Σε ένα μικρό χωριό του Πηλίου βρίσκεται ένα καφενείο που ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1785, πολύ πριν από την ίδρυση του σύγχρονου ελληνικού κράτους. Έχει φιλοξενήσει σπουδαίες προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων, έχει περάσει από επτά γενιές της ίδιας οικογένειας και συμπεριλήφθηκε σε διεθνή χάρτη με τις παλαιότερες επιχειρήσεις του κόσμου.
Πρόκειται για το ιστορικό καφενείο Φορλίδα, στον Λαύκο του Νοτίου Πηλίου. Η ιστορία του συνδέεται με την καθημερινή ζωή του χωριού, τους ταξιδιώτες που περνούσαν από την περιοχή και μερικά από τα σημαντικότερα ονόματα της ελληνικής λογοτεχνίας.
Ο χάρτης με τις παλαιότερες επιχειρήσεις της Ευρώπης
Το 2020, ο βρετανικός ιστότοπος Business Financing δημοσίευσε μια ενδιαφέρουσα έρευνα με τίτλο «The Oldest Company in Every Country», παρουσιάζοντας τις παλαιότερες επιχειρήσεις που εντόπισε σε διάφορες χώρες του κόσμου.
Οι δημιουργοί της έρευνας συγκέντρωσαν ιστορικά στοιχεία από διαθέσιμες πηγές και προσπάθησαν να εντοπίσουν επιχειρήσεις που εξακολουθούσαν να δραστηριοποιούνται κατά την περίοδο της καταγραφής.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν σε χάρτες ανά ήπειρο, αποκαλύπτοντας ότι ορισμένες επιχειρήσεις είχαν ξεκινήσει τη δραστηριότητά τους εκατοντάδες χρόνια πριν από τη δημιουργία των σύγχρονων κρατών.
Για την Ελλάδα, οι ερευνητές επέλεξαν το καφενείο Φορλίδα, με χρονολογία ίδρυσης το 1785.
Η επιλογή αυτή δεν αποτελεί επίσημη πιστοποίηση ότι πρόκειται αναμφισβήτητα για την αρχαιότερη επιχείρηση της χώρας. Αναδεικνύει, ωστόσο, την ιδιαίτερα μακρά ιστορία ενός καταστήματος που έχει συνδεθεί με την τοπική παράδοση.

Το καφενείο Φορλίδα που άνοιξε το 1785
Στην κεντρική πλατεία του Λαύκου, κάτω από τα μεγάλα πλατάνια του χωριού, βρίσκεται το παραδοσιακό καφενείο της οικογένειας Φορλίδα.
Η ιστορία του ξεκινά το 1785, όταν ο Γιάννης Φορλίδας δημιούργησε ένα καφενείο που εξυπηρετούσε τους κατοίκους της περιοχής αλλά και τους ταξιδιώτες που περνούσαν από το Νότιο Πήλιο.
Το καφενείο στεγάζεται σε ένα παλιό πέτρινο αρχοντικό και διατηρεί στοιχεία της παραδοσιακής του διακόσμησης. Ξύλινες καρέκλες, μαρμάρινα τραπεζάκια, παλιές φωτογραφίες και μια ξυλόσομπα συνθέτουν την εικόνα ενός χώρου που παραπέμπει σε άλλες εποχές.
Το εντυπωσιακό είναι ότι η επιχείρηση πέρασε από γενιά σε γενιά μέσα στην ίδια οικογένεια. Ο Μανώλης Φορλίδας, εκπρόσωπος της έβδομης γενιάς, συνέχισε την οικογενειακή παράδοση, διατηρώντας τον χαρακτήρα του ιστορικού καφενείου.

Στο ίδιο καφενείο κάθισαν ο Παπαδιαμάντης και ο Βάρναλης
Το καφενείο Φορλίδα δεν ξεχωρίζει μόνο για την ηλικία του. Σύμφωνα με τις αφηγήσεις της οικογένειας και την τοπική ιστορία, από τον χώρο του πέρασαν σημαντικές προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων, όπως ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Κώστας Βάρναλης, ο Γιώργος Σεφέρης και ο παιδαγωγός Αλέξανδρος Δελμούζος.
Ιδιαίτερη είναι η σύνδεση του καφενείου με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Ο μεγάλος Σκιαθίτης συγγραφέας ταξίδευε στην περιοχή και, σύμφωνα με την παράδοση που διασώζει η οικογένεια Φορλίδα, χρησιμοποιούσε το χάνι που λειτουργούσε στον επάνω όροφο του κτιρίου.
Μάλιστα, στο εσωτερικό του καφενείου αναφέρεται ακόμη η γωνιά όπου συνήθιζε να κάθεται και να πίνει το κρασί του.
Οι ιστορίες αυτές αποτελούν μέρος της πολιτιστικής μνήμης του χωριού και εξηγούν γιατί το καφενείο έχει αποκτήσει ξεχωριστή θέση στην ιστορία του Πηλίου.

Δεν ήταν μόνο καφενείο αλλά και χάνι, κουρείο και κρεοπωλείο
Στα πρώτα χρόνια της λειτουργίας του, το κτίριο εξυπηρετούσε περισσότερες ανάγκες από την απλή προσφορά καφέ.
Στον επάνω όροφο λειτουργούσε χάνι, όπου μπορούσαν να διανυκτερεύουν ταξιδιώτες. Την εποχή εκείνη οι μετακινήσεις στο Πήλιο ήταν πολύ δυσκολότερες, καθώς δεν υπήρχε το σημερινό οδικό δίκτυο.
Ο Λαύκος αποτελούσε πέρασμα για ανθρώπους που ταξίδευαν ανάμεσα στις Σποράδες και την περιοχή του Βόλου. Το χάνι προσέφερε έναν απαραίτητο χώρο ξεκούρασης πριν συνεχίσουν το ταξίδι τους.
Κατά τη μακρά ιστορία του, το κατάστημα λειτούργησε επίσης ως κουρείο, κρεοπωλείο και ταβέρνα. Οι διαφορετικές αυτές χρήσεις δείχνουν πόσο σημαντικός ήταν ένας τέτοιος χώρος για την καθημερινή ζωή μιας μικρής κοινότητας.
Ο πρώτος ιδιοκτήτης, Γιάννης Φορλίδας, ήταν επίσης μουσικός. Σύμφωνα με τις οικογενειακές αναμνήσεις, το καφενείο υπήρξε σημείο συνάντησης μουσικών, οι οποίοι συγκεντρώνονταν εκεί για να παίξουν και να διασκεδάσουν τους κατοίκους.
Επτά γενιές κράτησαν ζωντανή την παράδοση
Ένα από τα πιο ξεχωριστά στοιχεία του καφενείου είναι η συνέχειά του μέσα στην ίδια οικογένεια.
Ο Μανώλης Φορλίδας, που ανέλαβε να συνεχίσει την παράδοση των προγόνων του, περιέγραψε σε συνεντεύξεις του το καφενείο ως έναν χώρο που είχε μεγάλη κοινωνική σημασία για τον Λαύκο.
Ιδιαίτερα τους χειμερινούς μήνες, όταν οι επισκέπτες λιγοστεύουν, το καφενείο αποτελούσε σημείο συνάντησης των μόνιμων κατοίκων. Εκεί συζητούσαν για τις καθημερινές τους έγνοιες, τα προβλήματα του χωριού και τις εξελίξεις στην κοινωνική και πολιτική ζωή.
Η πολύχρονη λειτουργία του γνώρισε και προσωρινές διακοπές, όπως εκείνη που επιβλήθηκε στα καταστήματα εστίασης κατά την πανδημία. Επομένως, η συχνή περιγραφή ότι «δεν έκλεισε ποτέ» χρειάζεται αυτή τη διευκρίνιση.
Παρά τις αλλαγές που έφερε ο χρόνος, το καφενείο παρέμεινε για πολλές γενιές ένα χαρακτηριστικό σημείο αναφοράς για τον Λαύκο.

Ένα κομμάτι της ελληνικής ιστορίας μέσα σε ένα καφενείο
Το καφενείο Φορλίδα θυμίζει μια εποχή κατά την οποία τα καφενεία ήταν πολύ περισσότερα από καταστήματα εστίασης. Ήταν χώροι συνάντησης, ενημέρωσης, συζήτησης και κοινωνικής ζωής, ιδιαίτερα στα χωριά της ελληνικής υπαίθρου.
Η παρουσία του στον διεθνή χάρτη των παλαιότερων επιχειρήσεων ανέδειξε αυτή την ιστορία πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας. Η πραγματική αξία του, όμως, βρίσκεται στους ανθρώπους που πέρασαν από τα τραπέζια του και στις ιστορίες που μεταφέρθηκαν από γενιά σε γενιά.
Από το 1785, το μικρό καφενείο μιας πλατείας του Πηλίου έγινε μάρτυρας περισσότερων από δύο αιώνων αλλαγών. Και αυτή η σύνδεση με το παρελθόν είναι που το κάνει τόσο ξεχωριστό.












