Η εγκυμοσύνη φέρνει χαρά, αλλά και δεκάδες απορίες, ειδικά όταν πλησιάζει η ώρα του τοκετού. Η doula είναι μια εκπαιδευμένη συνοδός που προσφέρει συναισθηματική, πρακτική και ενημερωτική υποστήριξη στη γυναίκα κατά την εγκυμοσύνη και τη γέννα.
Δεν είναι μαία ούτε γιατρός και δεν αντικαθιστά την ιατρική φροντίδα. Μπορεί όμως να γίνει εκείνη η σταθερή, ήρεμη παρουσία που χρειάζεται η μητέρα, από την προετοιμασία του τοκετού μέχρι τις πρώτες ημέρες με το μωρό.
Πώς βοηθά η doula πριν, κατά και μετά τη γέννα
Πριν από τη γέννα, η doula βοηθά τη γυναίκα να οργανώσει τις σκέψεις, τις προτιμήσεις και τις ανησυχίες της. Μπορούν να συζητήσουν το πλάνο τοκετού, τις διαθέσιμες επιλογές και όσα είναι πιθανό να συναντήσει στο μαιευτήριο. Σκοπός είναι να αισθάνεται καλύτερα προετοιμασμένη και να μπορεί να εκφράζει τις ανάγκες της στην ομάδα υγείας.
Κατά τη διάρκεια του τοκετού, η υποστήριξη γίνεται περισσότερο πρακτική. Η doula μπορεί να προτείνει αναπνοές, χαλάρωση, μασάζ ή αλλαγές στάσης, εφόσον το επιτρέπει η κατάσταση της μητέρας και η ιατρική ομάδα. Μερικές φορές, το πιο χρήσιμο είναι απλώς μια ήρεμη φωνή που της θυμίζει ότι δεν είναι μόνη.

Μετά τη γέννα, ορισμένες doulas συνεχίζουν να στηρίζουν τη μητέρα στη λοχεία. Μπορούν να προσφέρουν πρακτική βοήθεια στην καθημερινότητα, γενική ενημέρωση για τη φροντίδα του νεογέννητου και συναισθηματική υποστήριξη στην προσαρμογή της οικογένειας.
Αν προκύψουν δυσκολίες με τον θηλασμό, προβλήματα υγείας ή έντονη ψυχολογική επιβάρυνση, η doula οφείλει να παραπέμπει τη μητέρα στον κατάλληλο επαγγελματία υγείας. Η παρουσία της λειτουργεί συμπληρωματικά και όχι ως υποκατάστατο της εξειδικευμένης φροντίδας.
Τι δείχνουν οι έρευνες για τη συνεχή υποστήριξη στον τοκετό
Η συνεχής παρουσία ενός ανθρώπου που προσφέρει υποστήριξη μπορεί να επηρεάσει θετικά την εμπειρία της γέννας. Αυτό δεν αφορά μόνο τη doula, αλλά και άλλους ανθρώπους που μπορούν να βρίσκονται δίπλα στη γυναίκα και να τη στηρίζουν ουσιαστικά.
Μια συστηματική ανασκόπηση της Cochrane, που δημοσιεύτηκε το 2017 και αξιολόγησε δεδομένα από περισσότερες από 15.000 γυναίκες, βρήκε ότι η συνεχής υποστήριξη μπορεί να συνδέεται με μεγαλύτερη πιθανότητα αυτόματου κολπικού τοκετού, μικρότερη διάρκεια γέννας και λιγότερες καισαρικές τομές. Οι γυναίκες που είχαν αυτή την υποστήριξη ήταν επίσης λιγότερο πιθανό να αξιολογήσουν αρνητικά την εμπειρία τους.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν περιορισμούς στην ποιότητα των διαθέσιμων στοιχείων. Τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν ότι η παρουσία μιας doula εγγυάται ευκολότερο τοκετό ή αποτρέπει την ανάγκη ιατρικών παρεμβάσεων.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά να έχει κάθε γυναίκα τη δυνατότητα να συνοδεύεται κατά τον τοκετό από ένα πρόσωπο της επιλογής της. Αυτό μπορεί να είναι ο σύντροφός της, ένα συγγενικό ή φιλικό πρόσωπο ή μια doula. Η συγκεκριμένη σύσταση αναγνωρίζει τη σημασία της ανθρώπινης παρουσίας, χωρίς να καθιστά απαραίτητη την πρόσληψη επαγγελματία συνοδού.
Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στη doula, τη μαία και τον μαιευτήρα
Η βασική διαφορά βρίσκεται στις αρμοδιότητες. Η μαία είναι επαγγελματίας υγείας με εκπαίδευση στην παρακολούθηση της εγκυμοσύνης, του φυσιολογικού τοκετού και της λοχείας, μέσα στα όρια των επαγγελματικών της αρμοδιοτήτων. Ο μαιευτήρας είναι γιατρός που αξιολογεί και αντιμετωπίζει μαιευτικές καταστάσεις, επιπλοκές και ανάγκες ιατρικής παρέμβασης.
Η doula, αντίθετα, δεν αναλαμβάνει κλινικές πράξεις. Δεν πραγματοποιεί κολπικές εξετάσεις, δεν παρακολουθεί εμβρυϊκούς παλμούς, δεν χορηγεί φάρμακα και δεν αποφασίζει για ιατρικές παρεμβάσεις. Ο ρόλος της περιορίζεται στη μη ιατρική υποστήριξη, την ενθάρρυνση και την παροχή γενικών πληροφοριών.

Η συνεργασία τους μπορεί να προσφέρει στη γυναίκα μια πιο ολοκληρωμένη εμπειρία φροντίδας. Η μαία και ο μαιευτήρας έχουν την ευθύνη της κλινικής παρακολούθησης και των αντίστοιχων αποφάσεων, ενώ η doula παραμένει διαθέσιμη για προσωπική στήριξη. Είναι σημαντικό να υπάρχουν σαφή όρια και καλή επικοινωνία μεταξύ όλων.
Τι πρέπει να προσέξει μια έγκυος πριν επιλέξει doula
Η επιλογή μιας doula είναι προσωπική υπόθεση και η πρώτη συνάντηση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Η έγκυος μπορεί να ρωτήσει για την εκπαίδευση, την εμπειρία, τις υπηρεσίες και τον τρόπο συνεργασίας με επαγγελματίες υγείας. Εξίσου σημαντικό είναι να αισθάνεται άνετα με τον άνθρωπο που πρόκειται να βρίσκεται δίπλα της σε μια ιδιαίτερα προσωπική στιγμή.
Αξίζει να ζητήσει πληροφορίες για πιστοποιήσεις από οργανισμούς όπως η DONA International, η CAPPA ή η ICEA, χωρίς να θεωρεί ότι όλες οι εκπαιδεύσεις είναι ισοδύναμες. Μια πιστοποίηση δεν μετατρέπει τη doula σε μαία ή άλλον επαγγελματία υγείας.
Πριν από τη συνεργασία, καλό είναι να διευκρινιστούν το συνολικό κόστος, ο αριθμός των συναντήσεων, η διαθεσιμότητα κοντά στην πιθανή ημερομηνία τοκετού και η ύπαρξη αντικαταστάτριας σε περίπτωση απουσίας. Χρήσιμο είναι επίσης να συμφωνηθούν εκ των προτέρων οι όροι ακύρωσης και οι υπηρεσίες που παρέχονται μετά τη γέννα.
Ένα ακόμη πρακτικό ζήτημα είναι η πολιτική του μαιευτηρίου. Η γυναίκα χρειάζεται να γνωρίζει αν επιτρέπεται η παρουσία doula στην αίθουσα τοκετού, πόσοι συνοδοί μπορούν να βρίσκονται μαζί της και αν υπάρχουν ειδικοί περιορισμοί. Έτσι αποφεύγονται δυσάρεστες εκπλήξεις την ημέρα της γέννας.
Για τον ευρύτερο οικογενειακό προγραμματισμό, οι εργαζόμενοι γονείς μπορούν επίσης να ενημερωθούν για το επίδομα γονικής άδειας από τη ΔΥΠΑ, εξετάζοντας παράλληλα τις ισχύουσες προϋποθέσεις από τους αρμόδιους φορείς.

Η doula δεν είναι απαραίτητη για κάθε γυναίκα και η επιλογή της δεν καθορίζει από μόνη της την ποιότητα του τοκετού. Για κάποιες μητέρες, όμως, η συνεχής παρουσία ενός έμπιστου ανθρώπου μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ηρεμία, ενθάρρυνση και αίσθηση ελέγχου.
Το σημαντικό είναι κάθε γυναίκα να έχει πρόσβαση σε ασφαλή μαιευτική φροντίδα, αξιόπιστη ενημέρωση και υποστήριξη που σέβεται τις ανάγκες και τις αποφάσεις της. Η doula μπορεί να αποτελέσει ένα επιπλέον στήριγμα σε αυτή τη διαδρομή, πάντοτε δίπλα στην ομάδα υγείας και ποτέ στη θέση της.
Πηγές:












