Σκορδόγαλο: Η παραδοσιακή συνταγή, τα οφέλη και τι λέει η επιστήμη

Το σκορδόγαλο, ένα ρόφημα που παρασκευάζεται από γάλα και σκόρδο, έχει αποκτήσει μεγάλη δημοτικότητα στο διαδίκτυο χάρη στις εντυπωσιακές θεραπευτικές ιδιότητες που του αποδίδονται. Ορισμένες δημοσιεύσεις υποστηρίζουν ότι μπορεί να αντιμετωπίσει από τον βήχα και την αϋπνία μέχρι το άσθμα, την πνευμονία και τις καρδιακές παθήσεις. Πόσα από αυτά, όμως, ισχύουν πραγματικά;

Το σκόρδο είναι μια τροφή με ενδιαφέροντα φυσικά συστατικά, τα οποία έχουν μελετηθεί για τις πιθανές επιδράσεις τους στην υγεία. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι το σκόρδο με γάλα λειτουργεί ως φάρμακο. Ας δούμε πώς παρασκευάζεται το παραδοσιακό ρόφημα, τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες και ποιους ισχυρισμούς δεν πρέπει να πιστεύουμε.

Τι είναι το σκορδόγαλο και γιατί έχει γίνει τόσο γνωστό;

Το σκορδόγαλο είναι ένα απλό ρόφημα που παρασκευάζεται με βράσιμο σκόρδου σε γάλα, συνήθως με την προσθήκη νερού. Παρόμοιες συνταγές συναντώνται σε παραδοσιακές πρακτικές διατροφής και έχουν χρησιμοποιηθεί ως σπιτικά γιατροσόφια.

Η δημοτικότητά του σχετίζεται κυρίως με τη φήμη του σκόρδου ως τροφής με ευεργετικές ιδιότητες. Πράγματι, το σκόρδο περιέχει θειούχες ενώσεις, μεταξύ των οποίων ουσίες που σχετίζονται με την αλλικίνη, ένα συστατικό που έχει μελετηθεί εκτενώς.

Η αλλικίνη σχηματίζεται όταν το σκόρδο κόβεται ή συνθλίβεται. Είναι όμως σχετικά ασταθής και η ποσότητά της επηρεάζεται από τον τρόπο επεξεργασίας και μαγειρέματος.

Παρότι ορισμένα συστατικά του σκόρδου παρουσιάζουν ενδιαφέρον σε εργαστηριακές έρευνες, δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι ένα ρόφημα με βρασμένο σκόρδο έχει τις ίδιες επιδράσεις στον ανθρώπινο οργανισμό.

Πώς φτιάχνεται το παραδοσιακό σκορδόγαλο;

Η συνταγή που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο περιλαμβάνει λίγα υλικά και δεν απαιτεί ιδιαίτερες μαγειρικές γνώσεις. Πρόκειται για ρόφημα με έντονη γεύση και χαρακτηριστικό άρωμα σκόρδου.

Υλικά

• 500 ml γάλα
• 10 σκελίδες σκόρδου, καθαρισμένες και ψιλοκομμένες
• 250 ml νερό
• Προαιρετικά, λίγη ζάχαρη για τη γεύση

Εκτέλεση

1. Ρίξτε το γάλα και το νερό σε μια κατσαρόλα.
2. Προσθέστε το ψιλοκομμένο σκόρδο και ζεστάνετε το μείγμα σε μέτρια φωτιά.
3. Μόλις αρχίσει να σιγοβράζει, χαμηλώστε τη φωτιά και ανακατεύετε περιστασιακά, ώστε να μην κολλήσει το γάλα.
4. Αφήστε το σκόρδο να μαλακώσει καλά και στη συνέχεια αποσύρετε την κατσαρόλα από τη φωτιά.
5. Σουρώστε το ρόφημα και, εάν θέλετε, προσθέστε λίγη ζάχαρη.
6. Σερβίρετε χλιαρό.

Σημαντικό: Η παραπάνω είναι μια παραδοσιακή μαγειρική συνταγή και όχι θεραπευτική δοσολογία. Η αρχική ποσότητα των δέκα σκελίδων είναι μεγάλη, ιδιαίτερα για ένα μόνο άτομο, και μπορεί να προκαλέσει πεπτικές ενοχλήσεις. Δεν υπάρχει επιστημονικά καθορισμένη ασφαλής ή αποτελεσματική ποσότητα σκορδόγαλου για τη θεραπεία ασθενειών. Δεν είναι απαραίτητο να καταναλωθεί όλο το μείγμα.

Ποια οφέλη του σκόρδου έχουν μελετηθεί επιστημονικά;

Το σκόρδο έχει απασχολήσει αρκετές επιστημονικές έρευνες, κυρίως για την πιθανή επίδρασή του σε παράγοντες που σχετίζονται με την καρδιαγγειακή υγεία.

Χοληστερόλη

Ορισμένες συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν διαπιστώσει ότι συγκεκριμένα συμπληρώματα σκόρδου μπορεί να μειώσουν σε μικρό βαθμό την ολική και την LDL χοληστερόλη, δηλαδή τη λεγόμενη «κακή» χοληστερόλη.

Σύμφωνα με το αμερικανικό National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), τα πιθανά αποτελέσματα είναι γενικά περιορισμένα σε σύγκριση με τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη μείωση της χοληστερόλης.

Επιπλέον, οι σχετικές μελέτες αφορούν συνήθως ειδικά παρασκευάσματα σκόρδου και όχι σκορδόγαλο. Δεν έχει αποδειχθεί ότι η κατανάλωση του ροφήματος για μία εβδομάδα μειώνει αξιόπιστα την LDL ή αυξάνει την HDL χοληστερόλη.

Αρτηριακή πίεση

Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι ορισμένα παρασκευάσματα σκόρδου μπορεί να προκαλούν μικρή μείωση της αρτηριακής πίεσης σε ανθρώπους με υπέρταση.

Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία έχουν περιορισμούς και δεν αποδεικνύουν ότι το σκόρδο προλαμβάνει εμφράγματα ή εγκεφαλικά επεισόδια. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αντικαθιστά την αντιυπερτασική αγωγή που έχει συστήσει ο γιατρός.

Η χρήση γάλακτος χαμηλών λιπαρών μπορεί να αποτελεί μια διατροφική επιλογή, αλλά δεν κάνει το σκορδόγαλο αποτελεσματικότερο φάρμακο για την καρδιά.

Θεραπεύει το σκορδόγαλο το άσθμα, την πνευμονία και τη φυματίωση;

Όχι. Δεν υπάρχουν αξιόπιστα κλινικά στοιχεία ότι το σκορδόγαλο θεραπεύει αυτές τις παθήσεις. Πρόκειται για έναν από τους πιο επικίνδυνους μύθους που έχουν συνδεθεί με το συγκεκριμένο ρόφημα.

Μάλιστα, διεθνείς οργανισμοί ελέγχου γεγονότων, όπως το AFP Factuel και το Africa Check, έχουν εξετάσει δημοσιεύσεις που παρουσιάζουν το γάλα με σκόρδο ως θεραπεία για σοβαρές αναπνευστικές ασθένειες. Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν υποστηρίζονται από επιστημονικά δεδομένα.

Άσθμα

Το άσθμα είναι μια χρόνια πάθηση των αεραγωγών που μπορεί να προκαλέσει βήχα, συριγμό, δύσπνοια και αίσθημα πίεσης στο στήθος.

Η αντιμετώπισή του βασίζεται σε κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση και, όταν χρειάζεται, σε εισπνεόμενα φάρμακα. Η κατανάλωση σκόρδου ή σκορδόγαλου δεν έχει αποδειχθεί ότι ελέγχει τις κρίσεις άσθματος.

Πνευμονία

Η πνευμονία είναι λοίμωξη των πνευμόνων που μπορεί να προκληθεί από βακτήρια, ιούς ή άλλους μικροοργανισμούς. Ανάλογα με την αιτία και τη σοβαρότητα, μπορεί να χρειάζεται αντιβιοτική θεραπεία, οξυγόνο ή νοσηλεία.

Το να βασιστεί κάποιος σε ένα σπιτικό ρόφημα αντί να αναζητήσει ιατρική βοήθεια μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή αντιμετώπιση της νόσου.

Φυματίωση

Η φυματίωση είναι σοβαρή λοιμώδης ασθένεια που προκαλείται από συγκεκριμένο βακτήριο. Η θεραπεία της απαιτεί ειδικό συνδυασμό αντιβιοτικών για αρκετούς μήνες, σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.

Το σκόρδο δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτή τη θεραπεία. Η διακοπή ή η καθυστέρηση της κατάλληλης αγωγής μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές και στην ανάπτυξη ανθεκτικών μορφών φυματίωσης.

Τι ισχύει για τον βήχα, την αϋπνία και τις αρθρίτιδες;

Το σκορδόγαλο παρουσιάζεται συχνά ως λύση για πολλά διαφορετικά προβλήματα, όμως οι σχετικοί ισχυρισμοί χρειάζονται προσοχή.

Βήχας: Ένα χλιαρό ρόφημα μπορεί να προσφέρει προσωρινή αίσθηση ανακούφισης στον ερεθισμένο λαιμό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το σκόρδο θεραπεύει την αιτία του βήχα ή λειτουργεί ως αποδεδειγμένο αποχρεμπτικό.

Αϋπνία: Δεν υπάρχουν επαρκείς κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι το σκορδόγαλο βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου ή αντιμετωπίζει τη χρόνια αϋπνία.

Αρθρίτιδες: Παρότι ορισμένες ουσίες του σκόρδου έχουν μελετηθεί για πιθανές αντιφλεγμονώδεις δράσεις, δεν έχει αποδειχθεί ότι το συγκεκριμένο ρόφημα αντιμετωπίζει αξιόπιστα τον πόνο, τη φλεγμονή ή την εξέλιξη των αρθρίτιδων.

Ισχιαλγία: Ο πόνος που σχετίζεται με ερεθισμό ή πίεση νεύρων δεν έχει αποδειχθεί ότι υποχωρεί με τη χρήση σκορδόγαλου. Η κατάλληλη αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και τα συμπτώματα.

Το γεγονός ότι ένα φυσικό συστατικό παρουσιάζει ενδιαφέρον σε εργαστηριακές μελέτες δεν αρκεί για να θεωρηθεί αποτελεσματική θεραπεία στον άνθρωπο.

Μπορεί το σκορδόγαλο να βοηθήσει το συκώτι και το πεπτικό σύστημα;

Μία ακόμη διαδεδομένη πεποίθηση είναι ότι το σκόρδο απομακρύνει τις τοξίνες από το συκώτι και ότι το σκορδόγαλο μπορεί να θεραπεύσει τον ίκτερο μέσα σε τέσσερις ή πέντε ημέρες.

Ο ισχυρισμός αυτός δεν τεκμηριώνεται επιστημονικά. Το ήπαρ συμμετέχει φυσιολογικά στην επεξεργασία και απομάκρυνση ουσιών από τον οργανισμό, αλλά δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία ότι το σκορδόγαλο επιταχύνει κάποια γενική διαδικασία «αποτοξίνωσης».

Ο ίκτερος, δηλαδή το κιτρίνισμα του δέρματος ή του λευκού μέρους των ματιών, μπορεί να αποτελεί ένδειξη προβλήματος στο ήπαρ, στη χολή ή σε άλλες λειτουργίες του οργανισμού. Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση και δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με σπιτικά γιατροσόφια.

Όσον αφορά το πεπτικό σύστημα, το σκόρδο δεν είναι εξίσου καλά ανεκτό από όλους. Σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να προκαλέσει φούσκωμα, αέρια, πόνο στην κοιλιά, καούρα ή διάρροια.

Ειδικά όσοι έχουν σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου μπορεί να ενοχλούνται από συγκεκριμένους υδατάνθρακες του σκόρδου. Επομένως, το σκορδόγαλο δεν αποτελεί γενική λύση για την καλύτερη πέψη.

Έχει κάποια επίδραση στη γονιμότητα ή στη σεξουαλική λειτουργία;

Σε ορισμένα παλαιότερα άρθρα αναφέρεται ότι το βρασμένο σκόρδο μπορεί να αντιμετωπίσει τη στυτική δυσλειτουργία ή ακόμη και την υπογονιμότητα σε άνδρες και γυναίκες.

Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να υποστηρίζουν τέτοιους ισχυρισμούς για το σκορδόγαλο.

Η στυτική δυσλειτουργία και η υπογονιμότητα μπορεί να σχετίζονται με πολλούς διαφορετικούς παράγοντες, όπως ορμονικές διαταραχές, αγγειακά προβλήματα, παθήσεις ή παρενέργειες φαρμάκων.

Η σωστή διάγνωση έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τη δοκιμή ενός μη αποδεδειγμένου ροφήματος.

Ποιοι πρέπει να προσέχουν την κατανάλωση σκόρδου;

Το σκόρδο θεωρείται γενικά ασφαλές για τους περισσότερους ανθρώπους όταν καταναλώνεται στις συνηθισμένες ποσότητες της διατροφής. Ωστόσο, οι πολύ μεγάλες ποσότητες και τα συμπληρώματα σκόρδου απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή.

• Άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά φάρμακα: Τα συμπληρώματα σκόρδου μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας και χρειάζεται συνεννόηση με γιατρό.
• Άτομα με ευαίσθητο στομάχι: Το πολύ σκόρδο μπορεί να προκαλέσει καούρα, ναυτία και κοιλιακή δυσφορία.
• Άτομα με αλλεργία στο σκόρδο ή δυσανεξία στο γάλα: Πρέπει να αποφεύγουν τα συστατικά που τους προκαλούν αντίδραση.
• Άτομα που πρόκειται να χειρουργηθούν: Πρέπει να ενημερώνουν τον γιατρό τους εάν λαμβάνουν συμπληρώματα σκόρδου.
• Έγκυες και θηλάζουσες: Οι ποσότητες σκόρδου που χρησιμοποιούνται συνήθως στο φαγητό διαφέρουν από τη συστηματική λήψη μεγάλων ή συμπληρωματικών δόσεων, για τις οποίες χρειάζεται ιατρική συμβουλή.

Ιδιαίτερα όταν κάποιος λαμβάνει χρόνια φαρμακευτική αγωγή, δεν πρέπει να θεωρεί ότι ένα φυσικό προϊόν είναι αυτομάτως ακίνδυνο.

Αξίζει τελικά να πίνουμε σκορδόγαλο;

Το σκορδόγαλο μπορεί να καταναλωθεί ως ένα ιδιαίτερο, παραδοσιακό ρόφημα από ανθρώπους που ανέχονται τα συστατικά του και τους αρέσει η γεύση του. Αυτό όμως είναι διαφορετικό από το να το χρησιμοποιούμε ως θεραπεία.

Η επιστημονική έρευνα έχει εντοπίσει ορισμένες πιθανές ευεργετικές επιδράσεις από συγκεκριμένα παρασκευάσματα σκόρδου, κυρίως σε παράγοντες όπως η χοληστερόλη και η αρτηριακή πίεση. Δεν έχει όμως αποδειχθεί ότι η ανάμειξή του με γάλα θεραπεύει σοβαρές ασθένειες ή ότι η καθημερινή κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων προσφέρει περισσότερα οφέλη.

Η ισορροπημένη διατροφή μπορεί να περιλαμβάνει σκόρδο ως ένα από τα πολλά θρεπτικά φυτικά τρόφιμα. Δεν χρειάζεται να του αποδίδουμε θαυματουργές ιδιότητες για να αναγνωρίσουμε τη θέση του στη διατροφή μας.

Το σημαντικότερο είναι να ξεχωρίζουμε την παραδοσιακή χρήση ενός τροφίμου από την αποδεδειγμένη ιατρική θεραπεία. Ένα σπιτικό ρόφημα μπορεί να αποτελεί μέρος των διατροφικών μας συνηθειών, αλλά δεν πρέπει να αντικαθιστά την έγκαιρη διάγνωση και την κατάλληλη αντιμετώπιση μιας ασθένειας.

Πηγές:

• National Center for Complementary and Integrative Health – Garlic: Usefulness and Safety
• NCCIH – High Cholesterol and Natural Products
• World Health Organization – Tuberculosis
• NICE – Pneumonia: Diagnosis and Management
• AFP Factuel – Έλεγχος των ισχυρισμών για το γάλα με σκόρδο

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την ιατρική διάγνωση ή θεραπεία. Μην διακόπτετε ή τροποποιείτε συνταγογραφημένη αγωγή για να χρησιμοποιήσετε κάποιο παραδοσιακό σκεύασμα.