomac προέρχεται από τη λέξη «ποταμός»;
Και αυτή η ομοιότητα είναι συμπτωματική.
Η ονομασία Potomac προέρχεται από το Patawomeck ή παρόμοιες μορφές ενός ονόματος αλγκονκινικής προέλευσης, που συνδεόταν με αυτόχθονο λαό και οικισμό της περιοχής.
Η ομοιότητα των λέξεων «Potomac» και «ποταμός» δεν αποτελεί ένδειξη ελληνικής παρουσίας στη Βόρεια Αμερική.
Οι Ίνκας προέρχονται από Έλληνες;
Δεν υπάρχει επιστημονική βάση για την ετυμολογία που συνδέει τη λέξη «Ίνκας» με υποτιθέμενους «Ίωνες-Εκάτιους».
Ο όρος Inka ανήκει στη γλωσσική και πολιτισμική παράδοση των Άνδεων και χρησιμοποιήθηκε για τον ηγεμόνα και την άρχουσα τάξη της αυτοκρατορίας.
Το κράτος των Ίνκας ήταν γνωστό ως Tawantinsuyu και αναπτύχθηκε πολλούς αιώνες αργότερα από τις ημερομηνίες που αναφέρουν οι θεωρίες περί προϊστορικών Ελλήνων.
Τι γνωρίζουμε πραγματικά για το Tiwanaku;
Το Tiwanaku βρίσκεται στη σημερινή Βολιβία, κοντά στη λίμνη Τιτικάκα, και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους των Άνδεων.
Σύμφωνα με την UNESCO, υπήρξε πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο ενός ισχυρού προϊσπανικού πολιτισμού και γνώρισε τη μεγαλύτερη ακμή του περίπου μεταξύ 500 και 900 μ.Χ.
Η εντυπωσιακή λιθοδομή, τα μνημεία και η οργάνωση της πόλης δείχνουν υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας. Δεν υπάρχει όμως αποδεκτή αποκρυπτογράφηση κάποιας «ελληνικής γραφής» στο Tiwanaku.
Ακόμη λιγότερο υπάρχει επιστημονικό στοιχείο ότι οι κάτοικοι εγκατέλειψαν την πόλη επειδή «αποίκισαν το διάστημα». Αυτός ο ισχυρισμός ανήκει καθαρά στη σφαίρα της φαντασίας.
Ποιοι είναι οι «Αμερικανοί καθηγητές» που αναφέρονται στις σχετικές ιστορίες;
Σε αναδημοσιεύσεις του συγκεκριμένου ισχυρισμού εμφανίζονται ονόματα όπως Thomas S. Anderson, Hugo Weaving και Don Davis, μαζί με πανεπιστημιακούς τίτλους και εντυπωσιακές θεωρίες.
Δεν εντοπίζονται όμως αξιόπιστες ακαδημαϊκές δημοσιεύσεις ή επίσημες πανεπιστημιακές πηγές που να τεκμηριώνουν τις συγκεκριμένες αποδόσεις και θεωρίες.
Η περίπτωση του Hugo Weaving είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική: ο γνωστός Hugo Weaving είναι ο διεθνώς αναγνωρισμένος Αυστραλός ηθοποιός από τις ταινίες The Matrix και The Lord of the Rings, όχι παλαιοντολόγος ή καθηγητής αεροναυπηγικής του University of Michigan.
Αυτό από μόνο του είναι σοβαρή προειδοποίηση ότι οι πηγές της αρχικής ιστορίας πρέπει να αντιμετωπίζονται με μεγάλη επιφύλαξη.
Τι δείχνει η γενετική για τον εποικισμό της Αμερικής;
Η εικόνα που δίνουν σήμερα η αρχαιογενετική και η αρχαιολογία είναι αρκετά διαφορετική.
Οι βασικοί πρόγονοι των αυτόχθονων πληθυσμών της Αμερικής προήλθαν από πληθυσμούς της βορειοανατολικής Ασίας και της Βεριγγίας κατά την ύστερη εποχή των παγετώνων.
Αρχαία γονιδιώματα δείχνουν ότι οι πρώτοι πληθυσμοί που εξαπλώθηκαν στις Αμερικές σχετίζονται περισσότερο με τους σημερινούς αυτόχθονες Αμερικανούς παρά με ευρωπαϊκούς ή μεσογειακούς πληθυσμούς.
Οι λεπτομέρειες της πρώτης εγκατάστασης εξακολουθούν να μελετώνται και νέα δεδομένα συχνά κάνουν την εικόνα πιο σύνθετη. Μέχρι σήμερα, όμως, δεν υπάρχει γενετική ένδειξη μιας ελληνικής αποίκισης της Αμερικής το 6500 π.Χ.
Υπάρχει λοιπόν «απόκρυψη» της ελληνικής ιστορίας;
Με βάση τα συγκεκριμένα παραδείγματα, δεν υπάρχει τεκμηριωμένο ιστορικό γεγονός που να έχει αποκλειστεί από τα σχολικά βιβλία.
Για να ενταχθεί ένας ισχυρισμός σε ένα σχολικό εγχειρίδιο ιστορίας δεν αρκεί να έχει δημοσιευτεί σε ένα άρθρο ή να αποδίδεται σε έναν καθηγητή. Χρειάζεται να στηρίζεται σε αρχαιολογικά ευρήματα, χρονολογήσεις, επιστημονικές δημοσιεύσεις, γλωσσολογικά δεδομένα και, όπου είναι δυνατόν, γενετικές ενδείξεις που μπορούν να ελεγχθούν από άλλους ερευνητές.
Στην περίπτωση των θεωριών για Έλληνες στην Ιαπωνία, στους Navajo, στους Ίνκας και στο Tiwanaku, αυτή η τεκμηρίωση δεν υπάρχει.
Γιατί τέτοιες θεωρίες φαίνονται τόσο πειστικές;
Συνήθως συνδυάζουν πραγματικά στοιχεία με αυθαίρετα συμπεράσματα.
Οι Αϊνού υπάρχουν πραγματικά. Το Tiwanaku είναι πραγματικό και εντυπωσιακό. Υπάρχουν πράγματι γεωμετρικά μοτίβα σε διαφορετικούς πολιτισμούς και υπάρχουν λέξεις σε άσχετες γλώσσες που μοιάζουν μεταξύ τους.
Το λάθος γίνεται όταν αυτές οι ομοιότητες μετατρέπονται σε απόδειξη μιας ιστορικής σχέσης χωρίς ενδιάμεσα στοιχεία.
Η ιστορία των αρχαίων Ελλήνων είναι ήδη εξαιρετικά πλούσια και τεκμηριωμένη. Δεν χρειάζεται να της προσθέσουμε ταξίδια στην Ιαπωνία, ελληνική καταγωγή των Ίνκας ή αποικίες στο διάστημα για να είναι συναρπαστική.
Το πραγματικά ενδιαφέρον είναι να ξεχωρίζουμε αυτό που μπορούμε να αποδείξουμε από αυτό που απλώς ακούγεται εντυπωσιακό.












