Έχεις ξαπλώσει ποτέ σε ένα ήσυχο δωμάτιο και ξαφνικά παρατήρησες τους χτύπους της καρδιάς σου; Μερικές φορές αισθανόμαστε την καρδιά μας να χτυπά δυνατά, ενώ άλλες ακούμε έναν ρυθμικό ήχο μέσα στο αυτί, σαν να ακολουθεί τον παλμό μας.
Αν και αυτές οι εμπειρίες μοιάζουν μεταξύ τους, δεν έχουν πάντα την ίδια εξήγηση. Η αίσθηση των καρδιακών παλμών είναι διαφορετική από το να ακούμε έναν ήχο συγχρονισμένο με την καρδιά μας, φαινόμενο που ονομάζεται παλμική εμβοή. Πώς προκύπτουν αυτές οι αισθήσεις, τι ρόλο παίζει ο εγκέφαλος και πότε χρειάζεται να απευθυνθούμε σε γιατρό;
Γιατί μπορούμε να αντιληφθούμε τους χτύπους της καρδιάς μας;
Η καρδιά λειτουργεί αδιάκοπα, αντλώντας αίμα προς όλα τα όργανα του σώματος. Κάθε συστολή της δημιουργεί έναν παλμό που μεταδίδεται μέσα από τις αρτηρίες.
Τις περισσότερες φορές δεν προσέχουμε αυτή τη λειτουργία. Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται συνεχώς πληροφορίες από το εσωτερικό του σώματος, αλλά δεν χρειάζεται να αντιλαμβανόμαστε συνειδητά όλες τις σωματικές λειτουργίες.
Όταν όμως βρισκόμαστε σε ηρεμία, μετά από σωματική άσκηση ή σε κατάσταση έντονης συναισθηματικής φόρτισης, μπορεί να παρατηρήσουμε περισσότερο τους καρδιακούς παλμούς μας.
Η ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε σήματα από το εσωτερικό του οργανισμού ονομάζεται ενδοδεκτικότητα. Περιλαμβάνει την αντίληψη του καρδιακού παλμού, της αναπνοής, της πείνας και άλλων σωματικών αισθήσεων.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όταν αισθανόμαστε την καρδιά μας, ακούμε απαραίτητα τους φυσιολογικούς καρδιακούς ήχους που εντοπίζει ένας γιατρός με το στηθοσκόπιο.
Πώς δημιουργούνται οι πραγματικοί ήχοι της καρδιάς;
Κατά τη διάρκεια κάθε καρδιακού κύκλου, οι βαλβίδες της καρδιάς ανοίγουν και κλείνουν, επιτρέποντας στο αίμα να κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Οι δύο βασικοί καρδιακοί ήχοι, γνωστοί ως S1 και S2, δημιουργούνται κυρίως από δονήσεις που σχετίζονται με το κλείσιμο των καρδιακών βαλβίδων και τις μεταβολές της ροής του αίματος.
- Πρώτος καρδιακός ήχος (S1): Συνδέεται κυρίως με το κλείσιμο της μιτροειδούς και της τριγλώχινας βαλβίδας στην αρχή της συστολής των κοιλιών.
- Δεύτερος καρδιακός ήχος (S2): Συνδέεται με το κλείσιμο της αορτικής και της πνευμονικής βαλβίδας, όταν ολοκληρώνεται η συστολή των κοιλιών.
Οι ήχοι αυτοί αποτελούν μέρος της φυσιολογικής λειτουργίας της καρδιάς και συνήθως αξιολογούνται με στηθοσκόπιο. Δεν είναι ίδιοι με τον παλμικό θόρυβο που μπορεί να ακούει κάποιος μέσα στο αυτί του.
Τι σημαίνει όταν ακούμε τον παλμό της καρδιάς μέσα στο αυτί;
Ορισμένοι άνθρωποι περιγράφουν έναν ρυθμικό ήχο που μοιάζει με χτύπο, φύσημα ή παλμό. Ο ήχος μπορεί να γίνεται αντιληπτός στο ένα αυτί, και στα δύο ή μέσα στο κεφάλι.
Όταν ο ήχος ακολουθεί τον ρυθμό της καρδιάς, ονομάζεται παλμική εμβοή ή pulsatile tinnitus.
Σε αντίθεση με τις συνηθισμένες εμβοές, που συχνά περιγράφονται ως σφύριγμα ή βουητό, οι παλμικές εμβοές έχουν συνήθως έναν ρυθμό που μπορεί να συγχρονίζεται με τον καρδιακό παλμό.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ήχος σχετίζεται με τη ροή του αίματος σε αγγεία κοντά στο αυτί ή με καταστάσεις που κάνουν τους εσωτερικούς αγγειακούς ήχους περισσότερο αντιληπτούς.
Η παλμική εμβοή δεν αποτελεί από μόνη της συγκεκριμένη διάγνωση. Είναι ένα σύμπτωμα που μπορεί να έχει διαφορετικές αιτίες, ορισμένες από τις οποίες χρειάζονται διερεύνηση.
Ποιες μπορεί να είναι οι αιτίες;
Οι γιατροί εξετάζουν διάφορες πιθανές εξηγήσεις όταν κάποιος ακούει έναν ήχο που ακολουθεί τον καρδιακό του παλμό.
- Μεταβολές στη ροή του αίματος: Η αυξημένη ή διαταραγμένη ροή σε αγγεία κοντά στο αυτί μπορεί να δημιουργεί ήχους που γίνονται αντιληπτοί από τον ασθενή.
- Αγγειακές παθήσεις: Σε ορισμένες περιπτώσεις, στενώσεις ή άλλες ανωμαλίες αγγείων μπορούν να προκαλέσουν παλμικές εμβοές.
- Αναιμία ή άλλες καταστάσεις που αυξάνουν τη ροή του αίματος: Μερικές φορές μπορούν να κάνουν τους αγγειακούς ήχους πιο αισθητούς.
- Προβλήματα του αυτιού: Ορισμένες παθήσεις του μέσου αυτιού μπορεί να διευκολύνουν την αντίληψη εσωτερικών ήχων.
- Μεταβολές της πίεσης μέσα στο κρανίο: Ορισμένες καταστάσεις, όπως η ιδιοπαθής ενδοκράνια υπέρταση, μπορεί να συνδέονται με παλμικές εμβοές.
Οι περισσότερες από αυτές τις αιτίες δεν μπορούν να προσδιοριστούν μόνο από την περιγραφή του ήχου. Χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση για να εντοπιστεί η πραγματική προέλευσή του.
Γιατί παρατηρούμε περισσότερο την καρδιά μας όταν υπάρχει ησυχία;
Σε ένα ήσυχο περιβάλλον, οι εξωτερικοί ήχοι είναι λιγότεροι. Έτσι, μπορεί να αντιληφθούμε ευκολότερα σωματικές αισθήσεις που συνήθως δεν προσέχουμε.
Για παράδειγμα, όταν ξαπλώνουμε, ίσως αισθανόμαστε τον καρδιακό παλμό στο στήθος, στον λαιμό ή σε άλλα σημεία του σώματος. Η θέση του σώματος μπορεί επίσης να επηρεάζει το πόσο έντονα αντιλαμβανόμαστε ορισμένους εσωτερικούς ήχους.
Ωστόσο, η ησυχία δεν εξηγεί όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες ακούγεται ένας ρυθμικός ήχος στο αυτί. Εάν ο ήχος εμφανίζεται συχνά, επιμένει ή είναι συγχρονισμένος με τον παλμό, δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως φυσιολογικός.
Ποια είναι η σχέση του άγχους με τους καρδιακούς παλμούς;
Το άγχος μπορεί να αυξήσει την επίγνωσή μας για τις σωματικές λειτουργίες. Όταν αισθανόμαστε φόβο ή έντονη ανησυχία, ενεργοποιείται η αντίδραση του οργανισμού στο στρες.
Η καρδιά μπορεί να αρχίσει να χτυπά πιο γρήγορα ή πιο δυνατά, ενώ μπορεί να εμφανιστούν εφίδρωση, τρέμουλο ή γρήγορη αναπνοή.
Σε αυτές τις στιγμές, ο άνθρωπος μπορεί να αντιλαμβάνεται ιδιαίτερα έντονα τον καρδιακό του παλμό. Αυτή η εμπειρία ονομάζεται συχνά αίσθημα παλμών.
Το αίσθημα παλμών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει καρδιολογική πάθηση. Μπορεί να εμφανιστεί με το άγχος, τη σωματική άσκηση, την καφεΐνη ή άλλους παράγοντες.
Παρόλα αυτά, δεν πρέπει κάθε νέο ή επίμονο σύμπτωμα να αποδίδεται στο άγχος χωρίς ιατρική αξιολόγηση.
Πώς λειτουργούν το αυτί και ο εγκέφαλος όταν ακούμε ήχους;
Η ακοή ξεκινά όταν οι ηχητικές δονήσεις φτάνουν στο τύμπανο και μεταδίδονται στα τρία μικρά οστά του μέσου αυτιού: τη σφύρα, τον άκμονα και τον αναβολέα.
Οι δονήσεις φτάνουν στη συνέχεια στον κοχλία του εσωτερικού αυτιού. Εκεί, εξειδικευμένα αισθητήρια κύτταρα μετατρέπουν τη μηχανική κίνηση σε ηλεκτρικά νευρικά σήματα, τα οποία μεταφέρονται μέσω του ακουστικού νεύρου στον εγκέφαλο.
Ο εγκέφαλος επεξεργάζεται αυτές τις πληροφορίες και δημιουργεί τη συνειδητή αντίληψη του ήχου. Παράλληλα, η προσοχή και η συναισθηματική μας κατάσταση μπορούν να επηρεάζουν το πόσο έντονα παρατηρούμε έναν ήχο.
Στην περίπτωση των εμβοών, οι μηχανισμοί μπορεί να είναι πιο σύνθετοι. Δεν προέρχεται κάθε αντιληπτός ήχος από μια συνηθισμένη εξωτερική ηχητική πηγή.
Πότε πρέπει να επισκεφθούμε γιατρό;
Το να αισθανθούμε για λίγο την καρδιά μας μετά από άσκηση ή έντονη συγκίνηση μπορεί να είναι μια φυσιολογική εμπειρία. Διαφορετική αντιμετώπιση χρειάζεται ένας νέος ή επίμονος ήχος στο αυτί που συγχρονίζεται με τους παλμούς.
Είναι σημαντικό να ζητήσουμε ιατρική αξιολόγηση όταν:
- Ακούμε επανειλημμένα έναν παλμικό ήχο μέσα στο αυτί ή στο κεφάλι.
- Ο ήχος εμφανίστηκε ξαφνικά ή ακούγεται μόνο στο ένα αυτί.
- Συνοδεύεται από μείωση της ακοής, ζάλη, διαταραχές ισορροπίας ή προβλήματα όρασης.
- Παρατηρούμε επίμονους ή ακανόνιστους καρδιακούς παλμούς χωρίς σαφή εξήγηση.
- Το σύμπτωμα επηρεάζει τον ύπνο ή τις καθημερινές δραστηριότητες.
Εάν ο παλμικός ήχος εμφανιστεί ξαφνικά, ιδιαίτερα μόνο στο ένα αυτί ή μαζί με νευρολογικά ή οπτικά συμπτώματα, χρειάζεται επείγουσα ιατρική εκτίμηση.
Πόνος στο στήθος, σοβαρή δύσπνοια, λιποθυμία ή συμπτώματα εγκεφαλικού επεισοδίου απαιτούν άμεση κλήση στο 112 ή στο 166.
Πώς γίνεται η ιατρική διερεύνηση;
Ο γιατρός θα ρωτήσει πότε ξεκίνησε ο ήχος, αν εμφανίζεται συνεχώς ή περιστασιακά και αν ακολουθεί τον ρυθμό της καρδιάς.
Μπορεί να εξετάσει τα αυτιά, να μετρήσει την αρτηριακή πίεση και να αξιολογήσει άλλα συμπτώματα ή το ιατρικό ιστορικό.
Ανάλογα με τα ευρήματα, ενδέχεται να χρειαστεί εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο, ακοολογικός έλεγχος ή απεικονιστικές εξετάσεις, όπως μαγνητική ή αξονική τομογραφία.
Η επιλογή των εξετάσεων εξαρτάται από την εκάστοτε περίπτωση. Δεν χρειάζονται όλοι οι ασθενείς τον ίδιο έλεγχο.
Μπορούμε να καταλάβουμε αν η καρδιά μας λειτουργεί σωστά από τον ήχο της;
Όχι με αξιοπιστία. Η αίσθηση των παλμών ή η ακρόαση ενός εσωτερικού ήχου δεν αρκούν για να διαπιστώσουμε αν η καρδιά είναι υγιής.
Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να έχει έντονο αίσθημα παλμών χωρίς σοβαρή καρδιολογική πάθηση. Αντίθετα, ορισμένες καρδιολογικές παθήσεις μπορεί να υπάρχουν χωρίς ιδιαίτερα αισθητά συμπτώματα.
Οι φυσιολογικοί καρδιακοί ήχοι, τα πιθανά φυσήματα και οι διαταραχές του ρυθμού αξιολογούνται με κατάλληλη κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, με ηλεκτροκαρδιογράφημα ή άλλες εξετάσεις.
Τι αξίζει να θυμόμαστε για τους χτύπους της καρδιάς;
Το ανθρώπινο σώμα μάς δίνει συνεχώς πληροφορίες για τη λειτουργία του. Μερικές φορές μπορούμε να αισθανθούμε τον καρδιακό μας παλμό πιο έντονα, ιδιαίτερα μετά από άσκηση, σε κατάσταση άγχους ή όταν βρισκόμαστε σε ηρεμία.
Όμως το να ακούμε έναν ρυθμικό ήχο μέσα στο αυτί είναι διαφορετικό φαινόμενο. Οι παλμικές εμβοές μπορεί να έχουν απλές ή πιο σοβαρές αιτίες και αξίζουν την κατάλληλη ιατρική διερεύνηση.
Η ικανότητα να παρατηρούμε το σώμα μας είναι χρήσιμη. Εξίσου σημαντικό είναι να γνωρίζουμε πότε μια αλλαγή αποτελεί απλή σωματική αίσθηση και πότε χρειάζεται να αναζητήσουμε τη γνώμη ενός επαγγελματία υγείας.
Δείτε επίσης το βίντεο για τους παλμικούς ήχους που μπορεί να ακούγονται στα αυτιά:
Ιατρικές πηγές:
