Στις 20 Μαρτίου 2013, στις 13:02 ώρα Ελλάδας, συνέβη η εαρινή ισημερία, το αστρονομικό γεγονός που σηματοδοτεί την έναρξη της αστρονομικής άνοιξης στο βόρειο ημισφαίριο και του φθινοπώρου στο νότιο.
Μόλις 43 λεπτά αργότερα, ο αμερικανικός μετεωρολογικός δορυφόρος GOES-13 κατέγραψε ολόκληρο τον δίσκο της Γης. Η εικόνα αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο φωτίζονται τα δύο ημισφαίρια την περίοδο της ισημερίας.
Τι ακριβώς συμβαίνει κατά την εαρινή ισημερία;
Η ισημερία είναι μια συγκεκριμένη στιγμή κατά την οποία ο Ήλιος βρίσκεται πάνω από τον ισημερινό της Γης. Τότε κανένα από τα δύο ημισφαίρια δεν είναι περισσότερο στραμμένο προς τον Ήλιο και η ηλιακή ακτινοβολία κατανέμεται σχεδόν ισότιμα ανάμεσα στο βόρειο και το νότιο ημισφαίριο.
Στην εικόνα που κατέγραψε ο GOES-13 στις 13:45 ώρα Ελλάδας, η γραμμή που χωρίζει τη φωτεινή από τη σκοτεινή πλευρά της Γης περνά πολύ κοντά από τους δύο γεωγραφικούς πόλους. Έτσι γίνεται εύκολα αντιληπτή η ιδιαίτερη γεωμετρία της Γης και του Ήλιου την περίοδο της ισημερίας.
Είναι πραγματικά ίσες η ημέρα και η νύχτα;
Η ονομασία «ισημερία» δημιουργεί συχνά την εντύπωση ότι σε ολόκληρο τον πλανήτη έχουμε ακριβώς 12 ώρες ημέρας και 12 ώρες νύχτας. Στην πράξη, η διάρκειά τους είναι μόνο περίπου ίση.
Αυτό συμβαίνει επειδή η ατμόσφαιρα της Γης λυγίζει ελαφρά το φως του Ήλιου κοντά στον ορίζοντα, ένα φαινόμενο που ονομάζεται ατμοσφαιρική διάθλαση. Επιπλέον, η ανατολή θεωρείται ότι αρχίζει όταν εμφανίζεται το πάνω άκρο του ηλιακού δίσκου και η δύση ολοκληρώνεται όταν αυτό εξαφανιστεί. Για αυτούς τους λόγους, η πραγματική διάρκεια της ημέρας είναι συνήθως λίγο μεγαλύτερη από τη διάρκεια της νύχτας.
Γιατί μετά την ισημερία μεγαλώνει η ημέρα;
Η Γη περιστρέφεται γύρω από έναν άξονα που έχει κλίση περίπου 23,4 μοίρες σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο. Η κλίση αυτή δεν αρχίζει να αυξάνεται μετά την ισημερία ούτε αλλάζει σημαντικά μέσα στη διάρκεια ενός έτους.
Αυτό που αλλάζει είναι η θέση της Γης στην τροχιά της. Μετά την εαρινή ισημερία, καθώς η Γη συνεχίζει την περιφορά της γύρω από τον Ήλιο, το βόρειο ημισφαίριο βρίσκεται ολοένα περισσότερο στραμμένο προς αυτόν. Έτσι οι ημέρες μεγαλώνουν και ο Ήλιος βρίσκεται ψηλότερα στον ουρανό.
Η διαδικασία φτάνει στο αποκορύφωμά της στο θερινό ηλιοστάσιο, που συμβαίνει γύρω στις 20 ή 21 Ιουνίου. Τότε το βόρειο ημισφαίριο έχει τη μεγαλύτερη διάρκεια ημέρας του έτους. Από εκεί και μετά, οι ημέρες αρχίζουν σταδιακά να μικραίνουν μέχρι την φθινοπωρινή ισημερία.
Η κλίση της Γης είναι αυτή που δημιουργεί τις εποχές
Οι εποχές δεν δημιουργούνται επειδή η Γη πλησιάζει ή απομακρύνεται σημαντικά από τον Ήλιο. Ο βασικός λόγος είναι η κλίση του άξονά της σε συνδυασμό με την ετήσια περιφορά της γύρω από τον Ήλιο.
Όταν ένα ημισφαίριο είναι στραμμένο περισσότερο προς τον Ήλιο, δέχεται τις ακτίνες του πιο άμεσα και για περισσότερες ώρες κάθε ημέρα. Όταν βρίσκεται περισσότερο στραμμένο μακριά του, οι ημέρες γίνονται μικρότερες και οι ακτίνες φτάνουν με μικρότερη γωνία.
Οι δύο ισημερίες και τα δύο ηλιοστάσια αποτελούν έτσι τέσσερα βασικά σημεία του ετήσιου κύκλου της Γης. Η εικόνα του GOES-13 από τις 20 Μαρτίου 2013 προσφέρει έναν εντυπωσιακό τρόπο να δούμε αυτόν τον κύκλο από το διάστημα.
Πηγές:












