Η εκπαίδευση σκύλου δεν αφορά μόνο το να μάθει ο τετράποδος φίλος μας να κάθεται, να έρχεται όταν τον φωνάζουμε ή να περπατά ήρεμα με το λουρί. Είναι ένας τρόπος να επικοινωνούμε καλύτερα μαζί του, να κατανοούμε τις ανάγκες του και να δημιουργούμε μια καθημερινότητα με περισσότερη ασφάλεια και λιγότερο άγχος.
Ένας καλός εκπαιδευτής σκύλων μπορεί να βοηθήσει σημαντικά σε αυτή τη διαδικασία, ιδιαίτερα όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες ή δεν γνωρίζουμε από πού να ξεκινήσουμε. Δεν είναι απαραίτητος για κάθε σκύλο, αλλά η σωστή επαγγελματική καθοδήγηση μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά. Ακολουθούν δέκα λόγοι που αξίζει να την εξετάσουμε.
1. Βοηθά να επικοινωνείτε καλύτερα με τον σκύλο σας
Οι σκύλοι δεν καταλαβαίνουν τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο που τον καταλαβαίνουμε εμείς. Επικοινωνούν κυρίως μέσα από τη γλώσσα του σώματος, τις κινήσεις, τις εκφράσεις και τη συμπεριφορά τους.
Ένας έμπειρος εκπαιδευτής μπορεί να σας μάθει να αναγνωρίζετε πότε ο σκύλος σας είναι χαλαρός, φοβισμένος, ενθουσιασμένος ή αγχωμένος. Για παράδειγμα, ένα σκυλί που γλείφει τα χείλη του, αποστρέφει το βλέμμα ή απομακρύνεται μπορεί να προσπαθεί να δείξει ότι αισθάνεται άβολα.
Όσο καλύτερα καταλαβαίνετε αυτά τα σημάδια, τόσο πιο εύκολο γίνεται να ανταποκρίνεστε σωστά στις ανάγκες του.
2. Εκπαιδεύει και εσάς, όχι μόνο τον σκύλο
Ένα από τα μεγαλύτερα οφέλη της συνεργασίας με έναν εκπαιδευτή είναι ότι μαθαίνετε κι εσείς πώς να συμπεριφέρεστε στον σκύλο σας.
Ο επαγγελματίας δεν πρέπει απλώς να πάρει το ζώο και να το επιστρέψει γνωρίζοντας ορισμένες εντολές. Χρειάζεται να σας δείξει πώς να συνεχίζετε την εκπαίδευση στο σπίτι, πώς να επιβραβεύετε τις σωστές συμπεριφορές και πώς να θέτετε σταθερούς κανόνες.
Για παράδειγμα, αν ο σκύλος πηδά πάνω στους επισκέπτες, ο εκπαιδευτής μπορεί να σας δείξει πώς να του μάθετε μια εναλλακτική συμπεριφορά, όπως να κάθεται ήρεμα όταν κάποιος μπαίνει στο σπίτι.
Η συνέπεια όλων των μελών της οικογένειας βοηθά τον σκύλο να καταλαβαίνει τι περιμένουμε από εκείνον.
3. Δημιουργεί έναν ισχυρότερο δεσμό εμπιστοσύνης
Η εκπαίδευση μπορεί να γίνει μια ευχάριστη κοινή δραστηριότητα, όταν βασίζεται στον σεβασμό και στη θετική ενίσχυση.
Η θετική ενίσχυση σημαίνει ότι επιβραβεύουμε μια συμπεριφορά που θέλουμε να επαναληφθεί. Η ανταμοιβή μπορεί να είναι μια μικρή λιχουδιά, ένα παιχνίδι, ένας έπαινος ή κάτι άλλο που αγαπά ο σκύλος.
Με αυτόν τον τρόπο το ζώο μαθαίνει χωρίς να χρειάζεται να φοβάται τον ιδιοκτήτη του. Οι καθημερινές μικρές επιτυχίες μπορούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και καλύτερη συνεργασία.
Η American Veterinary Society of Animal Behavior (AVSAB) συνιστά μεθόδους εκπαίδευσης που βασίζονται στις ανταμοιβές, καθώς οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν φόβο ή πόνο ενέχουν κινδύνους για την ευημερία του ζώου.
4. Βελτιώνει την ανταπόκριση σε βασικές εντολές
Ένας σκύλος που μαθαίνει να ανταποκρίνεται σε απλά σήματα μπορεί να συνεργάζεται ευκολότερα με τον άνθρωπό του στην καθημερινότητα.
Ο εκπαιδευτής μπορεί να βοηθήσει στη διδασκαλία χρήσιμων συμπεριφορών, όπως:
- Να κάθεται ήρεμα όταν του ζητείται.
- Να έρχεται όταν τον φωνάζετε.
- Να περπατά χωρίς να τραβά συνεχώς το λουρί.
- Να αφήνει ένα αντικείμενο όταν χρειάζεται.
- Να περιμένει ήρεμα πριν περάσει μια πόρτα.
Η επιτυχία δεν έρχεται από τη μία μέρα στην άλλη. Χρειάζονται σύντομες, συχνές προπονήσεις και εξάσκηση σε διαφορετικά περιβάλλοντα, με σταδιακή αύξηση των δυσκολιών.
Στόχος δεν είναι η τυφλή υπακοή, αλλά η ασφαλής και αρμονική συνεργασία.
5. Συμβάλλει στην ασφάλεια του σκύλου
Η σωστή εκπαίδευση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη σε απρόβλεπτες καταστάσεις.
Φανταστείτε ότι ο σκύλος σας βλέπει μια γάτα απέναντι στον δρόμο και προσπαθεί να την ακολουθήσει. Η εκπαίδευση στην ανάκληση, δηλαδή στο να επιστρέφει όταν τον καλείτε, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο να βρεθεί σε επικίνδυνη θέση.
Το ίδιο σημαντικό είναι να μάθει να αφήνει ένα αντικείμενο που δεν πρέπει να καταπιεί ή να παραμένει ήρεμος όταν συναντά άλλους ανθρώπους και ζώα.
Βέβαια, καμία εκπαίδευση δεν εγγυάται ότι ένας σκύλος θα ανταποκριθεί σωστά σε κάθε περίπτωση. Το λουρί, η κατάλληλη επίβλεψη και η αποφυγή επικίνδυνων καταστάσεων παραμένουν απαραίτητα.
6. Βοηθά στη σωστή κοινωνικοποίηση
Η κοινωνικοποίηση είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τους πρώτους μήνες της ζωής ενός κουταβιού. Δεν σημαίνει, όμως, ότι πρέπει να γνωρίζει όσο το δυνατόν περισσότερους σκύλους ή να παίζει με κάθε ζώο που συναντά.
Ο πραγματικός στόχος είναι να αποκτά σταδιακά θετικές εμπειρίες με διαφορετικούς ανθρώπους, ήχους, χώρους και καταστάσεις, χωρίς να πιέζεται ή να φοβάται.
Ένας εκπαιδευτής μπορεί να οργανώσει κατάλληλες ασκήσεις και ελεγχόμενες γνωριμίες, προσαρμοσμένες στην ηλικία και στον χαρακτήρα του ζώου.
Η κοινωνικοποίηση πρέπει να γίνεται με προσοχή και σε συνεννόηση με τον κτηνίατρο σχετικά με την πρόληψη λοιμώξεων και τον εμβολιασμό. Ακόμη και οι ενήλικοι σκύλοι μπορούν να αποκτήσουν νέες θετικές εμπειρίες, αρκεί να προχωρούν με τον δικό τους ρυθμό.
7. Μπορεί να προλάβει ορισμένα προβλήματα συμπεριφοράς
Πολλές ανεπιθύμητες συμπεριφορές αρχίζουν από μικρές καθημερινές συνήθειες. Ένα κουτάβι που δαγκώνει τα χέρια στο παιχνίδι ή ένας νεαρός σκύλος που τραβά το λουρί δεν προσπαθεί απαραίτητα να αμφισβητήσει τον ιδιοκτήτη του.
Συχνά χρειάζεται να μάθει έναν διαφορετικό τρόπο συμπεριφοράς, ενώ ο άνθρωπός του πρέπει να καταλάβει πώς να τον καθοδηγήσει.
Η έγκαιρη εκπαίδευση μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση προβλημάτων όπως το υπερβολικό πήδημα στους ανθρώπους, η δυσκολία στο περπάτημα, η καταστροφή αντικειμένων από πλήξη και η δυσκολία παραμονής σε ήρεμη κατάσταση.
Δεν μπορεί, ωστόσο, να αποτρέψει κάθε μελλοντικό πρόβλημα. Η συμπεριφορά επηρεάζεται επίσης από την υγεία, την κληρονομικότητα, το περιβάλλον και τις προηγούμενες εμπειρίες του σκύλου.
8. Σας δίνει περισσότερη αυτοπεποίθηση στην καθημερινότητα
Όταν δεν μπορούμε να διαχειριστούμε ορισμένες συμπεριφορές του σκύλου μας, είναι εύκολο να αισθανθούμε απογοήτευση ή αμηχανία.
Ίσως αποφεύγουμε τις βόλτες επειδή τραβά το λουρί. Ίσως διστάζουμε να καλέσουμε επισκέπτες επειδή πηδά συνεχώς πάνω τους.
Ένας καλός εκπαιδευτής μπορεί να μας βοηθήσει να θέσουμε ρεαλιστικούς στόχους και να κατανοήσουμε ότι η πρόοδος γίνεται σταδιακά.
Καθώς βλέπουμε μικρές βελτιώσεις και μαθαίνουμε να χειριζόμαστε καλύτερα τις καταστάσεις, αποκτούμε μεγαλύτερη σιγουριά. Παράλληλα, ο σκύλος επωφελείται από ένα πιο προβλέψιμο και ήρεμο περιβάλλον.
9. Αναδεικνύει τις φυσικές ικανότητες του σκύλου σας
Κάθε σκύλος έχει διαφορετική προσωπικότητα, ενδιαφέροντα και δυνατότητες. Κάποιοι αγαπούν να αναζητούν αντικείμενα με τη μύτη τους, άλλοι απολαμβάνουν παιχνίδια συνεργασίας ή ασκήσεις ευκινησίας.
Ένας εκπαιδευτής μπορεί να σας προτείνει δραστηριότητες που ταιριάζουν στο ζώο, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, τη φυσική του κατάσταση και τις προτιμήσεις του.
Τα παιχνίδια αναζήτησης τροφής, οι απλές ασκήσεις όσφρησης και η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων μπορούν να προσφέρουν πνευματική απασχόληση και να περιορίσουν την πλήξη.
Δεν χρειάζεται ο σκύλος σας να γίνει πρωταθλητής σε κάποιο άθλημα. Αρκεί να βρίσκετε δραστηριότητες που τον ευχαριστούν και σας επιτρέπουν να περνάτε δημιουργικό χρόνο μαζί.
10. Προσφέρει καθοδήγηση όταν εμφανιστούν σοβαρές δυσκολίες
Ορισμένα προβλήματα συμπεριφοράς είναι πιο σύνθετα από το να μάθει ένας σκύλος να κάθεται ή να περπατά με το λουρί.
Το έντονο άγχος αποχωρισμού, ο μεγάλος φόβος απέναντι σε ανθρώπους ή ζώα και οι επιθετικές αντιδράσεις μπορεί να χρειάζονται εξειδικευμένη αξιολόγηση.
Ένας κατάλληλα καταρτισμένος επαγγελματίας μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό παραγόντων που προκαλούν τη συμπεριφορά και στην ανάπτυξη ενός εξατομικευμένου προγράμματος.
Ωστόσο, τα σοβαρά περιστατικά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως προβλήματα υπακοής. Είναι σημαντικό να αποκλειστούν πιθανοί ιατρικοί παράγοντες και, όπου χρειάζεται, να συνεργαστεί ο εκπαιδευτής με κτηνίατρο ή ειδικό στη συμπεριφορά ζώων.
Για παράδειγμα, το άγχος αποχωρισμού δεν αντιμετωπίζεται με τιμωρία επειδή ο σκύλος γαβγίζει ή καταστρέφει αντικείμενα όταν μένει μόνος. Χρειάζεται προσεκτική, σταδιακή προσέγγιση και μερικές φορές επιπλέον κτηνιατρική θεραπεία.
Πώς θα επιλέξετε τον κατάλληλο εκπαιδευτή σκύλων;
Δεν χρησιμοποιούν όλοι οι εκπαιδευτές τις ίδιες μεθόδους. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζετε πώς εργάζεται ένας επαγγελματίας πριν του εμπιστευτείτε τον σκύλο σας.
Η American Veterinary Society of Animal Behavior συνιστά να επιλέγουμε επαγγελματίες που βασίζονται στη θετική ενίσχυση και αποφεύγουν μεθόδους πρόκλησης φόβου ή πόνου.
Πριν ξεκινήσετε τη συνεργασία, αξίζει να εξετάσετε τα ακόλουθα:
- Μεθοδολογία: Επιλέγει ανταμοιβές, παιχνίδι και σαφή καθοδήγηση αντί για τιμωρίες;
- Εκπαίδευση και εμπειρία: Μπορεί να εξηγήσει τι έχει σπουδάσει ή πώς έχει καταρτιστεί και ποια περιστατικά έχει αναλάβει;
- Συμμετοχή ιδιοκτήτη: Σας δείχνει πώς να συνεχίζετε την εξάσκηση στο σπίτι;
- Εξατομίκευση: Προσαρμόζει το πρόγραμμα στις ανάγκες και στον χαρακτήρα του σκύλου;
- Συμπεριφορά προς το ζώο: Σέβεται τα σημάδια φόβου και δυσφορίας ή προσπαθεί να επιβληθεί με τη βία;
- Ρεαλιστικές προσδοκίες: Εξηγεί ότι η πρόοδος απαιτεί χρόνο, αντί να υπόσχεται τέλεια συμπεριφορά σε λίγες ημέρες;
Αποφύγετε επαγγελματίες που βασίζονται σε ηλεκτρικά κολάρα, πνίχτες, βίαια τραβήγματα, εκφοβισμό ή θεωρίες σύμφωνα με τις οποίες πρέπει να γίνετε ο «αρχηγός της αγέλης» με τη χρήση δύναμης.
Η εκπαίδευση πρέπει να αποτελεί θετική εμπειρία για τον σκύλο και τον άνθρωπό του, όχι μια διαδικασία που δημιουργεί φόβο.
Πότε είναι καλύτερο να ξεκινήσει η εκπαίδευση;
Οι πρώτες απλές ασκήσεις μπορούν να ξεκινήσουν από τη στιγμή που ένα κουτάβι έρχεται στο σπίτι. Η εκμάθηση του ονόματός του, οι ήρεμες καθημερινές συνήθειες και η επιβράβευση επιθυμητών συμπεριφορών είναι ένα καλό πρώτο βήμα.
Η ηλικία δεν αποτελεί εμπόδιο για την εκμάθηση νέων δεξιοτήτων. Και ένας ενήλικος ή ηλικιωμένος σκύλος μπορεί να μάθει, αρκεί οι ασκήσεις να είναι κατάλληλες για τις δυνατότητες και την υγεία του.
Το πιο σημαντικό είναι να υπάρχει συνέπεια. Λίγα λεπτά ευχάριστης εξάσκησης σε τακτική βάση μπορούν να αποδειχθούν πιο χρήσιμα από μεγάλες και κουραστικές προπονήσεις.
Η εκπαίδευση δεν ολοκληρώνεται απαραίτητα με έναν κύκλο μαθημάτων. Είναι μια συνεχής διαδικασία επικοινωνίας και συνεργασίας σε όλη τη ζωή του σκύλου.
Ένας καλός εκπαιδευτής μπορεί να σας προσφέρει τα κατάλληλα εργαλεία για να την κάνετε ευκολότερη και πιο ευχάριστη. Το ουσιαστικότερο αποτέλεσμα δεν είναι μόνο ένας σκύλος που ανταποκρίνεται σε εντολές, αλλά μια σχέση στην οποία άνθρωπος και ζώο αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια και εμπιστοσύνη.
Πηγές:
