Ο Ανδρέας Συγγρός είναι από εκείνες τις προσωπικότητες που, ακόμα και σήμερα, χωρίζουν τις απόψεις. Άλλοι τον θεωρούν αδίστακτο μεγιστάνα και άλλοι έναν από τους σημαντικότερους εθνικούς ευεργέτες της Ελλάδας. Η αλήθεια, όπως συνήθως, βρίσκεται κάπου στη μέση και η ιστορία του έχει όλα τα στοιχεία που κάνουν έναν άνθρωπο πραγματικά αμφιλεγόμενο: τεράστια περιουσία, πολιτική επιρροή, σκάνδαλα, αλλά και έργα που σημάδεψαν τη χώρα.
Τα πρώτα βήματα ενός φιλόδοξου ανθρώπου
Ο Ανδρέας Συγγρός γεννήθηκε τον 19ο αιώνα και από νωρίς έδειξε ότι δεν ήταν διατεθειμένος να ζήσει μια συνηθισμένη ζωή. Ξεκίνησε την πορεία του στον χώρο των οικονομικών και της τραπεζικής, σε μια εποχή που η Ελλάδα προσπαθούσε ακόμη να σταθεί στα πόδια της ως νεοσύστατο κράτος.
Με διορατικότητα, αλλά και ρίσκο, κατάφερε να εξελιχθεί σε έναν από τους ισχυρότερους τραπεζίτες της εποχής του. Η περιουσία του μεγάλωνε με εντυπωσιακούς ρυθμούς και το όνομά του άρχισε να ακούγεται όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό.
Η άνοδος και η τεράστια οικονομική ισχύς
Στα χρόνια της ακμής του, ο Συγγρός θεωρούνταν ένας από τους πλουσιότερους Έλληνες. Η επιρροή του στην οικονομική και πολιτική ζωή ήταν τεράστια. Συνεργαζόταν με κυβερνήσεις, χρηματοδοτούσε έργα και είχε λόγο σε σημαντικές αποφάσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί τον χαρακτήρισαν ως τον δεύτερο σπουδαιότερο Έλληνα του 19ου αιώνα, μετά τον βασιλιά Γεώργιο Α’. Αυτός ο χαρακτηρισμός δείχνει το μέγεθος της παρουσίας του, αλλά και το πόσο στενά συνδεδεμένος ήταν με την εξουσία.
Τα Λαυρεωτικά και οι πρώτες βαριές σκιές
Η πορεία του, όμως, δεν ήταν χωρίς σκοτεινά σημεία. Η υπόθεση των Λαυρεωτικών αποτέλεσε ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά σκάνδαλα της εποχής. Πολλοί τον κατηγόρησαν ότι εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση για προσωπικό όφελος, οδηγώντας χιλιάδες μικροεπενδυτές σε οικονομική καταστροφή.
Από εκείνο το σημείο και μετά, η εικόνα του άρχισε να ραγίζει. Για κάποιους ήταν ένας πανέξυπνος επιχειρηματίας που έπαιζε σκληρά το παιχνίδι της αγοράς. Για άλλους, ένας απατεώνας που δεν δίσταζε να θυσιάσει τους πολλούς για να κερδίσει ο ίδιος.
Η πτώχευση του 1893 και η μεγάλη κρίση
Η οικονομική κρίση που κορυφώθηκε με την πτώχευση του 1893 έπληξε ολόκληρη τη χώρα και φυσικά δεν άφησε ανεπηρέαστο τον Συγγρό. Οι επιλογές του βρέθηκαν στο στόχαστρο και το όνομά του συνδέθηκε με μια από τις πιο δύσκολες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Και πάλι, οι απόψεις διχάστηκαν. Άλλοι τον κατηγόρησαν ότι συνέβαλε στην καταστροφή και άλλοι ότι απλώς βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα, σε μια κρίση που ξεπερνούσε τις δυνατότητες ενός ανθρώπου.
Η προσωπική ζωή και ο γάμος του
Πίσω από τον ισχυρό τραπεζίτη υπήρχε και ένας άνθρωπος με προσωπική ζωή. Ο γάμος του αποτέλεσε σημαντικό κεφάλαιο της ζωής του και έπαιξε ρόλο στις αποφάσεις που πήρε αργότερα, ειδικά σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της περιουσίας του.
Η οικογένεια και η υστεροφημία του φαίνεται πως τον απασχόλησαν έντονα, ιδιαίτερα όσο περνούσαν τα χρόνια.
Τα έργα που άλλαξαν την Αθήνα
Εκεί που ακόμα και οι επικριτές του δυσκολεύονται να τον αμφισβητήσουν, είναι στα έργα που άφησε πίσω του. Η Λεωφόρος Συγγρού είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ένας δρόμος που άλλαξε τον χάρτη της Αθήνας και συνδέθηκε άρρηκτα με την ανάπτυξη της πόλης.
Το ίδιο ισχύει για το Νοσοκομείο «Ανδρέας Συγγρός» και τη συμβολή του στο Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός». Η υγεία, η παιδεία και ο πολιτισμός βρέθηκαν στο επίκεντρο των δωρεών του.
Η κληρονομιά σε μουσεία και πολιτισμό
Η προσφορά του δεν περιορίστηκε στην Αθήνα. Το Μουσείο της Ολυμπίας, το Μουσείο των Δελφών, το Δημοτικό Θέατρο Αθηνών και το Μέγαρο Ανδρέα Συγγρού είναι μόνο μερικά από τα έργα που φέρουν το αποτύπωμά του.
Ακόμα και το Κτήμα Συγγρού αποτελεί σήμερα έναν σημαντικό πνεύμονα πρασίνου και μνήμης για την πόλη.
Η τελική πράξη που άλλαξε την εικόνα του
Το στοιχείο που ίσως άλλαξε οριστικά τον τρόπο με τον οποίο τον βλέπει η ιστορία είναι η απόφασή του να αφήσει ολόκληρη την περιουσία του στο ελληνικό κράτος. Μια κίνηση που για πολλούς ήρθε ως απάντηση σε όσους τον κατηγορούσαν, αλλά και ως συνειδητή επιλογή υστεροφημίας.
Ήταν πράξη μεταμέλειας ή συνέπεια μιας βαθύτερης αίσθησης ευθύνης; Η απάντηση παραμένει ανοιχτή.
Τελικά ποιος ήταν ο Ανδρέας Συγγρός
Ο Ανδρέας Συγγρός δεν χωράει σε έναν μόνο χαρακτηρισμό. Ήταν ταυτόχρονα σκληρός επιχειρηματίας και μεγάλος δωρητής. Άνθρωπος της εξουσίας και μορφή που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στη χώρα.
Ίσως αυτό ακριβώς τον κάνει τόσο ενδιαφέρον μέχρι σήμερα. Δεν ήταν άγιος, ούτε απλός απατεώνας. Ήταν μια προσωπικότητα που αντικατοπτρίζει τις αντιφάσεις της ίδιας της Ελλάδας του 19ου αιώνα.
