Μια ανακάλυψη που κανείς δεν περίμενε
Ήταν ένα χαλαρό πρωινό του Ιουνίου, όταν μια ομάδα επιστημόνων, πίνοντας τον καφέ τους στο ερευνητικό πλοίο Pacific Storm, έλαβε το πιο συναρπαστικό κάλεσμα της καριέρας τους. «Φάλαινες! Στη δεξιά πλευρά!» φώναξε κάποιος από τη γέφυρα. Και κάπως έτσι ξεκίνησε μια ιστορία που έμελλε να αλλάξει την κατανόησή μας για ένα από τα πιο μυστηριώδη θαλάσσια πλάσματα στον πλανήτη.
Η φάλαινα που δεν είχε δει ποτέ κανείς ζωντανή
Οι επιστήμονες δεν πίστευαν στα μάτια τους. Μπροστά τους εμφανίστηκαν δύο νεαρές φάλαινες με ράμφος, ένα είδος εξαιρετικά δύσκολο στην παρατήρηση. Ο Ρόμπερτ Πίτμαν, πρώην ερευνητής από το Πανεπιστήμιο του Όρεγκον, κατάφερε να πάρει δείγμα δέρματος από τη μία φάλαινα, χρησιμοποιώντας ένα τροποποιημένο τόξο και βέλος. Αυτό το μικρό δείγμα, στο μέγεθος μιας γόμας, ήταν το κλειδί.
Ανέλυσαν το δείγμα και επιβεβαίωσαν το απίστευτο: είχαν μπροστά τους ένα είδος που ποτέ δεν είχε παρατηρηθεί ζωντανό στη φύση — τη φάλαινα με ράμφος και δόντια τύπου ginkgo.
Πέντε χρόνια προσπαθειών για λίγα δευτερόλεπτα μαγείας
Η ανακάλυψη αυτή δεν ήταν τυχαία. Από το 2020, η Ελίζαμπεθ Χέντερσον και η ομάδα της κατέγραφαν έναν άγνωστο ήχο (BW43) που πίστευαν ότι ανήκε στη φάλαινα τύπου Perrin, ένα άλλο σχεδόν άγνωστο είδος. Πήγαν ξανά και ξανά στην ίδια περιοχή, πρώτα με ιστιοφόρο, μετά με αλιευτικό, αλλά τίποτα. Ώσπου το 2024, με τη βοήθεια του Πανεπιστημίου του Όρεγκον και του εξοπλισμένου ερευνητικού πλοίου, κατάφεραν να το εντοπίσουν.
Πώς βρίσκεις μια φάλαινα που ζει στα βάθη του κόσμου;
Οι φάλαινες με ράμφος είναι απίστευτα ντροπαλά πλάσματα. Ζουν στα βαθύτερα σημεία των ωκεανών και ανεβαίνουν σπάνια στην επιφάνεια, μόνο για λίγα λεπτά. Τρομάζουν εύκολα από πλοία και σχεδόν ποτέ δεν πλησιάζουν ακτές. Μέχρι σήμερα, τα περισσότερα που γνωρίζαμε για αυτές προέρχονταν από πτώματα που είχαν ξεβραστεί σε παραλίες.
Γι’ αυτό, η παρατήρηση ενός ζωντανού τέτοιου ζώου ήταν κάτι το εντυπωσιακό. Το πλοίο διέθετε υδρόφωνα για καταγραφή ήχων και πανίσχυρα κιάλια για οπτική παρακολούθηση. Όλη αυτή η τεχνολογία αποδείχτηκε ζωτικής σημασίας.
Η αναπάντεχη παρέμβαση του άλμπατρος
Λίγο έλειψε, όμως, να χαθεί η μοναδική απόδειξη. Πριν προλάβουν να μαζέψουν το δείγμα δέρματος από το νερό, ένα άλμπατρος το εντόπισε και πήγε να το… τσιμπήσει! Το πλήρωμα άρχισε να φωνάζει πανικόβλητο και κάποιοι πέταγαν τα ψωμάκια τους για να το απομακρύνουν. «Τώρα φαίνεται αστείο, αλλά τότε ήταν η πιο αγχωτική στιγμή της ημέρας», είπε η Χέντερσον.
Μια ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα
Οι επιστήμονες διασταύρωσαν τον ήχο BW43 με το δείγμα DNA και πλέον γνωρίζουμε ότι αυτή η σπάνια φάλαινα κατοικεί μόνιμα στα νερά γύρω από την Καλιφόρνια και τη Baja California. Μέχρι τώρα θεωρούσαν ότι οι παλαιότερες εμφανίσεις της στις ακτές ήταν μεμονωμένα περιστατικά. Τώρα όμως ξέρουμε ότι πρόκειται για έναν σταθερό πληθυσμό.
Γιατί έχει σημασία αυτή η φάλαινα;
Πέρα από την εντυπωσιακή της σπανιότητα, η φάλαινα αυτή είναι πολύ ευαίσθητη στα στρατιωτικά σόναρ. Αυτά τα σήματα μπορούν να την πανικοβάλλουν και να την αναγκάσουν να ανέβει στην επιφάνεια πολύ γρήγορα, προκαλώντας της σοβαρά προβλήματα υγείας — ακόμα και θάνατο. Αν καταφέρουμε να χαρτογραφήσουμε τις περιοχές όπου ζει, μπορούμε να προστατεύσουμε αυτά τα υπέροχα πλάσματα αποφεύγοντας ασκήσεις σε κρίσιμες περιοχές.
Ακόμα υπάρχουν είδη που δεν έχουμε δει ποτέ
Από τα 94 γνωστά είδη κητών, το ένα τέταρτο είναι φάλαινες με ράμφος. Και όμως, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τίποτα για αυτές. Μάλιστα, υπάρχουν ακόμα καλέσματα που δεν ξέρουμε σε ποιο είδος ανήκουν και αντίστροφα, είδη χωρίς γνωστό κάλεσμα.
Ο στόχος των επιστημόνων είναι να ταιριάξουν ήχους και είδη, για να κατανοήσουμε καλύτερα πού ζουν αυτά τα θαλάσσια φαντάσματα. Με τη χρήση ηχογραφημένων δεδομένων, ελπίζουν να δημιουργήσουν χάρτες κατανομής, δίνοντάς μας για πρώτη φορά μια καθαρή εικόνα του κόσμου τους.
Ο κυνηγός φαλαινών που έχει δει (σχεδόν) τα πάντα
Ο Ρόμπερτ Πίτμαν έχει δει 90 από τα 94 γνωστά είδη φαλαινών στον κόσμο. Όμως η Perrin beaked whale παραμένει το «ιερό δισκοπότηρο» του. Μόλις έξι άτομα έχουν βρεθεί ποτέ, όλα σε κατάσταση αποσύνθεσης. Κανείς δεν ξέρει πού ζει αυτό το είδος — και αυτό το μυστήριο συνεχίζει να συναρπάζει τους ερευνητές.
Η ιστορία της φάλαινας με δόντια σαν φύλλα ginkgo είναι μια υπενθύμιση ότι, ακόμα και σήμερα, υπάρχουν γωνιές του πλανήτη που δεν γνωρίζουμε. Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που ψάχνουν, πάντα θα υπάρχουν ιστορίες που περιμένουν να ανακαλυφθούν.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
