Υπάρχουν στιγμές που γίνεστε ο πιο αυστηρός κριτής του εαυτού σας. Μπορεί να συγχωρείτε εύκολα τα λάθη των άλλων, αλλά να δυσκολεύεστε να συγχωρήσετε τα δικά σας. Να αναγνωρίζετε τις επιτυχίες των γύρω σας, αλλά να υποτιμάτε συνεχώς όσα καταφέρνετε εσείς.
Η σχέση που έχετε με τον εαυτό σας επηρεάζει την αυτοεκτίμηση, τις αποφάσεις και τον τρόπο που αντιμετωπίζετε τις δυσκολίες. Μια αρνητική στάση δεν γίνεται πάντα εύκολα αντιληπτή, επειδή συχνά κρύβεται πίσω από καθημερινές συνήθειες. Υπάρχουν όμως έξι σημάδια που αξίζει να προσέξετε.
Γιατί έχει σημασία η σχέση που έχετε με τον εαυτό σας;
Η αυτοεκτίμηση είναι ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείτε τον εαυτό σας και την προσωπική σας αξία. Δεν σημαίνει ότι θεωρείτε τον εαυτό σας τέλειο ή ότι αισθάνεστε πάντα σίγουροι. Σημαίνει ότι μπορείτε να αναγνωρίζετε τόσο τις δυνατότητες όσο και τις αδυναμίες σας, χωρίς να μειώνετε συνεχώς την αξία σας.
Όταν η αυτοεκτίμηση είναι χαμηλή, μπορεί να δυσκολεύεστε να πάρετε αποφάσεις, να δοκιμάσετε καινούργια πράγματα ή να πιστέψετε ότι αξίζετε την εκτίμηση των άλλων. Σύμφωνα με το βρετανικό NHS, η επίμονη χαμηλή αυτοεκτίμηση μπορεί να επηρεάσει την ψυχική υγεία και την καθημερινότητα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αρνητική σκέψη είναι ανησυχητική. Όλοι περνάμε περιόδους αμφιβολίας. Σημασία έχει πόσο συχνά εμφανίζονται αυτές οι σκέψεις και πόσο επηρεάζουν τη ζωή σας.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
1. Είστε υπερβολικά αυστηροί με τον εαυτό σας
Σκεφτείτε πώς αντιδράτε όταν κάνετε ένα λάθος. Λέτε στον εαυτό σας ότι θα προσπαθήσετε ξανά ή αρχίζετε να σκέφτεστε πως δεν είστε αρκετά ικανοί; Η απάντηση μπορεί να αποκαλύψει πολλά για τον τρόπο που αντιμετωπίζετε τις αδυναμίες σας.
Η αυτοκριτική μπορεί να είναι χρήσιμη όταν σας βοηθά να αναγνωρίσετε ένα λάθος και να βελτιωθείτε. Όταν όμως μετατρέπεται σε συνεχείς χαρακτηρισμούς όπως «είμαι άχρηστος» ή «τίποτα δεν κάνω σωστά», μπορεί να υπονομεύσει την αυτοπεποίθησή σας.
Μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση είναι να ξεχωρίζετε τη συμπεριφορά από την προσωπική σας αξία. Το ότι κάνατε κάτι λάθος δεν σημαίνει ότι είστε αποτυχημένοι ως άνθρωποι.
2. Συγκρίνετε συνεχώς τη ζωή σας με τις ζωές των άλλων
Βλέπετε έναν φίλο να πετυχαίνει επαγγελματικά, κάποιον γνωστό να ταξιδεύει ή ένα ζευγάρι να δημοσιεύει ευτυχισμένες στιγμές. Αντί να χαρείτε, ίσως αρχίσετε να αναρωτιέστε γιατί η δική σας ζωή δεν είναι εξίσου ενδιαφέρουσα.
Οι συγκρίσεις είναι μια φυσιολογική ανθρώπινη συμπεριφορά. Μπορούν μάλιστα να λειτουργήσουν ως κίνητρο. Όταν όμως συγκρίνετε συνεχώς τις δυσκολίες σας με τις καλύτερες στιγμές των άλλων, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργήσετε μια άδικη εικόνα για τον εαυτό σας.
Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να ενισχύσουν αυτή την τάση, καθώς συχνά παρουσιάζουν επιλεγμένες στιγμές και όχι ολόκληρη την πραγματικότητα. Αν παρατηρείτε ότι συγκεκριμένοι λογαριασμοί σας κάνουν συστηματικά να αισθάνεστε ανεπαρκείς, ίσως αξίζει να περιορίσετε την έκθεσή σας σε αυτούς.
3. Δεν αναγνωρίζετε ποτέ όσα καταφέρνετε
Πήρατε μια προαγωγή, ολοκληρώσατε κάτι δύσκολο ή καταφέρατε έναν προσωπικό στόχο. Κι όμως, αντί να αισθανθείτε ικανοποίηση, σκέφτεστε ότι ήταν κάτι ασήμαντο ή ότι απλώς σταθήκατε τυχεροί.
Όταν υποτιμάτε συστηματικά τις επιτυχίες σας, μπορεί να ενισχύετε την πεποίθηση ότι ποτέ δεν κάνετε αρκετά. Ακόμη και σημαντικά επιτεύγματα χάνουν την αξία τους, επειδή το μυαλό σας στρέφεται αμέσως στον επόμενο στόχο ή σε όσα δεν έγιναν τέλεια.
Δοκιμάστε να αφιερώνετε λίγο χρόνο για να αναγνωρίζετε την προσπάθειά σας. Δεν χρειάζεται να θεωρείτε κάθε μικρή επιτυχία σπουδαίο κατόρθωμα. Αρκεί να μην αγνοείτε όσα πραγματικά πετυχαίνετε.
4. Δυσκολεύεστε να πείτε «όχι» στους άλλους
Ένας φίλος ζητά μια εξυπηρέτηση, ένας συνάδελφος σας φορτώνει επιπλέον δουλειά ή κάποιος περιμένει να είστε πάντα διαθέσιμοι. Παρόλο που είστε ήδη κουρασμένοι, συμφωνείτε επειδή φοβάστε μήπως τον απογοητεύσετε.
Η δυσκολία να θέσετε προσωπικά όρια μπορεί να σχετίζεται με την ανάγκη για αποδοχή ή τον φόβο της απόρριψης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που δυσκολεύεται να πει «όχι» έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση. Μερικές φορές παίζουν ρόλο οι οικογενειακές συνήθειες, το εργασιακό περιβάλλον ή οι προσωπικές εμπειρίες.
Τα υγιή όρια δεν σημαίνουν ότι αδιαφορείτε για τις ανάγκες των άλλων. Σημαίνουν ότι αναγνωρίζετε και τις δικές σας. Μπορείτε να είστε ευγενικοί και υποστηρικτικοί χωρίς να συμφωνείτε με κάθε απαίτηση.
5. Αισθάνεστε ότι δεν αξίζετε καλά πράγματα
Σας κάνουν ένα κομπλιμέντο και δυσκολεύεστε να το δεχτείτε. Κάποιος σας δείχνει ενδιαφέρον και αναρωτιέστε τι μπορεί να βλέπει σε εσάς. Ή εμφανίζεται μια επαγγελματική ευκαιρία και την απορρίπτετε πριν ακόμη προσπαθήσετε, επειδή πιστεύετε ότι δεν είστε αρκετά ικανοί.
Αυτές οι σκέψεις μπορεί να συνδέονται με αρνητικές πεποιθήσεις για την προσωπική σας αξία. Ορισμένες φορές διαμορφώνονται μέσα από παλιές εμπειρίες, έντονη κριτική ή δύσκολες σχέσεις. Δεν υπάρχει όμως μία εξήγηση που να ισχύει για όλους.
Όταν παρατηρείτε μια τέτοια σκέψη, αναρωτηθείτε αν βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία ή σε έναν φόβο που έχετε συνηθίσει να πιστεύετε. Δεν χρειάζεται να πείσετε τον εαυτό σας ότι μπορείτε να πετύχετε τα πάντα. Αρκεί να επιτρέψετε στον εαυτό σας να δοκιμάσει χωρίς να προδικάζετε την αποτυχία.
6. Θυμάστε περισσότερο τα λάθη παρά τις καλές στιγμές
Μπορεί να περάσατε μια όμορφη ημέρα, αλλά το βράδυ να σκέφτεστε μόνο μια αμήχανη στιγμή ή κάτι που είπατε λάθος. Ίσως μάλιστα επιστρέφετε νοερά στο ίδιο περιστατικό για ώρες, αναζητώντας τι θα μπορούσατε να είχατε κάνει διαφορετικά.
Αυτή η επαναλαμβανόμενη ενασχόληση με δυσάρεστες σκέψεις ονομάζεται συχνά μηρυκασμός. Όταν γίνεται επίμονη, μπορεί να συντηρεί αρνητικά συναισθήματα και να δυσκολεύει τη διαχείριση των προβλημάτων.
Η λύση δεν είναι να προσποιείστε ότι τα λάθη δεν συνέβησαν. Είναι να αναγνωρίζετε τι μπορείτε να μάθετε από αυτά και να αποφεύγετε να τα μετατρέπετε σε γενικά συμπεράσματα για την αξία σας. Μια κακή επιλογή δεν καθορίζει ολόκληρη την προσωπικότητά σας.
Πώς μπορείτε να βελτιώσετε τη σχέση με τον εαυτό σας;
Η βελτίωση της αυτοεκτίμησης δεν σημαίνει ότι πρέπει να σκέφτεστε θετικά κάθε στιγμή. Σημαίνει ότι μαθαίνετε να αντιμετωπίζετε τον εαυτό σας πιο δίκαια, χωρίς να αγνοείτε τις δυσκολίες ή τα λάθη σας.
Μερικές πρακτικές που μπορεί να σας βοηθήσουν είναι οι εξής:
- Παρατηρήστε τον εσωτερικό σας διάλογο. Όταν σκέφτεστε κάτι αρνητικό για τον εαυτό σας, αναρωτηθείτε αν θα μιλούσατε με τον ίδιο τρόπο σε έναν φίλο.
- Αμφισβητήστε τις απόλυτες σκέψεις. Αντί για «πάντα αποτυγχάνω», δοκιμάστε το πιο ακριβές «αυτή τη φορά δεν τα κατάφερα όπως ήθελα».
- Αναγνωρίστε τα θετικά σας στοιχεία. Καταγράψτε μικρές επιτυχίες, ικανότητες και συμπεριφορές για τις οποίες αισθάνεστε ικανοποίηση.
- Εξασκηθείτε στα προσωπικά όρια. Ξεκινήστε από απλές καταστάσεις όπου μπορείτε να εκφράσετε μια ανάγκη ή να αρνηθείτε κάτι που δεν σας εξυπηρετεί.
- Δώστε χώρο σε δραστηριότητες που απολαμβάνετε. Η ξεκούραση, η επαφή με ανθρώπους που σας στηρίζουν και ο προσωπικός χρόνος έχουν σημασία.
Οι αλλαγές αυτές συνήθως χρειάζονται εξάσκηση και δεν έχουν το ίδιο αποτέλεσμα για όλους. Αν η έντονη αυτοκριτική, η αίσθηση αναξιότητας ή η δυσκολία στις σχέσεις επιμένουν και επηρεάζουν την καθημερινότητά σας, η συζήτηση με έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να σας προσφέρει ουσιαστική υποστήριξη.
Η αυτοφροντίδα ξεκινά από τον τρόπο που σας μιλάτε
Η αυτοφροντίδα δεν περιορίζεται στη σωστή διατροφή, στην ξεκούραση ή στις ευχάριστες δραστηριότητες. Περιλαμβάνει και τον τρόπο που αντιμετωπίζετε τον εαυτό σας όταν τα πράγματα δεν πηγαίνουν όπως θέλετε.
Δεν χρειάζεται να αγαπάτε κάθε χαρακτηριστικό σας ούτε να αισθάνεστε πάντα αυτοπεποίθηση. Μπορείτε να αναγνωρίζετε τις αδυναμίες σας, να προσπαθείτε να βελτιωθείτε και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζετε τον εαυτό σας με σεβασμό.
Αν αναγνωρίσατε κάποια από αυτά τα έξι σημάδια, δεν σημαίνει ότι υπάρχει απαραίτητα κάποιο σοβαρό πρόβλημα. Ίσως όμως είναι μια καλή ευκαιρία να παρατηρήσετε λίγο περισσότερο τον τρόπο που σκέφτεστε και συμπεριφέρεστε απέναντι στον εαυτό σας.
Γιατί μερικές φορές, η πιο ουσιαστική αλλαγή αρχίζει όταν σταματάτε να απαιτείτε από τον εαυτό σας να είναι τέλειος και του επιτρέπετε απλώς να είναι άνθρωπος.
Πηγές:
