Εύα Πετράκη: Η Ψυχολόγος που Παλεύει στην Πρώτη Γραμμή των Ανθρωπιστικών Κρίσεων
Η Εύα Πετράκη, ψυχολόγος και Υπεύθυνη Ψυχικής Υγείας στις δράσεις των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, εργάζεται σε περιοχές που έχουν επηρεαστεί από τις πιο ακραίες ανθρωπιστικές κρίσεις. Από τα προσφυγικά camps στη Σάμο μέχρι τις εμπόλεμες ζώνες του Ιράκ, της Υεμένης και του Σουδάν, η Εύα είναι εκεί για να στηρίξει ανθρώπους που βιώνουν τον απόλυτο πόνο. Με πίστη στην ανθρώπινη ανθεκτικότητα και τη δύναμη της ανθρώπινης σύνδεσης, προσπαθεί να προσφέρει ψυχολογική στήριξη σε άτομα που έχουν βρεθεί σε ακραίες καταστάσεις.
Η δουλειά της Εύας Πετράκη με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα την έχει φέρει σε περιοχές όπου η καθημερινή ζωή είναι γεμάτη από πόνο και ακραία βία. Έχει εργαστεί σε πολλά από τα πιο επικίνδυνα μέρη του κόσμου και μοιράστηκε τις εμπειρίες της, τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετώπισε και τη σημασία της παρουσίας ενός ανθρώπου που είναι εκεί για να ακούσει και να κατανοήσει.
Ανθρωπιστικές Αποστολές: Από τη Σάμο μέχρι τη Υεμένη
Η Εύα Πετράκη συνεργάζεται με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα από το 2019. Η πρώτη της αποστολή την έφερε στη Σάμο, όπου εργάστηκε με πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο που βίωναν τις τραγικές συνέπειες του εκτοπισμού. Στη συνέχεια, η Εύα μεταφέρθηκε στο Κουρδιστάν, στο βορειοδυτικό Ιράκ, για 9 μήνες, όπου υποστήριξε την κοινότητα των Γιαζίντι, μια από τις πιο πληγείσες και διωκόμενες μειονότητες στην περιοχή.
Ακολούθησε μια αποστολή στην Υεμένη, μία από τις χειρότερες ανθρωπιστικές καταστροφές του κόσμου, η οποία διαρκεί περισσότερο από 10 χρόνια. Παρά την έλλειψη κάλυψης στα μέσα ενημέρωσης, η Υεμένη υπήρξε για χρόνια μία από τις περιοχές με τα πιο τρομακτικά επίπεδα υποσιτισμού και καταστροφής του συστήματος υγείας. Η Εύα ήταν εκεί για να προσφέρει ψυχολογική υποστήριξη σε εκείνους που είχαν βιώσει ακραία συναισθηματικά και σωματικά τραύματα.
Μετά από αυτό, η Εύα πέρασε τρεις μήνες στο διασωστικό πλοίο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, το οποίο περιπολεί στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στην Ιταλία και τη Λιβύη, έναν από τους πιο θανατηφόρους θαλάσσιους δρόμους στον κόσμο. Από το 2015, πάνω από 27.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στη Μεσόγειο, προσπαθώντας να δραπετεύσουν από πολέμους, βασανιστήρια και ακραία φτώχεια.
Η πιο πρόσφατη αποστολή της Εύας ήταν στο Σουδάν, το οποίο πλήττεται από έναν έντονο εμφύλιο πόλεμο, με εξωτερικές δυνάμεις να επηρεάζουν την κατάσταση. Ο πόλεμος ξεκίνησε το 2023 και έχει προκαλέσει τεράστια ανθρωπιστική καταστροφή, εκτοπισμούς, υποσιτισμό, βία και σεξουαλική κακοποίηση.
Πρώτες Σκέψεις και Προετοιμασίες για Εμπόλεμες Ζώνες
Όταν η Εύα Πετράκη ξεκίνησε τις πρώτες της αποστολές σε εμπόλεμες ζώνες, σκέψεις και συναισθήματα πέρασαν από το μυαλό της. Στην αρχή της αποστολής της στο Ιράκ, η ανησυχία ήταν φυσική, καθώς δεν ήξερε ακριβώς τι να περιμένει. Ωστόσο, η επιθυμία να προσφέρει βοήθεια και να δει τις καταστάσεις από κοντά την ενθουσίασε. Η αίσθηση ότι επρόκειτο να ζήσει κάτι καινούριο και συνάμα δύσκολο, ήταν σημαντική για εκείνη.
Πριν από την επερχόμενη αποστολή της στον Λίβανο, η Εύα ήξερε ότι το ψυχικό τραύμα των ανθρώπων που θα συναντούσε εκεί θα ήταν έντονα επηρεασμένο από τις συνεχείς συγκρούσεις στην περιοχή. Όμως, η εμπειρία της με την οργάνωση της έδινε σιγουριά, καθώς οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα διαθέτουν εκτενή εμπειρία στην ανάλυση κινδύνου και τη λήψη προληπτικών μέτρων για την προστασία των ομάδων τους.
Η Σημασία της Ψυχικής Υγείας στις Ανθρωπιστικές Κρίσεις
Η Εύα Πετράκη έχει βιώσει από κοντά την ανάγκη για ψυχολογική υποστήριξη σε καταστάσεις ανθρωπιστικών κρίσεων και πολέμου. Η ψυχική υγεία είναι το κλειδί για την επιβίωση και την ανάρρωση των ανθρώπων που έχουν υποστεί βία και απώλειες. Η ίδια εξηγεί ότι το να μην νιώθει κάποιος μόνος είναι μία από τις μεγαλύτερες ανάγκες των ανθρώπων σε τέτοιες καταστάσεις.
Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε περιοχές σύγκρουσης συχνά βιώνουν έντονα ψυχολογικά τραύματα, όπως μετατραυματικό στρες, καταθλιπτικές και αγχώδεις διαταραχές, καθώς και ψυχώσεις, που μπορεί να αναπτυχθούν μετά από βασανιστήρια ή βιασμούς. Η σύνδεση με έναν άλλο άνθρωπο που είναι εκεί για να ακούσει, να κατανοήσει και να προσφέρει στήριξη μπορεί να είναι το πρώτο βήμα για την ανάρρωση.
Η Εύα αναφέρει ότι η σύνδεση με άλλους, ακόμα κι αν δεν μπορείς να προσφέρεις άμεση βοήθεια, είναι το σημαντικότερο βήμα. Μερικές φορές, το μόνο που χρειάζεται είναι να είσαι εκεί και να μοιράζεσαι τον πόνο του άλλου, χωρίς να κρίνεις, χωρίς να πιέζεις.
Οι Δυσκολίες και Ο Αντίκτυπος των Αποστολών
Κατά τη διάρκεια των αποστολών της, η Εύα έχει βιώσει πολλές συγκλονιστικές στιγμές που την έχουν επηρεάσει σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Στην Υεμένη, μία από τις πιο εντυπωσιακές στιγμές που θυμάται είναι η υποστήριξη μιας μητέρας που μόλις είχε χάσει το παιδί της. Η μητέρα κρατούσε το νεκρό παιδί της στην αγκαλιά της, και η Εύα κάθισε δίπλα της, προσφέροντας τη στήριξή της με μια απλή πράξη: το να είναι εκεί και να την ακούει χωρίς να βιάζεται.
Η μητέρα, που δεν θυμόταν πολλά από εκείνο το βράδυ, επισκέφτηκε την Εύα 10 ημέρες αργότερα και της είπε ότι η βοήθεια που της είχε προσφέρει την είχε βοηθήσει να ηρεμήσει και να ξεπεράσει το σοκ της. Όπως εξηγεί η Εύα, πολλές φορές δεν χρειάζεται ειδική ψυχολογική τεχνική ή θεραπεία για να βοηθήσεις κάποιον που περνάει από μία τραυματική εμπειρία. Αυτό που χρειάζεται είναι η συναισθηματική παρουσία και η αλληλεγγύη.
Η Συνεχιζόμενη Παράκληση και Παρακίνηση
Η δουλειά σε τέτοιες ακραίες καταστάσεις είναι απαιτητική και επικίνδυνη, αλλά η Εύα δεν σταματά. Η συνεχής μάθηση, η δουλειά με διαφορετικούς ανθρώπους και πολιτισμούς και η συνεργασία με συναδέλφους που έχουν βιώσει διαφορετικές εμπειρίες, είναι αυτά που την παρακινούν να συνεχίσει. Εκτιμά το θάρρος και την ανθεκτικότητα των ανθρώπων που συναντά και τονίζει ότι η βοήθεια που προσφέρει έχει τεράστιο αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των ανθρώπων που ζουν σε καθεστώς πολέμου και καταπίεσης.
Οι μεγαλύτερες ψυχολογικές ανάγκες στον Λίβανο περιλαμβάνουν το άγχος, τη θλίψη και την αγωνία από την ανασφάλεια, τις πολιτικές κρίσεις και το πένθος. Η Εύα και οι ντόπιοι συνεργάτες της θα προσπαθήσουν να βοηθήσουν αυτούς τους ανθρώπους να ανακτήσουν μια αίσθηση καθημερινότητας και να ανακαλύψουν την εσωτερική τους ανθεκτικότητα για να επιβιώσουν και να προχωρήσουν μπροστά, ακόμα και στις πιο δύσκολες συνθήκες.
