Τι λέει νέα μελέτη για τα αρκουδάκια και πώς επηρεάζουν τα παιδιά
Τα αρκουδάκια είναι ίσως το πιο κλασικό παιδικό δώρο. Μαλακά, χαριτωμένα, πάντα έτοιμα για μια αγκαλιά πριν τον ύπνο.
Αν έχετε παιδιά, το πιθανότερο είναι πως ένα λούτρινο αρκουδάκι έχει ήδη τη δική του θέση στο παιδικό δωμάτιο. Κι όμως, μια νέα μελέτη έρχεται να βάλει στο τραπέζι μια απρόσμενη συζήτηση.
Μπορεί ένα τόσο αγαπημένο παιχνίδι να επηρεάζει τον τρόπο που τα παιδιά αντιλαμβάνονται τη φύση;
Γιατί οι επιστήμονες ασχολήθηκαν με τα αρκουδάκια
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία και επικεφαλής ήταν ο οικολόγος δρ Νικολά Μουκέ από το French National Centre for Scientific Research (CNRS).
Το βασικό ερώτημα δεν ήταν αν τα αρκουδάκια είναι καλά ή κακά. Ήταν κάτι βαθύτερο.
Πώς διαμορφώνεται η σχέση των παιδιών με τα άγρια ζώα από πολύ μικρή ηλικία;
Για πολλούς ανθρώπους, το πρώτο «άγριο ζώο» που γνώρισαν δεν ήταν σε ζωολογικό κήπο ή σε ντοκιμαντέρ. Ήταν ένα λούτρινο αρκουδάκι στην κούνια τους.
Πόσο μοιάζουν τα λούτρινα με τις αληθινές αρκούδες;
Αν το σκεφτείτε ψύχραιμα, η απάντηση είναι μάλλον… καθόλου.
Τα περισσότερα αρκουδάκια έχουν τεράστια στρογγυλά κεφάλια, μεγάλα εκφραστικά μάτια, μικρή μυτούλα και απαλό, ομοιόμορφο τρίχωμα. Είναι σχεδιασμένα για να προκαλούν τρυφερότητα.
Οι πραγματικές αρκούδες, όμως, δεν είναι έτσι.
Έχουν διαφορετικές αναλογίες σώματος, έντονα χαρακτηριστικά και φυσικά δεν είναι χαδιάρικες. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, καταγράφονται κάθε χρόνο θανατηφόρα περιστατικά που σχετίζονται με επιθέσεις αρκούδων, συνήθως όταν τα ζώα αισθάνονται ότι απειλούνται.
Η διαφορά εικόνας είναι τεράστια.
Η «χαριτωμενιά» και η ψυχολογία των παιδιών
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα αρκουδάκια ακολουθούν παγκόσμιους κανόνες “cute design”. Δηλαδή, μεγάλα κεφάλια, στρογγυλές γραμμές, ουδέτερα χρώματα και εκφραστικά μάτια.
Αυτά τα χαρακτηριστικά ενεργοποιούν άμεσα το αίσθημα φροντίδας στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Σας κάνουν να θέλετε να τα αγκαλιάσετε.
Το ερώτημα όμως είναι άλλο.
Όταν το πρώτο ζώο που αγαπά ένα παιδί δεν μοιάζει σε τίποτα με το πραγματικό ζώο, τι εικόνα σχηματίζει για τη φύση;
Σύμφωνα με τη μελέτη, μπορεί να δημιουργείται μια «συναισθηματική γέφυρα» που τελικά δεν οδηγεί στην κατανόηση της αληθινής βιοποικιλότητας.
Το 43% είχε αρκουδάκι ως αγαπημένο παιχνίδι
Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία από 11.000 συμμετέχοντες. Το 43% δήλωσε ότι το αγαπημένο του παιχνίδι στην παιδική ηλικία ήταν μια αρκούδα.
Το ποσοστό είναι εντυπωσιακό.
Αυτό δείχνει πόσο βαθιά ριζωμένη είναι η παρουσία του λούτρινου αρκούδου στην παιδική κουλτούρα. Είναι σχεδόν παγκόσμιο σύμβολο τρυφερότητας.
Οι ερευνητές, ωστόσο, θεωρούν ότι εδώ υπάρχει μια χαμένη ευκαιρία.
Αν τα παιχνίδια έμοιαζαν περισσότερο με τα πραγματικά ζώα, ίσως να βοηθούσαν τα παιδιά να αναπτύξουν πιο ρεαλιστική και ουσιαστική σχέση με τη φύση.
Θέλουν οι επιστήμονες να καταργηθούν τα αρκουδάκια;
Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: όχι.
Ο δρ Μουκέ τόνισε ότι τα αρκουδάκια είναι υπέροχοι σύντροφοι για τα παιδιά. Δεν πρόκειται για μια επίθεση στα παιχνίδια.
Η πρόταση είναι πιο συνειδητή χρήση τους.
Δηλαδή, οι γονείς να αξιοποιούν την αγάπη των παιδιών για τα λούτρινα ζώα ως αφορμή για συζήτηση. Να εξηγούν πώς είναι πραγματικά οι αρκούδες, πού ζουν και γιατί χρειάζονται προστασία.
Τι σημαίνει αυτό για εσάς ως γονείς
Αν σκέφτεστε να αγοράσετε ένα αρκουδάκι, δεν χρειάζεται να νιώσετε ενοχές.
Το θέμα δεν είναι να στερήσετε από το παιδί σας ένα αγαπημένο παιχνίδι. Το θέμα είναι να δώσετε πλαίσιο.
Μπορείτε, για παράδειγμα, να διαβάσετε μαζί ένα βιβλίο για τις αρκούδες. Να δείτε ένα ντοκιμαντέρ για τη ζωή τους στο φυσικό περιβάλλον.
Έτσι, το λούτρινο παιχνίδι γίνεται αφετηρία μάθησης.
Η μεγαλύτερη συζήτηση πίσω από τα αρκουδάκια
Η έρευνα ανοίγει και ένα ευρύτερο ζήτημα.
Γιατί κάποια είδη ζώων τραβούν όλη την προσοχή και την προστασία, ενώ άλλα παραμένουν στο περιθώριο;
Η «χαριτωμενιά» παίζει ρόλο. Τα ζώα που μας φαίνονται συμπαθητικά συχνά συγκεντρώνουν περισσότερη φροντίδα και ενδιαφέρον.
Τα αρκουδάκια, ως πολιτιστικό σύμβολο, δείχνουν πώς διαμορφώνεται αυτή η προτίμηση από πολύ μικρή ηλικία.
Και ίσως αυτό είναι το πιο σημαντικό μήνυμα της μελέτης.
Όχι να απομακρύνουμε τα παιδιά από τα λούτρινα παιχνίδια τους, αλλά να τα βοηθήσουμε να δουν πίσω από αυτά. Να μάθουν ότι η φύση είναι πιο σύνθετη, πιο άγρια και ταυτόχρονα πιο συναρπαστική από μια μαλακή αγκαλιά.
Και τελικά, ίσως ένα αρκουδάκι να μπορεί να γίνει η αρχή για κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια ουσιαστική σχέση με τον φυσικό κόσμο.
