Πόσες φορές έβαλες τις ανάγκες των άλλων πάνω από τις δικές σου; Πόσες φορές βρήκες χρόνο να βοηθήσεις έναν φίλο, να στηρίξεις την οικογένειά σου ή να ακούσεις κάποιον που σε χρειαζόταν, αλλά όταν ήρθε η σειρά σου είπες «δεν πειράζει, θα ξεκουραστώ αργότερα»; Μερικές φορές φερόμαστε στους ανθρώπους που αγαπάμε με περισσότερη κατανόηση από όση δείχνουμε στον ίδιο μας τον εαυτό.
Κι όμως, ο άνθρωπος με τον οποίο θα περάσεις κάθε μέρα της ζωής σου είσαι εσύ. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να βάζεις πάντα τον εαυτό σου πάνω από όλους, αλλά ότι οι δικές σου ανάγκες αξίζουν επίσης προσοχή. Η αυτοφροντίδα ξεκινά όταν σταματάς να θεωρείς την ξεκούραση, την προσωπική σου ηρεμία και την υγεία σου πράγματα που μπορούν συνεχώς να περιμένουν.
Γιατί ξεχνάμε τόσο εύκολα να φροντίσουμε τον εαυτό μας;
Η καθημερινότητα γεμίζει με υποχρεώσεις που μοιάζουν πιο επείγουσες από τις προσωπικές μας ανάγκες. Η δουλειά, το σπίτι, οι οικογενειακές ευθύνες και οι απαιτήσεις των άλλων μπορούν να καταλάβουν σχεδόν όλο τον χρόνο μας. Έτσι, η φροντίδα του εαυτού μας μεταφέρεται διαρκώς για κάποια άλλη στιγμή, όταν υποτίθεται ότι θα έχουν τελειώσει όλα.
Το πρόβλημα είναι ότι οι υποχρεώσεις σπάνια τελειώνουν πραγματικά. Πάντα θα υπάρχει κάτι να διορθώσεις, κάποιος να βοηθήσεις και μια εκκρεμότητα που χρειάζεται την προσοχή σου. Αν περιμένεις την ιδανική στιγμή για να ξεκουραστείς ή να ασχοληθείς με κάτι που αγαπάς, μπορεί να ανακαλύψεις ότι αυτή η στιγμή δεν έρχεται ποτέ.
Η αυτοφροντίδα δεν είναι πολυτέλεια ούτε εγωισμός
Όταν ακούμε τη λέξη αυτοφροντίδα, συχνά σκεφτόμαστε ακριβά προϊόντα περιποίησης, ένα χαλαρωτικό μασάζ ή μια ολόκληρη ημέρα αφιερωμένη στον εαυτό μας. Αυτές οι δραστηριότητες μπορεί να είναι ευχάριστες, αλλά η ουσία βρίσκεται σε κάτι πολύ πιο απλό. Αυτοφροντίδα είναι να αναγνωρίζεις τις ανάγκες σου και να προσπαθείς να τις καλύπτεις με τρόπο που ταιριάζει στη ζωή σου.
Μπορεί να σημαίνει ότι κοιμάσαι λίγο νωρίτερα, τρως ένα κανονικό γεύμα αντί να το παραλείπεις ή βρίσκεις χρόνο για έναν περίπατο. Μπορεί επίσης να σημαίνει ότι κλείνεις ένα ραντεβού με τον γιατρό που αναβάλλεις ή ζητάς βοήθεια επειδή δεν μπορείς να τα κάνεις όλα μόνος σου. Δεν χρειάζεται κάθε πράξη φροντίδας να είναι ευχάριστη εκείνη τη στιγμή για να είναι σημαντική.
Μάθε να λες «όχι» χωρίς να αισθάνεσαι ότι απογοητεύεις τους πάντες
Σκέψου πόσες φορές έχεις συμφωνήσει να κάνεις κάτι, ενώ ήξερες ότι δεν είχες τον χρόνο ή τη διάθεση. Ίσως δεν ήθελες να στενοχωρήσεις τον άλλον ή φοβόσουν ότι θα σε θεωρούσε αγενή. Έτσι, πρόσθεσες ακόμη μία υποχρέωση στο πρόγραμμά σου, αφήνοντας στην άκρη κάτι που χρειαζόσουν εσύ.
Τα προσωπικά όρια δεν σημαίνουν ότι αδιαφορείς για τους ανθρώπους γύρω σου. Σημαίνουν ότι προσπαθείς να είσαι ειλικρινής για το τι μπορείς και τι δεν μπορείς να αναλάβεις. Μερικές φορές αρκεί να πεις «δεν προλαβαίνω σήμερα, αλλά μπορούμε να το δούμε αύριο» ή «θα ήθελα να βοηθήσω, όμως χρειάζομαι λίγο χρόνο να ξεκουραστώ».
Δεν θα είναι πάντα εύκολο, ειδικά αν έχεις συνηθίσει να είσαι διαθέσιμος για όλους. Οι άνθρωποι γύρω σου μπορεί να χρειαστούν χρόνο για να προσαρμοστούν, όπως κι εσύ χρειάζεσαι χρόνο για να εκφράζεις πιο άνετα τις ανάγκες σου. Το σημαντικό είναι να μπορείς να συζητάς τα όριά σου με σεβασμό, χωρίς να θεωρείς ότι κάθε διαφωνία σημαίνει απόρριψη.
Μικρές καθημερινές συνήθειες που δείχνουν ότι νοιάζεσαι για σένα
Η φροντίδα του εαυτού σου δεν χρειάζεται να ξεκινήσει με μεγάλες αποφάσεις. Αντί να προσπαθείς να αλλάξεις ολόκληρη τη ζωή σου μέσα σε μία εβδομάδα, σκέψου τι θα μπορούσες να κάνεις λίγο διαφορετικά στην καθημερινότητά σου. Οι απλές συνήθειες είναι συχνά πιο εύκολο να διατηρηθούν όταν ταιριάζουν στο πραγματικό σου πρόγραμμα.
Μπορείς να ξεκινήσεις από μερικές μικρές επιλογές:
- Προστάτευσε τον ύπνο σου. Προσπάθησε να έχεις ένα σχετικά σταθερό ωράριο και να περιορίζεις όσα σου στερούν άσκοπα την ξεκούραση.
- Δώσε προσοχή στα γεύματά σου. Μην αφήνεις τη βιασύνη να σε οδηγεί συστηματικά σε παραλείψεις φαγητού ή πρόχειρες επιλογές.
- Κινήσου με τρόπο που σου αρέσει. Ένας περίπατος, λίγη κηπουρική ή μια άλλη ευχάριστη δραστηριότητα μπορούν να γίνουν μέρος της ημέρας σου.
- Βρες λίγο χρόνο χωρίς υποχρεώσεις. Ακόμη και λίγα λεπτά για έναν καφέ, ένα βιβλίο ή μια ήσυχη στιγμή μπορεί να σου προσφέρουν ευχάριστη ανάπαυλα.
- Κράτησε επαφή με ανθρώπους που αγαπάς. Μια συζήτηση με κάποιον που εμπιστεύεσαι μπορεί να είναι εξίσου σημαντική με τον χρόνο που περνάς μόνος σου.
- Μίλα στον εαυτό σου με περισσότερη κατανόηση. Όταν κάτι δεν πάει όπως ήθελες, προσπάθησε να μην αντιμετωπίζεις κάθε λάθος σαν προσωπική αποτυχία.
Δεν χρειάζεται να εφαρμόσεις όλες αυτές τις ιδέες ταυτόχρονα. Διάλεξε μία ή δύο που έχουν νόημα για σένα και δες πώς μπορούν να ενταχθούν στην καθημερινότητά σου. Η αυτοφροντίδα δεν είναι ακόμη μία λίστα υποχρεώσεων που πρέπει να ολοκληρώσεις τέλεια.
Δεν χρειάζεται να είσαι δυνατός κάθε στιγμή
Υπάρχουν ημέρες που όλα μοιάζουν να πηγαίνουν στραβά. Μπορεί να είσαι κουρασμένος, να έχεις στενοχωρηθεί ή απλώς να μην έχεις τη διάθεση να αντιμετωπίσεις ακόμη ένα πρόβλημα. Αυτό δεν σημαίνει ότι είσαι λιγότερο ικανός ή ότι δεν προσπαθείς αρκετά. Σημαίνει ότι, όπως κάθε άνθρωπος, έχεις όρια και ανάγκες.
Η ψυχική φροντίδα περιλαμβάνει και την αναγνώριση των συναισθημάτων σου, χωρίς να προσπαθείς να τα εξαφανίσεις αμέσως. Μπορείς να αισθάνεσαι λύπη, θυμό ή απογοήτευση χωρίς να χρειάζεται να κατηγορείς τον εαυτό σου γι’ αυτό. Αν όμως η δυσφορία επιμένει και δυσκολεύει την καθημερινή σου ζωή, η βοήθεια ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να αποτελέσει σημαντικό βήμα.
Σταμάτα να περιμένεις να γίνεις τέλειος για να σε αποδεχτείς
«Θα είμαι ικανοποιημένος με τον εαυτό μου όταν χάσω βάρος». «Όταν βρω καλύτερη δουλειά». «Όταν καταφέρω να πετύχω όλα όσα έχω σχεδιάσει». Είναι εύκολο να μεταθέτουμε την προσωπική μας αποδοχή για μια μελλοντική στιγμή, σαν να πρέπει πρώτα να αποδείξουμε ότι αξίζουμε την αγάπη και τον σεβασμό.
Η προσωπική εξέλιξη είναι σημαντική και μπορείς φυσικά να θέτεις στόχους για το μέλλον. Δεν χρειάζεται όμως να αντιμετωπίζεις τον σημερινό σου εαυτό σαν μια ανεπαρκή εκδοχή αυτού που θα ήθελες να γίνεις. Μπορείς να αναγνωρίζεις τις αδυναμίες σου, να προσπαθείς να βελτιωθείς και ταυτόχρονα να φέρεσαι στον εαυτό σου με αξιοπρέπεια και καλοσύνη.
Σκέψου πώς θα μιλούσες σε έναν αγαπημένο σου άνθρωπο που έκανε ένα λάθος. Πιθανότατα δεν θα του έλεγες ότι είναι αποτυχημένος ή ότι δεν αξίζει τίποτα. Θα προσπαθούσες να τον καταλάβεις και να τον βοηθήσεις να συνεχίσει. Γιατί να μη δοκιμάσεις να δείξεις την ίδια κατανόηση και στον εαυτό σου;
Πώς η αυτοφροντίδα μπορεί να επηρεάσει τις σχέσεις σου
Όταν αρχίζεις να αναγνωρίζεις καλύτερα τις ανάγκες και τα όριά σου, μπορεί να αλλάξει και ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνείς με τους άλλους. Ίσως σταματήσεις να συμφωνείς σε όλα από φόβο μήπως απογοητεύσεις κάποιον ή βρεις το θάρρος να εκφράσεις κάτι που σε ενοχλεί. Αυτές οι αλλαγές μπορούν να δημιουργήσουν περισσότερο χώρο για ειλικρινή επικοινωνία και αμοιβαίο σεβασμό.
Η αυτοφροντίδα, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζεσαι κανέναν ή ότι πρέπει να στηρίζεσαι αποκλειστικά στις δικές σου δυνάμεις. Οι ανθρώπινες σχέσεις, η συντροφικότητα και η αμοιβαία βοήθεια αποτελούν σημαντικό μέρος της ζωής μας. Το ζητούμενο είναι να μπορείς να φροντίζεις τους άλλους χωρίς να αγνοείς διαρκώς τον εαυτό σου.
Μερικές φορές η μεγαλύτερη αυτοφροντίδα είναι να ζητήσεις βοήθεια
Έχουμε συνηθίσει να θαυμάζουμε τους ανθρώπους που τα καταφέρνουν μόνοι τους, που δεν παραπονιούνται και που συνεχίζουν παρά τις δυσκολίες. Όμως το να αναγνωρίζεις ότι χρειάζεσαι υποστήριξη δεν μειώνει την αξία ή την ανεξαρτησία σου. Αντίθετα, μπορεί να σε βοηθήσει να αντιμετωπίσεις μια κατάσταση πριν γίνει ακόμη πιο δύσκολη.
Η βοήθεια μπορεί να έρθει από διαφορετικές πλευρές: έναν φίλο που θα σε ακούσει, έναν συγγενή που θα μοιραστεί τις υποχρεώσεις ή έναν ειδικό που θα σε καθοδηγήσει σε ένα πρόβλημα υγείας. Η αυτοφροντίδα δεν αντικαθιστά την ιατρική ή ψυχολογική υποστήριξη όταν αυτή είναι απαραίτητη. Περιλαμβάνει και την απόφαση να την αναζητήσεις.
Δεν χρειάζεται να αλλάξεις όλη σου τη ζωή για να αρχίσεις να σε φροντίζεις
Μπορεί να μην έχεις τον χρόνο, τα χρήματα ή την ενέργεια για μεγάλες αλλαγές. Ίσως οι υποχρεώσεις σου να μην επιτρέπουν να αφιερώσεις μια ολόκληρη ημέρα στον εαυτό σου ή να υπάρχουν περίοδοι που η ξεκούραση μοιάζει πολυτέλεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι απέτυχες στην αυτοφροντίδα. Σημαίνει ότι χρειάζεσαι λύσεις προσαρμοσμένες στις πραγματικές συνθήκες της ζωής σου.
Μερικές φορές η αρχή μπορεί να είναι τόσο απλή όσο το να καθίσεις για λίγο χωρίς να κάνεις τίποτα, να κοιμηθείς όταν είσαι εξαντλημένος ή να μη φορτώσεις το πρόγραμμά σου με άλλη μία υποχρέωση. Άλλες φορές μπορεί να είναι μια πιο δύσκολη απόφαση, όπως να επανεξετάσεις έναν τρόπο ζωής που σε πιέζει συνεχώς. Δεν υπάρχει μία συνταγή που να ταιριάζει σε όλους.
Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεις τον εαυτό σου μόνο ως κάποιον που πρέπει συνεχώς να προσφέρει, να αποδίδει και να ανταποκρίνεται στις προσδοκίες. Είσαι και ένας άνθρωπος που χρειάζεται φροντίδα, ξεκούραση, χαρά και κατανόηση. Δεν χρειάζεται να τα έχεις καταφέρει όλα για να αξίζεις αυτά τα πράγματα.
Την επόμενη φορά που θα αναρωτηθείς αν αξίζει να αφιερώσεις λίγο χρόνο στον εαυτό σου, σκέψου τι θα έλεγες σε έναν άνθρωπο που αγαπάς και έχει κουραστεί πολύ. Πιθανότατα θα του έλεγες να ξεκουραστεί, να προσέξει την υγεία του και να μην είναι τόσο αυστηρός με τον εαυτό του. Ίσως ήρθε η στιγμή να ακούσεις κι εσύ αυτή τη συμβουλή.
Γιατί αξίζεις να σε φροντίζεις όχι μόνο όταν όλα πάνε καλά, αλλά και τις ημέρες που δυσκολεύεσαι περισσότερο.
