Η κανέλα είναι ένα από τα πιο αγαπημένα μπαχαρικά στον κόσμο. Με το χαρακτηριστικό γλυκό άρωμά της μπορεί να μεταμορφώσει έναν καφέ, ένα μπολ με βρώμη ή ένα σπιτικό γλυκό, χωρίς να χρειάζεται να προσθέσουμε πολλή ζάχαρη.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, η κανέλα έχει βρεθεί στο επίκεντρο επιστημονικών ερευνών για την πιθανή επίδρασή της στο σάκχαρο, στη χοληστερόλη και στη μεταβολική υγεία. Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά δεν επιβεβαιώνουν όλους τους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν. Υπάρχει μάλιστα μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στα δύο βασικά είδη κανέλας που αξίζει να γνωρίζουμε.
Τι περιέχει η κανέλα και γιατί έχει τόσο ιδιαίτερο άρωμα;
Η κανέλα προέρχεται από τον εσωτερικό φλοιό δέντρων του γένους Cinnamomum. Ο φλοιός αποξηραίνεται και χρησιμοποιείται είτε σε ξυλάκια είτε σε μορφή σκόνης.
Το χαρακτηριστικό άρωμα και μεγάλο μέρος της γεύσης της οφείλονται στην κινναμαλδεΰδη, μια φυσική αρωματική ένωση που βρίσκεται στον φλοιό.
Η κανέλα περιέχει επίσης πολυφαινόλες και άλλες φυτικές ουσίες που έχουν μελετηθεί για τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες.
Παρότι περιέχει ορισμένα μέταλλα, όπως μαγγάνιο και ασβέστιο, οι ποσότητες κανέλας που συνήθως καταναλώνουμε είναι μικρές. Επομένως, δεν αποτελεί σημαντική πηγή όλων των θρεπτικών συστατικών που χρειάζεται καθημερινά ο οργανισμός μας.
Μπορεί η κανέλα να βοηθήσει στη ρύθμιση του σακχάρου;
Η πιθανή επίδραση της κανέλας στα επίπεδα γλυκόζης του αίματος είναι ένα από τα περισσότερο μελετημένα θέματα.
Ορισμένες κλινικές μελέτες έχουν εξετάσει κατά πόσο τα συμπληρώματα κανέλας μπορούν να βελτιώσουν το σάκχαρο νηστείας και την αντίσταση στην ινσουλίνη σε άτομα με διαβήτη τύπου 2.
Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 24 τυχαιοποιημένων κλινικών μελετών, που δημοσιεύτηκε το 2024 στο επιστημονικό περιοδικό Phytotherapy Research, κατέγραψε βελτιώσεις σε ορισμένους δείκτες γλυκαιμικού ελέγχου.
Ωστόσο, οι μελέτες διαφέρουν ως προς το είδος κανέλας, τη δόση, τη διάρκεια και τα χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων. Γι’ αυτό δεν μπορούν να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για την αποτελεσματικότητά της.
Το αμερικανικό National Center for Complementary and Integrative Health επισημαίνει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν για να συστήνεται η κανέλα ως θεραπεία του διαβήτη.
Η προσθήκη λίγης κανέλας σε ένα γεύμα δεν είναι ισοδύναμη με τις δόσεις συμπληρωμάτων που έχουν χρησιμοποιηθεί σε έρευνες. Επίσης, δεν αντικαθιστά τα φάρμακα, την κατάλληλη διατροφή ή την παρακολούθηση από γιατρό.
Πώς επηρεάζει η κανέλα την καρδιά και τη χοληστερόλη;
Ορισμένες έρευνες έχουν εξετάσει αν η κανέλα επηρεάζει την ολική χοληστερόλη, την LDL χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια.
Κάποιες μετα-αναλύσεις έχουν καταγράψει μικρές βελτιώσεις σε αυτούς τους δείκτες, ιδιαίτερα σε άτομα με μεταβολικές διαταραχές. Ωστόσο, οι διαφορές ανάμεσα στις μελέτες είναι σημαντικές και τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα σταθερά.
Δεν έχει αποδειχθεί ότι η καθημερινή κατανάλωση κανέλας προλαμβάνει εμφράγματα ή εγκεφαλικά επεισόδια.
Για την προστασία της καρδιάς, πολύ μεγαλύτερη σημασία έχουν οι συνολικές διατροφικές συνήθειες, η σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή του καπνίσματος και η αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση.
Έχει η κανέλα αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες;
Η κανέλα περιέχει φυτικές ενώσεις, όπως πολυφαινόλες, που εμφανίζουν αντιοξειδωτική δραστηριότητα σε εργαστηριακές μελέτες.
Τα αντιοξειδωτικά συμμετέχουν σε διαδικασίες που σχετίζονται με την προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες. Ωστόσο, η παρουσία αντιοξειδωτικών σε ένα τρόφιμο δεν σημαίνει αυτόματα ότι η κατανάλωσή του προλαμβάνει συγκεκριμένες ασθένειες.
Ορισμένες μικρές κλινικές μελέτες έχουν εξετάσει και την επίδραση συμπληρωμάτων κανέλας σε δείκτες φλεγμονής, με αποτελέσματα που χρειάζονται περαιτέρω επιβεβαίωση.
Επομένως, η κανέλα μπορεί να προσφέρει φυτικές ενώσεις με ενδιαφέρουσες ιδιότητες, αλλά δεν θεωρείται αποδεδειγμένη θεραπεία για τη χρόνια φλεγμονή.
Βοηθά η κανέλα στο αδυνάτισμα και στην καύση λίπους;
Ένας από τους πιο διαδεδομένους ισχυρισμούς είναι ότι η κανέλα επιταχύνει τον μεταβολισμό και βοηθά το σώμα να καίει περισσότερο λίπος.
Παρότι έχουν πραγματοποιηθεί μελέτες σχετικά με την κανέλα και το σωματικό βάρος, δεν υπάρχουν αρκετά ισχυρά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι συνηθισμένες ποσότητες του μπαχαρικού προκαλούν ουσιαστική απώλεια λίπους.
Δεν έχει επίσης τεκμηριωθεί ότι η κατανάλωση κανέλας πριν από την άσκηση αυξάνει σημαντικά την καύση θερμίδων ή βελτιώνει την αθλητική απόδοση.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα απλό πρακτικό πλεονέκτημα: η κανέλα προσθέτει έντονη γεύση και άρωμα χωρίς ουσιαστική θερμιδική επιβάρυνση όταν χρησιμοποιείται σε μικρές ποσότητες.
Έτσι, μπορούμε να τη χρησιμοποιούμε σε ορισμένα τρόφιμα και ροφήματα για να μειώνουμε την ανάγκη για πρόσθετη ζάχαρη, εφόσον μας ικανοποιεί γευστικά.
Μπορεί η κανέλα να βοηθήσει στην πέψη;
Η κανέλα χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε πολλές χώρες ως αρωματικό συστατικό σε ροφήματα και φαγητά που καταναλώνονται μετά το γεύμα.
Παρότι συχνά αναφέρεται ότι βοηθά στη δυσπεψία, στο φούσκωμα και στα αέρια, οι αξιόπιστες κλινικές μελέτες που τεκμηριώνουν συγκεκριμένα αυτά τα οφέλη είναι περιορισμένες.
Ένα ζεστό ρόφημα με κανέλα μπορεί να είναι ευχάριστο και να προσφέρει αίσθηση χαλάρωσης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κανέλα θεραπεύει πεπτικές διαταραχές ή βελτιώνει αποδεδειγμένα την απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών.
Πώς να χρησιμοποιήσουμε την κανέλα στην καθημερινή διατροφή;
Η κανέλα μπορεί να ενταχθεί εύκολα σε πολλά γεύματα, χωρίς πολύπλοκες συνταγές. Χρησιμοποιείται τόσο σε γλυκά όσο και σε αλμυρά πιάτα, προσφέροντας ξεχωριστό άρωμα.
Κανέλα στον καφέ και στο τσάι
Μια μικρή πρέζα κανέλας στον καφέ προσθέτει ζεστό άρωμα, ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε μαύρο τσάι ή σε άλλα αφεψήματα.
Μπορούμε επίσης να προσθέσουμε ένα μικρό ξυλάκι κανέλας στο ζεστό ρόφημα και να το αφήσουμε να αρωματίσει το νερό.
Η κανέλα δεν μετατρέπει το ρόφημα σε θεραπευτικό προϊόν. Αποτελεί, όμως, έναν απλό τρόπο να διαφοροποιούμε τη γεύση του.
Κανέλα με βρώμη, γιαούρτι και φρούτα
Ένας ιδιαίτερα εύκολος συνδυασμός είναι η βρώμη με γιαούρτι, μήλο και λίγη κανέλα. Μπορούμε να προσθέσουμε καρύδια ή αμύγδαλα για περισσότερη γεύση και υφή.
Η βρώμη προσφέρει φυτικές ίνες, το γιαούρτι πρωτεΐνη και τα φρούτα βιταμίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά. Η κανέλα συμπληρώνει τον συνδυασμό κυρίως με το άρωμά της.
Σμούθι με μπανάνα και κανέλα
Για ένα απλό σμούθι μπορούμε να χτυπήσουμε στο μπλέντερ μία μπανάνα, μισό φλιτζάνι γιαούρτι, λίγο γάλα ή φυτικό ρόφημα και μια μικρή πρέζα κανέλας.
Αν θέλουμε, προσθέτουμε λίγες φράουλες ή βρώμη. Η φυσική γλυκύτητα των φρούτων μπορεί να κάνει περιττή την προσθήκη μελιού ή ζάχαρης.
Κανέλα σε σαλάτες και μαγειρευτά φαγητά
Η κανέλα δεν περιορίζεται στα γλυκά. Χρησιμοποιείται παραδοσιακά σε πολλά μεσογειακά και ανατολίτικα φαγητά.
Ταιριάζει σε κοκκινιστά, πιάτα με κιμά, κοτόπουλο, ρύζι και μαγειρευτά λαχανικά. Η χρήση μικρής ποσότητας αρκεί συνήθως για να δώσει χαρακτηριστικό άρωμα χωρίς να καλύπτει τα υπόλοιπα υλικά.
Μπορούμε επίσης να προσθέσουμε λίγη κανέλα σε σαλάτα φρούτων με μήλο, αχλάδι ή πορτοκάλι.
Κανέλα σε σπιτικά γλυκά
Η κανέλα ταιριάζει ιδιαίτερα σε μηλόπιτες, μπισκότα βρώμης, κέικ και επιδόρπια με φρούτα.
Το άρωμά της μπορεί να βοηθήσει να δημιουργήσουμε νόστιμες συνταγές με λιγότερη πρόσθετη ζάχαρη. Ωστόσο, η παρουσία κανέλας δεν αναιρεί την επίδραση των υπόλοιπων συστατικών, όπως η ζάχαρη, το βούτυρο και το αλεύρι.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στην κανέλα Cassia και Ceylon;
Δεν είναι όλες οι κανέλες ίδιες. Δύο από τις πιο γνωστές κατηγορίες είναι η κανέλα Cassia και η κανέλα Κεϋλάνης (Ceylon).
Η Cassia είναι ευρέως διαθέσιμη στο εμπόριο και έχει συνήθως έντονη γεύση. Η κανέλα Κεϋλάνης προέρχεται από το είδος Cinnamomum verum και συχνά χαρακτηρίζεται από πιο ήπιο άρωμα.
Η σημαντικότερη διαφορά από πλευράς ασφάλειας αφορά μια φυσική ουσία που ονομάζεται κουμαρίνη.
Η κανέλα Cassia περιέχει συνήθως αρκετά μεγαλύτερη ποσότητα κουμαρίνης από την κανέλα Κεϋλάνης.
Η υπερβολική και παρατεταμένη πρόσληψη κουμαρίνης μπορεί να βλάψει το ήπαρ, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα άτομα.
Γι’ αυτό, όταν κάποιος χρησιμοποιεί κανέλα συχνά και σε μεγαλύτερες ποσότητες, η κανέλα Κεϋλάνης αποτελεί γενικά προτιμότερη επιλογή ως προς την έκθεση στην κουμαρίνη.
Πόση κανέλα μπορούμε να καταναλώνουμε με ασφάλεια;
Η κανέλα θεωρείται γενικά ασφαλής όταν καταναλώνεται στις μικρές ποσότητες που χρησιμοποιούνται συνήθως για το άρωμα και τη γεύση των τροφίμων.
Δεν υπάρχει, όμως, μία συγκεκριμένη ποσότητα σε κουταλάκια που να θεωρείται κατάλληλη για όλους, ανεξάρτητα από το είδος της κανέλας.
Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου (BfR), με βάση και την αξιολόγηση της ευρωπαϊκής αρχής ασφάλειας τροφίμων, χρησιμοποιεί ως ανεκτή ημερήσια πρόσληψη κουμαρίνης τα 0,1 mg ανά κιλό σωματικού βάρους.
Για έναν ενήλικα 60 κιλών, αυτό αντιστοιχεί σε 6 mg κουμαρίνης την ημέρα. Δεν σημαίνει ότι χρειάζεται να καταναλώνει κανείς αυτή την ποσότητα, αλλά ότι αποτελεί επίπεδο αναφοράς για τη μακροχρόνια έκθεση.
Επειδή η περιεκτικότητα της κανέλας Cassia σε κουμαρίνη ποικίλλει, ακόμη και μια σχετικά μικρή ποσότητα μπορεί, ανάλογα με το προϊόν, να προσφέρει διαφορετική πρόσληψη της ουσίας.
Η περιστασιακή υπέρβαση του ορίου δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα προκληθεί βλάβη. Μεγαλύτερη σημασία έχει η συστηματική έκθεση, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα άτομα.
Ποιοι χρειάζεται να προσέχουν περισσότερο;
Ορισμένες ομάδες ανθρώπων χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές όταν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες κανέλας ή σκέφτονται να χρησιμοποιήσουν συμπληρώματα.
- Άτομα με ηπατικά προβλήματα: Πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική κατανάλωση κανέλας Cassia λόγω της κουμαρίνης.
- Άτομα με διαβήτη: Δεν πρέπει να αντικαθιστούν την αγωγή τους με κανέλα ή συμπληρώματα κανέλας. Η χρήση συμπληρωμάτων χρειάζεται προηγούμενη συνεννόηση με τον γιατρό.
- Έγκυες και θηλάζουσες: Οι συνηθισμένες διατροφικές ποσότητες διαφέρουν από τις μεγάλες συμπληρωματικές δόσεις, για τις οποίες τα δεδομένα ασφάλειας είναι περιορισμένα.
- Άτομα με αλλεργίες ή ευαισθησίες: Η κανέλα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλέσει ερεθισμό στο στόμα ή αλλεργικές αντιδράσεις.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ένα συμπλήρωμα κανέλας μπορεί να περιέχει πολύ μεγαλύτερη δόση δραστικών ουσιών από εκείνη που προσλαμβάνουμε όταν βάζουμε λίγη κανέλα στο φαγητό.
Τι αξίζει τελικά να κρατήσουμε για την κανέλα;
Η κανέλα είναι ένα ιδιαίτερα αρωματικό μπαχαρικό που μπορεί να εμπλουτίσει πολλά καθημερινά γεύματα και ροφήματα. Περιέχει ενδιαφέρουσες φυτικές ενώσεις και έχει αποτελέσει αντικείμενο ερευνών για το σάκχαρο και τη μεταβολική υγεία.
Τα επιστημονικά δεδομένα, όμως, δεν δικαιολογούν να τη θεωρούμε θεραπεία για τον διαβήτη, μέσο καύσης λίπους ή αποδεδειγμένο τρόπο πρόληψης καρδιαγγειακών παθήσεων.
Η καλύτερη θέση της στη διατροφή μας είναι αυτή που είχε πάντα: ως ένα γευστικό μπαχαρικό, που μπορούμε να απολαμβάνουμε με μέτρο, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στο είδος της κανέλας όταν τη χρησιμοποιούμε συστηματικά.
Πηγές:
