Θυμάστε την εποχή που για να μπείτε στο ίντερνετ έπρεπε να ανοίξετε τον οικογενειακό υπολογιστή; Όταν στέλνατε μηνύματα στο MSN Messenger, ακούγατε μουσική από MP3 players και το πρώτο σας κινητό είχε κανονικά πλήκτρα; Αν αυτές οι εικόνες σας φαίνονται γνώριμες, ίσως ανήκετε σε μια γενιά που τα τελευταία χρόνια απέκτησε το δικό της όνομα.
Είναι οι zillennials, μια μικρογενιά που βρίσκεται ανάμεσα στους millennials και τη Generation Z. Πρόκειται κυρίως για ανθρώπους που γεννήθηκαν περίπου από το 1993 έως το 1998 και μεγάλωσαν την περίοδο που η καθημερινότητα περνούσε σταδιακά από τον αναλογικό στον ψηφιακό κόσμο. Δεν είναι μια επίσημα αναγνωρισμένη γενιά με αυστηρά όρια, αλλά ένας όρος με τον οποίο πολλοί περιγράφουν τις κοινές εμπειρίες τους.
Ποιοι είναι οι zillennials και πότε γεννήθηκαν;
Ο όρος zillennials προκύπτει από τον συνδυασμό των λέξεων millennials και Gen Z. Χρησιμοποιείται για ανθρώπους που γεννήθηκαν κοντά στο όριο ανάμεσα στις δύο γενιές και αισθάνονται ότι μοιράζονται εμπειρίες και με τις δύο. Ένας συνηθισμένος ορισμός περιλαμβάνει τα έτη 1993 έως 1998, αν και άλλοι χρησιμοποιούν μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Για σύγκριση, το Pew Research Center χρησιμοποιεί συχνά τα έτη 1981–1996 για τους millennials και το 1997 ως αρχή της Generation Z. Έτσι, οι zillennials δεν αποτελούν μια εντελώς ξεχωριστή πληθυσμιακή ομάδα από αυτές τις γενιές, αλλά μια ανεπίσημη κατηγορία που καλύπτει τα τελευταία χρόνια της μίας και τα πρώτα χρόνια της άλλης. Το ενδιαφέρον βρίσκεται περισσότερο στις κοινές εμπειρίες παρά στην ακριβή ημερομηνία γέννησης.
Μεγάλωσαν σε έναν κόσμο χωρίς smartphones παντού
Για πολλούς zillennials, τα παιδικά χρόνια συνδέονται με μια εποχή όπου το κινητό τηλέφωνο χρησιμοποιούνταν κυρίως για κλήσεις και SMS. Η φωτογραφική μηχανή ήταν συχνά ξεχωριστή συσκευή, οι υπολογιστές βρίσκονταν σε συγκεκριμένο σημείο του σπιτιού και η πρόσβαση στο διαδίκτυο δεν ήταν τόσο συνεχής όσο σήμερα. Οι φίλοι κανόνιζαν συναντήσεις τηλεφωνικά και πολλές καθημερινές στιγμές περνούσαν χωρίς να καταγράφονται στα social media.
Αυτή η εμπειρία δεν ήταν ίδια για όλους, καθώς η διάδοση των τεχνολογιών διέφερε από χώρα σε χώρα και από οικογένεια σε οικογένεια. Ωστόσο, αρκετοί άνθρωποι που γεννήθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1990 αναγνωρίζουν αυτή τη μετάβαση. Πρόλαβαν μια παιδική ηλικία όπου το smartphone δεν ήταν αυτονόητο και στη συνέχεια είδαν τις ψηφιακές συσκευές να γίνονται μέρος σχεδόν κάθε δραστηριότητας.
Το MSN Messenger, τα MP3 και οι πρώτες διαδικτυακές φιλίες
Αν υπάρχει κάτι που προκαλεί ιδιαίτερη νοσταλγία σε πολλούς zillennials, είναι οι πρώτες μορφές διαδικτυακής επικοινωνίας. Το MSN Messenger ήταν για αρκετούς ένας χώρος καθημερινής συζήτησης με φίλους, με χαρακτηριστικά ονόματα χρήστη, emoticons και προσωπικά μηνύματα κατάστασης. Πριν τα smartphones κάνουν την επικοινωνία σχεδόν αδιάκοπη, η σύνδεση στο διαδίκτυο αποτελούσε συχνά μια ξεχωριστή στιγμή της ημέρας.
Παράλληλα, τα MP3 players, οι μουσικές συλλογές στον υπολογιστή, τα πρώτα βίντεο στο YouTube και τα κινητά με φυσικό πληκτρολόγιο έγιναν μέρος της εφηβείας πολλών ανθρώπων εκείνης της περιόδου. Όταν αργότερα εμφανίστηκαν τα σύγχρονα smartphones και οι εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης, οι συνήθειες άλλαξαν μέσα σε σχετικά λίγα χρόνια.
Οι τηλεοπτικές σειρές που θυμίζουν την εφηβεία τους
Η νοσταλγία δεν περιορίζεται στην τεχνολογία. Για όσους μεγάλωσαν με παιδικές και εφηβικές σειρές της δεκαετίας του 2000, ονόματα όπως Lizzie McGuire, Hannah Montana και Wizards of Waverly Place μπορούν να ξυπνήσουν αναμνήσεις. Οι τηλεοπτικές σειρές, τα μουσικά κανάλια και οι ταινίες της εποχής αποτελούσαν κοινά θέματα συζήτησης στο σχολείο.
Φυσικά, αυτές οι αναφορές είναι περισσότερο συνδεδεμένες με την αμερικανική και τη διεθνή ποπ κουλτούρα. Στην Ελλάδα, πολλοί θυμούνται παράλληλα τις πρώτες διαδικτυακές κοινότητες, τα τηλεοπτικά προγράμματα που προβάλλονταν στη χώρα και τις διαφορετικές συνήθειες της σχολικής καθημερινότητας. Δεν χρειάζεται κάποιος να έχει παρακολουθήσει μια συγκεκριμένη σειρά για να θεωρεί τον εαυτό του zillennial.
Τι διαφορά έχουν οι zillennials από τους millennials και τη Gen Z;
Οι μεγαλύτεροι millennials έζησαν ένα σημαντικό μέρος της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας τους πριν από τη μαζική εξάπλωση των smartphones και των σημερινών κοινωνικών δικτύων. Από την άλλη, αρκετά νεότερα μέλη της Generation Z γνώρισαν το διαδίκτυο και τις έξυπνες συσκευές από μικρότερη ηλικία. Οι zillennials βρίσκονται χρονικά στο ενδιάμεσο αυτής της τεχνολογικής αλλαγής.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι σκέφτονται με τον ίδιο τρόπο ή ότι διαθέτουν συγκεκριμένες ικανότητες επειδή γεννήθηκαν μια ορισμένη χρονιά. Οι εμπειρίες διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με το περιβάλλον, την εκπαίδευση και την προσωπική διαδρομή του καθενός. Ο όρος απλώς προσφέρει έναν τρόπο να περιγράψουμε ανθρώπους που αναγνωρίζουν κοινές αναμνήσεις από τη μετάβαση στην ψηφιακή εποχή.
Γιατί πολλοί δεν αισθάνονται ότι ανήκουν σε καμία από τις δύο γενιές;
Οι γενεακές κατηγορίες χρησιμοποιούνται συχνά για να περιγράψουν μεγάλες κοινωνικές αλλαγές. Όμως ένας άνθρωπος που γεννήθηκε το 1996 μπορεί να έχει περισσότερες κοινές εμπειρίες με κάποιον του 1998 παρά με έναν millennial που γεννήθηκε το 1982. Αυτό δείχνει πόσο περιορισμένη μπορεί να είναι η αυστηρή διαίρεση των ανθρώπων με βάση το έτος γέννησης.
Γι’ αυτό ορισμένοι υιοθετούν τον όρο zillennial. Δεν αισθάνονται ότι τους εκφράζουν πλήρως οι στερεοτυπικές περιγραφές των millennials ή της Gen Z και προτιμούν μια ταυτότητα που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο. Πρόκειται περισσότερο για έναν τρόπο πολιτισμικής αυτοπεριγραφής παρά για μια ξεχωριστή επιστημονική κατηγορία προσωπικότητας.
Πώς εμφανίστηκε η κοινότητα των zillennials στα social media;
Ο όρος απέκτησε μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα μέσα από διαδικτυακές συζητήσεις, άρθρα και κοινότητες στα κοινωνικά δίκτυα. Σε πλατφόρμες όπως το Reddit, χρήστες μοιράζονται αναμνήσεις από τα παιδικά τους χρόνια και συζητούν ποια τεχνολογικά ή πολιτισμικά γεγονότα θυμούνται. Συχνά αναφέρουν τα πρώτα τους κινητά, τις ιστοσελίδες που επισκέπτονταν ή τη μουσική που άκουγαν στο σχολείο.
Αυτές οι συζητήσεις έχουν κυρίως νοσταλγικό χαρακτήρα. Άνθρωποι που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους ανακαλύπτουν ότι θυμούνται παρόμοιες στιγμές, ακόμη κι αν μεγάλωσαν σε διαφορετικά μέρη. Η ύπαρξη τέτοιων κοινοτήτων δείχνει ότι ο όρος έχει πολιτισμική απήχηση, χωρίς αυτό να αποδεικνύει πως όλοι οι zillennials αποτελούν μια ενιαία κοινωνική ομάδα.
Πώς επηρέασε η τεχνολογική αλλαγή την ενηλικίωσή τους;
Πολλοί zillennials πέρασαν την εφηβεία τους την περίοδο που τα κοινωνικά δίκτυα και τα smartphones άρχισαν να αλλάζουν την καθημερινή επικοινωνία. Έτσι, οι πρώτες διαδικτυακές τους εμπειρίες μπορεί να ήταν πολύ διαφορετικές από τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούν σήμερα το διαδίκτυο για εργασία, ενημέρωση, ψυχαγωγία ή κοινωνικές επαφές.
Για αρκετούς, η ενηλικίωση συνέπεσε επίσης με μια περίοδο σημαντικών οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών. Η οικονομική αβεβαιότητα σε πολλές χώρες και αργότερα η πανδημία επηρέασαν διαφορετικές φάσεις των σπουδών και της επαγγελματικής ζωής τους. Ωστόσο, οι συνέπειες αυτών των γεγονότων δεν ήταν ίδιες για όλους και δεν μπορούν να εξηγηθούν μόνο από τη γενιά στην οποία ανήκει κάποιος.
Γιατί έχει ενδιαφέρον αυτή η μικρογενιά;
Οι zillennials προσφέρουν ένα ενδιαφέρον παράδειγμα του πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η καθημερινότητα μέσα σε λίγα χρόνια. Από τα κινητά με πλήκτρα και τους οικογενειακούς υπολογιστές μέχρι την επικοινωνία μέσω εφαρμογών και τη συνεχή πρόσβαση στο διαδίκτυο, η τεχνολογική μετάβαση έγινε μέσα σε ένα σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Για τους ερευνητές της κοινωνίας, τους επαγγελματίες της επικοινωνίας και όσους μελετούν τις καταναλωτικές συνήθειες, οι μεταβατικές ηλικιακές ομάδες μπορούν να προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες. Χρειάζεται όμως προσοχή στις γενικεύσεις: οι συνήθειες των ανθρώπων επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες και δεν αρκεί η ημερομηνία γέννησης για να προβλέψουμε τη συμπεριφορά τους.
Τελικά, είστε κι εσείς zillennial;
Αν γεννηθήκατε περίπου στα μέσα της δεκαετίας του 1990, θυμάστε τα χρόνια πριν από την παντοκρατορία των smartphones και μεγαλώσατε παράλληλα με την εξάπλωση των social media, μπορεί να αναγνωρίζετε αρκετές από τις εμπειρίες που συνδέονται με τους zillennials. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να υιοθετήσετε μια συγκεκριμένη ταυτότητα ή ότι υπάρχει κάποιος επίσημος κατάλογος χαρακτηριστικών που πρέπει να πληροίτε.
Η μεγαλύτερη γοητεία του όρου βρίσκεται στις αναμνήσεις που μοιράζονται οι άνθρωποι. Μια εποχή που η επικοινωνία περνούσε από το σταθερό τηλέφωνο στο MSN, από τα SMS στις εφαρμογές μηνυμάτων και από τις μουσικές συλλογές στον υπολογιστή στις πλατφόρμες streaming. Για όσους έζησαν αυτή τη μετάβαση, το παρελθόν δεν μοιάζει τόσο μακρινό, αλλά ο τρόπος ζωής έχει αλλάξει εντυπωσιακά.
